De onzichtbare vervuiling van onze outdoorkledij

Photo: Roberto Isotti

Onze collega Jelle houdt van goed gemaakte, technische kledingstukken voor alle mogelijke weersomstandigheden. Op de fiets draagt hij meestal kledij van Vaude, en in zijn kleerkast zal je veel spullen van Patagonia vinden. Het zijn twee outdoormerken die veel belang hechten aan hun ecologische impact. Op de kwaliteit valt niets aan te merken. Toch heeft hij een probleem met zijn twee favoriete merken…

Kom in actie Voor gifvrije kleding

Dat probleem zijn geperfluoreerde en gepolyfluoreerde chemicaliën (PFC’s). Deze verbindingen worden gebruikt in een groot aantal industriële processen en consumptiegoederen. De sector van de outdoorkleding is een belangrijke afnemer, want die gebruikt PFC's om producten waterdicht en vuilafstotend te maken. Patagonia en Vaude zijn natuurlijk maar twee voorbeelden, je hebt ook Jack Wolfskin, Columbia, The North Face, Haglöfs en heel wat andere.

Belangrijk om te weten is dat deze chemicaliën, eenmaal ze vrijkomen in het milieu, maar heel langzaam worden afgebroken. Ze blijven vele jaren lang in het milieu aanwezig en raken zo verspreid over de hele planeet. Sommige PFC's zijn schadelijk voor de voortplanting, bevorderen de groei van tumoren en tasten het hormoonstelsel aan.

Wat die verspreiding betreft: in de lente trokken acht teams van Greenpeace op expeditie in drie continenten naar de mooiste en schijnbaar meest ongerepte gebieden op aarde. Ze verzamelden er stalen van het water en de sneeuw om die te testen op de aanwezigheid van PFC's. Jammer genoeg werden er persistente en gevaarlijke chemische stoffen gevonden in sneeuwstalen uit alle afgelegen gebieden die onze teams hebben bezocht.

 


Created with flickr slideshow.

 

Het is nogal ironisch, want staat de outdoorsector niet voor vrijheid en liefde voor de natuur, voor ‘het grootse buitenleven’? De sector gebruikt beelden van indrukwekkende berglandschappen, majestueuze bossen, verse sneeuw en zuivere rivieren om zijn producten aan de man te brengen. Die positieve beelden worden sterk gepromoot door merken van buitensportartikelen en hebben de voorbije jaren een forse groei opgeleverd. En net bedrijven die afhankelijk zijn van de natuur voor hun verkoop, laten zonder aarzelen gevaarlijke chemicaliën vrij in het milieu.

We zijn als consument blijkbaar bereid om honderden euro’s neer te tellen voor een hoogtechnologische waterdichte jas, die wordt gepromoot met beelden van diepsneeuwskiërs of onversaagde klimmers, hoewel de meesten onder ons stedelingen zijn die gewoon een fatsoenlijke anorak nodig hebben voor een fietstocht of een herfstwandeling. Ook kinderkleding wordt verkocht met een hoogperformante afwerking – al wordt ze vooral gebruikt in regen en modder, in de zandbak of op de speelplaats.

En toch beschouwt de sector het als zijn roeping om ervoor te zorgen dat zijn kleding altijd bestand is tegen de meest extreme weersomstandigheden waarmee ‘het grootse buitenleven’ ons kan overrompelen. Dit is trouwens de belangrijkste verkooptroef van deze merken. Maar jammer genoeg leidt dit tot een groeiende chemische belasting, vooral met omstreden PFC's.

Misschien vraag je je af…

1. Vervuil ik het milieu wanneer ik een jas met PFC's draag?

De grootste milieuverontreiniging gebeurt tijdens het productieproces, bij het lozen van PFC's. Maar sommige PFC's uit bijvoorbeeld kledij kunnen ook in de lucht terechtkomen.

2. Schaadt het dragen van zulke kleding mijn gezondheid?

Voor zover geweten worden PFC's niet door de huid opgenomen en er zijn geen bewijzen voor directe gezondheidsrisico's voor wie kleding met PFC's draagt. Bepaalde PFC's die in het milieu zijn beland, kunnen zich wel ophopen in ons lichaam.

3. Zijn PFC-vrije alternatieven duurder?

Volgens de sector zijn de prijzen gelijkaardig. De kost van chemicaliën als eindafwerking bedraagt slechts 2 à 4 procent van de totale prijs.

4. Waarom richt Greenpeace zich tot de outdoorsector?

Naast outdoorkledij komen PFC's voor in tal van producten: tapijten, schuim in brandblusapparaten, pesticiden, halfgeleiders enzovoort. Maar we geloven dat milieubewuste outdoormerken het voortouw kunnen nemen.

Graag wat sneller

Op aangeven van Greenpeace vroegen duizenden sympathisanten hun favoriete merk op de man af hoe het precies zit met PFC's. De antwoorden lopen nogal uiteen. Het Duitse Vaude bijvoorbeeld heeft zich al enkele jaren geleden een deadline gesteld en wil tegen 2020 alle geperfluoreerde en gepolyfluoreerde chemicaliën elimineren. Dat is een goed begin. Volgens de producent stelt het probleem zich alleen nog bij bepaalde modellen met hoge performantie-eisen. Persoonlijk had ik graag dat het allemaal wat sneller gaat, maar zo'n omschakeling vergt natuurlijk tijd.

Patagonia dan. Hoewel de Amerikaanse kledingproducent het probleem van PFC's erkent, heeft hij nog geen tijdslijn opgesteld voor de uitfasering van deze schadelijke chemicaliën. Het antwoord van Patagonia komt neer op: "We willen geen beloftes doen zolang we niet meer duidelijkheid hebben over de alternatieven." Dat valt moeilijk te geloven, aangezien er veiliger alternatieven voor PFC's bestaan en sommige kleine merken al PFC-vrije spullen verkopen.

PFC-vrije kleding

Het Zweedse merk Fjällräven bijvoorbeeld heeft ons laten weten dat zijn kleding sinds 2015 geen geperfluoreerde en gepolyfluoreerde chemicaliën meer bevat. Al onze testteams maakten tijdens hun expedities trouwens gebruik van PFC-vrije kleding en waren heel tevreden over de prestaties van het materiaal – zelfs in de barre weersomstandigheden en op meer dan 5000 meter hoogte op de Haba-Sneeuwberg in China.

De outdoorsector heeft zeker al vorderingen gemaakt op het vlak van milieubescherming. Maar hij heeft nog niet aanvaard dat het nodig is om de problematische PFC-verbindingen te vervangen die worden gebruikt om membranen en coatings waterdicht te maken. Tot nu toe hebben de meeste merken van buitensportkleding de herhaalde waarschuwingen van de Detox-campagne van Greenpeace in de wind geslagen.

We moeten komaf maken met PFC's: iedereen – natuurliefhebbers, alpinisten, skiërs, wandelaars of stedelingen – kan lid worden van onze beweging.