De grote klimaattop in Parijs eind dit jaar nadert zienderogen en de verklaringen en rapporten over het klimaat volgen elkaar in snel tempo op. Ook de katholieke Kerk mengt zich deze week in het debat. Een zoveelste politieke verklaring of een manifest dat meer dan een miljard gelovigen wereldwijd kan mobiliseren voor het klimaat?

Geen blad voor de mond

Paus Franciscus publiceerde deze week zijn lang aangekondigde encycliek over het milieu. En die spreekt klare taal. Franciscus pleit hierin onomwonden voor een snelle afbouw van fossiele brandstoffen, een overstap naar hernieuwbare energie en een sterk internationaal klimaatakkoord. De paus voegt zich hiermee bij de groeiende massa opiniemakers en religieuze leiders die een radicale omslag van ons energiemodel bepleiten.

Deze oproep zal in heel wat landen niet onopgemerkt voorbij gaan. Veel conservatieve klimaatontkenners in de Amerikaanse Senaat bijvoorbeeld zijn diepgelovige christenen. Dat de paus nu hun argumenten van tafel veegt en de mens als voornaamste oorzaak van de klimaatverandering aanduidt, brengt hen in een moeilijk parket. Ook in Latijns-Amerika en een aantal Europese landen kan deze pauselijke boodschap heel wat teweeg brengen.

Snellere omslag naar hernieuwbare energie

Greenpeace verwelkomt deze boodschap van de paus en doet alvast twee suggesties aan Franciscus om ook in de praktijk mee aan de klimaatkar te trekken. Primo, zorg ervoor dat de Vaticaanse bank zich aansluit bij de groeiende Divestment-campagne en haar fondsen terugtrekt uit fossiele bedrijven. En secundo, spoor christelijke gemeenschappen wereldwijd aan om lokale trekkers te worden voor de energierevolutie en de omslag naar een duurzame economie.

Paus Franciscus was deze week trouwens niet de enige die een lans brak voor ambitieuzere klimaatactie. Ook het doorgaans vrij conservatieve Internationaal Energieagentschap (IAE) riep op om de CO2-reductiedoelstellingen gevoelig te verhogen, onder meer door een snelle omschakeling van steenkool en andere fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energie. Zonder ambitieuzere doelstellingen zullen we namelijk nooit onder een opwarming van 2°C kunnen blijven – en je hoeft niet ver te kijken om te zien wat de huidige stijging van 0,8°C al aanricht. Wetenschappers pleiten daarom al een tijd om die grens te herzien naar maximaal 1,5°C opwarming.

Geen excuses meer

2014 was nochtans een topjaar voor hernieuwbare energie. Door een sterkere groei dan de fossiele sector slaagden we er voor het eerst in om (zonder economische crisis) de wereldwijde CO2-uitstoot niet te laten toenemen. Niet verwonderlijk, als je weet dat windenergie nu de goedkoopste technologie is voor nieuwe energiecapaciteit en dat zonnepanelen op je dak in veel landen goedkopere energie leveren dan netstroom.

Die realiteit zal zich de komende jaren ook laten voelen bij de grote energiebedrijven. Investeringen in grootschalige steenkool- of gascentrales (laat staan kerncentrales) worden financieel steeds minder interessant. Minder CO2-uitstoot in de energiesector vormt zo niet langer een zware uitdaging – het is een economische opportuniteit. En mensen zoals paus Franciscus hebben dat al langer door. Dames en heren ministers die eind dit jaar in Parijs over een internationaal klimaatakkoord zullen onderhandelen: het is tijd dat jullie mee op de trein springen!