In een straal van 15 kilometer rondom de nucleaire sites in Mol en Dessel komt twee tot drie keer meer leukemie voor bij kinderen dan gemiddeld. Dit blijkt uit Belgisch onderzoek dat net gepubliceerd werd in het European Journal of Cancer Prevention. Radioactieve besmetting is met andere woorden niet enkel een gevaar bij grote kernrampen, maar ook in (zeer) kleine doses die vrijkomen uit zogenaamd veilige sites.

Mol en Dessel, hotspot van radioactiviteit

De Kempense gemeenten Mol en Dessel huisvesten sinds het midden van de vorige eeuw tal van nucleaire faciliteiten: het Studiecentrum voor Kernenergie, de plutoniumfabriek Belgonucleaire, de opwerkingsfabriek Eurochemic, de kernbrandstoffabriek FBFC en het kernafvalverwerkingsbedrijf Belgoprocess. Dit laatste bedrijf loost al decennialang radioactieve stoffen afkomstig van de verwerking en conditionering van kernafval in de Molse Nete. In Dessel wordt momenteel nog een opslagbunker gebouwd voor de definitieve berging van het laag- en middelactief kernafval.

Het is dan ook logisch dat in deze regio gespecialiseerd onderzoek wordt uitgevoerd naar de gevolgen van radioactiviteit. Minder logisch is het feit dat het onderzoek voor de zopas gepubliceerde studie - uitgevoerd door onderzoekers van het FANC (Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle), het Belgisch Kankerregister en het Federaal Instituut voor Volksgezondheid - al dateert van de periode 2002-2008, maar het tot 2016 geduurd heeft vooraleer de resultaten in een wetenschappelijk tijdschrift gepubliceerd werden.

Voorzorgsprincipe eerbiedigen

Onmiddellijk na publicatie haastte het FANC zich bovendien om de resultaten van het onderzoek kapot te relativeren, in plaats van zich op haar statutaire taak te focussen en de nodige maatregelen te nemen om de bevolking en het leefmilieu te beschermen tegen radioactieve straling. Als het hier om een storm in een glas water gaat, waarom hebben de auteurs zich dan de extra moeite getroost om het onderzoek na publicatie in beperkte kring in 2012 nu ook in een peer reviewed wetenschappelijk tijdschrift gepubliceerd te krijgen?

De studie toont een meer dan significante verhoging van het aantal leukemiegevallen bij kinderen in de regio Mol-Dessel aan. Hoe dichter bij de nucleaire installaties en hoe meer men in de overheersende windrichting woont, hoe duidelijker die toename. Dit zijn meer dan voldoende indicaties om het voorzorgsprincipe te hanteren. In plaats van honderd procent zekerheid te eisen over de link tussen de aanwezigheid van de nucleaire installaties en het verhoogde aantal kinderkankers, moet de bewijslast worden omgedraaid. Niet het bestaan van een directe link tussen beide moet bewezen worden, maar net het ontbreken ervan.

Radioactiviteit ook in kleine doses gevaarlijk

Want radioactiviteit doodt, ook in kleine hoeveelheden. Zoveel is nu wel duidelijk. Dit betekent dat ook zeer kleine doses het risico op stralingsgebonden aandoeningen doen toenemen. Ook de Internationale Commissie voor Stralingsbescherming (ICRP) erkent dit en raadt daarom aan de blootstelling aan door menselijke activiteiten veroorzaakte radioactiviteit zo laag mogelijk te houden. Radioactieve straling verhoogt niet alleen het risico op kanker, maar ook op onder meer cardiovasculaire aandoeningen en beschadiging van ons genetisch materiaal. De gevolgen van blootstelling kunnen met andere woorden nog generaties lang doorwerken.

Radioactiviteit is bovendien bijzonder geduldig. Sommige geloosde isotopen doen er honderden tot duizenden jaren over om hun radioactiviteit volledig te verliezen. Al die tijd blijven ze een potentiële bron van besmetting die de gezondheid van alle levende wezens generaties lang hypothekeert. Vroeg of laat komen die radioactieve stoffen in ons voedsel en drinkwater terecht en zo in ons lichaam. Minuscule deeltjes kunnen ook worden ingeademd, bijvoorbeeld door opvliegend stof.

Kernuitstap: hoe sneller, hoe beter voor onze gezondheid

Kortom, kernenergie en alle ondersteunende nucleaire activiteiten, van uraniummijnen over de productie van kernbrandstof tot de verwerking en opslag van kernafval, hebben een nefaste impact op onze gezondheid. Niet enkel bij ongelukken en kernrampen, maar ook bij gewoon functioneren worden schadelijke radioactieve stoffen in de omgeving geloosd. En met elk jaar dat de kerncentrales in dienst blijven, stapelen deze stoffen zich verder

op. De kernuitstap kan dus niet snel genoeg komen.

Surf mee op de hernieuwbare golf!