"Bio is oké maar voedselevenwicht belangrijker”

Photo: Tim Dirven

De landbouwmethoden hebben niet alleen gevolgen voor het milieu, maar ook voor onze gezondheid. Nicolas Guggenbühl, hoogleraar en voedingsdeskundige aan de Vinci-Hogeschool en stichtend lid van de NV Karott, waar hij aan het hoofd staat van de afdeling voeding, vindt gezonde voeding belangrijk, al geeft hij voorrang aan een wereldwijd voedselevenwicht.

Weet jij wat je eet?

Heeft de manier waarop ons voedsel wordt gekweekt invloed op onze gezondheid?

Ja, maar die invloed valt moeilijk in te schatten. Bepaalde risico’s zijn bekend, zoals de gevaren die pesticiden veroorzaken. We weten ook dat er twee tegenstrijdige krachten bestaan: enerzijds de wil om meer voedsel te produceren en zo te voldoen aan de vraag van een groeiende bevolking en anderzijds het verlangen om de mensen een zuiverder voeding te bieden. De moeilijkheid bestaat erin het juiste compromis te vinden tussen een milieuvriendelijke productie en de nood om de wereldbevolking te voeden.

Vanuit wetenschappelijk oogpunt valt de rechtstreekse impact van de landbouw op de gezondheid momenteel moeilijk aan te tonen. Maar naarmate het onderzoek vordert, zullen we ongetwijfeld merken dat bepaalde producten gevolgen hebben die vandaag nog niet vast te stellen zijn. Zo zijn er veel vragen over hormoonverstorende stoffen, die onder andere aanwezig zijn in fytosanitaire producten die de voedselketen besmetten. Omgekeerd zullen we waarschijnlijk ook kunnen aantonen dat een voeding met weinig of geen pesticiden, en bijvoorbeeld met meer antioxidanten- zoals biologische of ecologische voeding - goed is voor de gezondheid.

Naam:

Nicolas Guggenbühl

Leeftijd:

51 jaar

Beroep

Voedingsdeskundige

Hobby's:

Mountainbike, zwemmen, koken

Onderzoek wijst op de industriële landbouw en het verlies aan voedingsstoffen dat daarmee gepaard gaat. Dan zou je toch denken dat die landbouw negatieve gevolgen heeft voor de gezondheid?

Iets denken volstaat niet voor een wetenschapper. Hij moet gegevens kunnen objectiveren om een hypothese te bewijzen. Vandaag zijn er ongeveer 1,9 miljard mensen met overgewicht in de hele wereld. Het voedselaanbod speelt daarbij zeker een rol, maar het probleem is te breed om één hoofdoorzaak vast te stellen. Niet alleen genetische factoren hebben een invloed, maar ook individueel gedrag (voeding en lichaamsbeweging). Daarentegen staat wel duidelijk vast dat fruit en groente eten goed is voor de gezondheid. Vanuit voedingsoogpunt kunnen we maar beter eerst de consumptie van die producten uitbreiden, want momenteel volstaat die niet. En als dat fruit en die groente dan ook nog afkomstig zijn van de biologische of ecologische landbouw, des te beter

Welk advies zou u de mensen geven?

Elke consument is anders. Een milieuvriendelijker productie brengt kosten met zich mee en dat verklaart waarom biologische voeding voor hetzelfde energieaanbod duurder is dan conventionele voeding. Die kosten kunnen een belemmering vormen voor een deel van de bevolking. Maar je kunt daar ook tegen ingaan: toen ik deelnam aan de actie ‘Duurzame Grootkeukens’ die aanzette om over te stappen op duurzame voeding, samen met Leefmilieu Brussel, is het ons gelukt om zonder extra kosten biologische producten te gebruiken door de dierlijke eiwitten, het duurste deel van de ingrediënten van de maaltijd, te beperken. Mensen die het zich kunnen veroorloven, zullen gemakkelijker te overtuigen zijn om te kiezen voor milieuvriendelijke voeding. Bio is oké, maar vanuit gezondheidsoogpunt moeten we er goed gebruik van maken, dat wil zeggen dat we die voeding moeten inpassen in een context van voedselevenwicht. Het zou ideaal zijn als we zouden komen tot een evenwichtige voeding met milieuvriendelijke producten.

Het staat vast dat groenten en fruit eten goed is voor de gezondheid

Voor welke voeding kiest u zelf in het dagelijks leven?

In vergelijking met de gemiddelde Belg eet ik ongetwijfeld meer fruit en groente (onder andere maar niet enkel van biologische teelt), volle granen, vis en olijfolie. Ik denk aan mijn ecologische voetafdruk, maar dat is maar een van de elementen waarmee ik rekening houd. Zo verkies ik appelen uit onze boomgaarden of wortelen uit Haspengouw boven appelen uit Nieuw-Zeeland of fruit dat wordt verkocht buiten het seizoen. Als ik lokale productie kan combineren met voedselevenwicht, dan aarzel ik niet.

Het is niet allemaal zwart-wit. Neem het voorbeeld van chocolade. We hebben het altijd over die lekkere Belgische chocolade, maar is die wel duurzaam? Er groeien geen cacaobomen in België. Mogen we dan geen chocolade meer eten? Ook vis roept discussie op: te veel vis eten is niet goed voor onze planeet, maar vanuit voedingsoogpunt is vis een rijke bron van omega 3-vetzuren met lange keten. Ik denk dat de mens uiteindelijk wel alternatieven zal vinden, plantaardige bronnen, die het mogelijk maken om het probleem op te lossen.

Greenpeace voert campagne om van de ecologische landbouw de norm te maken. Wat vindt u daarvan?

Ideaal gezien zouden we de wereld moeten voeden met de best mogelijke voeding. Wie kan er nu tegen milieuvriendelijke voeding zijn? Ik ben daar alvast voor, maar ik wil mij ook niet tegen de industriële landbouw keren. Als voedingsdeskundige, en een beetje egoïstisch, interesseert mij eerst en vooral de gezondheid van de mensen en dan pas de gezondheid van de planeet. Al kun je niet ontkennen dat de twee met elkaar verbonden zijn en dat we dus zeker verder moeten kijken dan onze neus lang is en steeds meer rekening moeten houden met de duurzaamheid van onze voeding.