Kerncentrales, toekomstgericht, betrouwbaar en noodzakelijk om de klimaatdoelen te halen? Aan de hand van zes mythes over kernenergie tonen we aan dat de kerncentrales dringend plaats moeten maken voor hernieuwbare energie.

Mythe 1: “Kernenergie is een moderne en toekomstgerichte technologie”

Kernenergie is ontstaan als spin-off van de ontwikkeling van de atoombom. De eerste generatie kernreactoren werd begin jaren 1950 ontwikkeld om militaire duikboten aan te drijven. Niet meteen een moderne technologie dus.

Na Tsjernobyl, in 1986, beloofde men een nieuwe generatie ‘veiligere’ kernreactoren. Meer dan 30 jaar later zijn er in Europa welgeteld twee van deze derde generatiereactoren in aanbouw, in Frankrijk en in Finland. Met grote vertraging en uit de pan swingende kosten (ca 10 miljard/reactor).

Ook in de voorbije maanden was er de annulatie van 3 nieuwbouwprojecten in het Verenigd Koninkrijk, goed voor 8 grote reactoren, omwille van te hoog oplopende kosten.

Kernenergie heeft ruim 60 jaar de tijd gehad om uit te groeien tot volwassen technologie, maar faalde daarin schromelijk. Slechts 31 landen gebruiken vandaag kernenergie om een deel van hun stroom op te wekken waarvan negen meer stroom produceren met hernieuwbare bronnen dan met kernenergie.

Mythe 2: “Het IPCC pleit voor kernenergie om de klimaatdoelen te halen”

Het IPCC claimt niet dat kernenergie onontbeerlijk is om klimaatdoelen te halen. Het IPCC is technologie-neutraal, en stelt zelfs enkele vragen bij kernenergie. In het laatste IPCC rapport staan 90 scenario’s: mét en zónder kernenergie. Een aantal scenario’s tonen bv. ook dat 100% hernieuwbare energievoorziening mogelijk is vóór 2050.  Het IPCC suggereert dus niet kernenergie als leidraad voor energietransitie.

Mythe 3: “Kernenergie is de goedkoopste manier om onze CO2-uitstoot te verminderen"

Sinds het begin van de kernenergie (60 jaar geleden) namen energie-gerelateerde mondiale broeikasgas-emissies toe (6 miljard ton in 1955 tot 35 miljard ton in 2015). Vermeden emissies in die periode worden geschat op 1,5 miljard ton, ongeveer 4% van de emissies komen van de energiesector. Kerncentrales hebben in het verleden eerder een marginale rol gespeeld in het beperken van CO2-uitstoot. Gezien de hoge kostprijs van het bouwen van kerncentrales, is het moeilijk denkbaar dat dit snel zal veranderen in de toekomst. Zelfs Engie-Electrabel en EDF-Luminus stellen dat ze dit avontuur niet zullen aangaan. Eén nieuwe reactor kost zo’n 10 miljard € en het duurt minimum 10 jaar om hem te bouwen.

Het langer openhouden van de oude kernreactoren dan?

Levensduurverlenging vergt veiligheidsupgrades. Voor Tihange 1 kostte dit bv. 700 miljoen €. Voor een afgeleefde reactor die sindsdien even lang heeft stilgelegen dan dat hij stroom leverde en die in 2025 dicht moet... Bij zeker 5 van de 7 kernreactoren is levensduurverlenging geen optie. Óf hun levensduur is al verlengd en hun recente onbeschikbaarheid maakt extra verlenging ondenkbaar, óf ze hebben duizenden scheurtjes in het reactorvat waardoor nóg langer open houden niet te verantwoorden is.

Mythe 4: “Hernieuwbare energie is onbetaalbaar & onbetrouwbaar”

Hernieuwbare energie wordt – in tegenstelling tot kerncentrales – steeds goedkoper. Windenergie op zee is nu al mogelijk zonder subsidie. Ook qua betrouwbaarheid scoort hernieuwbare energie steeds beter, op jaarbasis en van dag tot dag.

Mythe 5: “De Energiewende in Duitsland is een flop"

Dit is de mix van stroombronnen in Duitsland sinds 2010, volgens het gezaghebbende tijdschrift “Power in Europe”. De Duitse energiesector blijft hiermee op koers om CO2-doel van -40% tegen 2020 te realiseren.

In 2018 nam de CO2-uitstoot in de Duitse energiesector verder af met 3,4%  t.o.v 2017. Intussen werd beslist om, naast alle kerncentrales, ook alle steenkoolcentrales te sluiten. De Duitse Energiewende, met kernuitstap én steenkooluitstap, is dus geen ramp voor het klimaat.

Meer nog: zonder de kernuitstap en de onmiddellijke sluiting van 7 reactoren in 2011, was er nooit een momentum gecreëerd om versneld te investeren in hernieuwbare energiebronnen en zat Duitsland vandaag hoofdzakelijk met een mix van fossiele brandstoffen en kernenergie.

Landen als Duitsland zijn ook early adopters, die dankzij hun vroege en aanhoudende investeringen de enorme kostendalingen van deze technologieën hebben mogelijk gemaakt. En daar kunnen wij nu de vruchten van plukken, waardoor de Belgische Energiewende een stuk goedkoper kan gebeuren.

Mythe 6: “Nieuwe technologieën zullen veilige kerncentrales voortbrengen zonder kernafval”

Sinds de invoering van kernenergie in de jaren 1950 wordt onderzoek gedaan naar nieuwe reactorconcepten, met weggewerkte nadelen zoals kernafval. In de voorbije 60 jaar bleven doorbraken uit. Sommige van die ‘innovatieve’ projecten zijn helemaal niet nieuw. Thoriumreactoren bv, waarvan het concept al decennia bestaat, maar nooit van de grond kwam.

Kernfusie dan maar? Ondanks alle peperdure onderzoek, is de enige kernfusie tot nu toe die in de ontploffing van een thermonucleaire atoombom geweest. Industriële ontwikkeling van gecontroleerde kernfusie voor stroomopwekking wordt dan ook pas na 2070 verwacht.

Conclusie: waarom vasthouden aan of opnieuw kiezen voor een energievorm die inflexibel is, weinig compatibel met hernieuwbare energie, erg duur, traag om te bouwen en met grote maatschappelijke risico's? Terwijl propere hernieuwbare energie intussen goedkoop, betrouwbaar en marktrijp is geworden?

En jij? Aarzel niet meer en kies voor groene stroom!