Voor onze overheid moet het risico van pesticidegebruik omlaag, en niet per se de hoeveelheid gebruikte pesticiden. Wij als Greenpeace willen volledig af van pesticiden. Natuurlijk is dat een einddoel, en niets wat van de ene op de andere dag mogelijk is.

Vandaag publiceren we de resultaten van een steekproef met appels in Europese supermarkten. Eerder hadden we de bodem in appelgaarden en nabijgelegen oppervlaktewater getest. Uit beide steekproeven blijkt dat er nog steeds een heleboel pesticiden terug te vinden zijn in de aarde van een boomgaard maar ook op een appel zelf. Hoewel we bij de residuen geen dosissen aantroffen die de wettelijke limieten overschrijden, is er een probleem. De resultaten wijzen op een blijvende afhankelijkheid van pesticiden, terwijl er meer ecologische bestrijdingsmethoden bestaan.

Verslaving

Die ‘verslaving’ aan pesticiden is niet eigen aan de appelteelt, maar betreft ons hele voedselsysteem. In het laatste pesticiderapport van het Federaal Agentschap voor Voedselveiligheid (cijfers van 2013) zien we dat er van de 674 Belgische stalen van groenten, er meer dan 400 minstens 1 pesticideresidue bevatten. Ook op meer dan 90% van de fruitstalen vond het agentschap residuen. Slecht een heel klein aantal overschreed het maximum toegelaten residuniveau. Deze ‘officiële’ residumeting toont eveneens aan dat er pesticides als captan, boscalid en chlorpyrifos op appels werden gevonden. De resultaten van onze meting zijn dus geen een verrassing, eerder een bevestiging van de problematiek.

 

 

Niet enkel de residumetingen van het Federaal Agentschap zijn een signaal dat het pesticidegebruik in België vrij hoog blijft . Als we de verkoopcijfers van gewasbeschermingsmiddelen (in kg) van 2007 tot 2014 op een grafiek plaatsen, zien we eerst een daling van de totale verkoop, maar sinds 2010 stijgt de pesticideverkoop opnieuw. Deze cijfers gaan enkel over de verkoop, niet over het gebruik of de toxiciteit, maar toch.

Waarom zijn we bezorgd?

Het individuele risico van pesticiden en de maximale residuniveaus worden in kaart gebracht, maar over het cocktaileffect van de verschillende pesticiden is weinig of niets geweten. Bovendien worden deze effecten niet getest in de Europese risicoanalyse. Op de verschillende appels vinden we geen overschrijding van de maximumwaardes maar telkens wel een mix van 2 tot 4 residuen (voor België). De verschillende residuen in appelgaarden en deze op appels geven aan dat er een mix van pesticiden aanwezig is in ons ecosysteem, zonder dat we daar de gevolgen van kennen.

Pesticiden komen op verschillende manieren terecht in het milieu terecht en richten daar een hoop schade aan. Het grote verlies in aantal vlinders in Groot-Brittannië was te wijten aan gebruik van pesticiden. In Frankrijk en Duitsland ontdekte men een verlies van ongewervelde  soorten, tot 42% afhankelijk van de pesticideconcentraties. Ook in Vlaanderen weeg het pesticdiegebruik op de natuur. Zo wees een recente studie van de Vlaamse Milieumaatschappij dat de gemiddelde concentraties van bijvoorbeeld de substantie imidacloprid op álle meetplaatsen in oppervlaktewater te hoog waren. Imidacloprid maakt deel uit van de familie van de neonicotinoïden, bekend omwille van hun impact op bijen en andere bestuivers.

Oplossingen

We moeten niet enkel het pesticidegebruik verminderen, we moeten streven naar een gifvrij milieu. Daarvoor is veel meer steun nodig voor onderzoek naar ecologische pestbestrijding en ecologische landbouw in het algemeen. Onder andere het Proefcentrum Fruitteelt is daar volop mee bezig. Niet enkel moet er meer onderzoek worden gevoerd, een goede communicatie ervan richting de gebruiker is even belangrijk. Ondertussen zijn er ook al boeren die het zonder doen, zoals Danny Billens. Lees ons interview met deze pionier van de bioologische appelteelt.

Een volledige ommekeer is op termijn pas mogelijk als alles spelers in de voedselketen van producent tot en met consument zich inzetten. Een perfecte jonagold is niet de enige lekkere appel. Er bestaan tientallen soorten en sommige zijn beter bestand tegen bepaalde schimmels en ziektes, alleen raken ze niet verkocht. Daar kunnen wij (als consument) maar ook en vooral de supermarkten iets aan doen.

In de tussentijd moet de risicoanalyse van verschillende pesticiden worden verscherpt én uitgebreid. Het is niet logisch dat cocktaileffecten niet worden meegenomen in een risicoanalyse terwijl de mens en het milieu altijd aan een mix van pesticiden worden blootgesteld...