Loopt het oude België onder?

Impact van de klimaatverandering in België

Persbericht - 7 september, 2004
Greenpeace-'kikvorsmensen' hebben zonet aan de nieuwe regionale en federale milieuministers een rapport overhandigd over de Impact van de klimaatverandering in België (1). Het rapport is opgesteld door de UCL (Université catholique de Louvain) - op vraag van Greenpeace - en analyseert op welk punt "het niet alleen de anderen zal overkomen". Want ook België zal hinder ondervinden, met een daling van de biodiversiteit en de aantasting van ons grondgebied tot gevolg. Aan nationale stortregens zullen we in de toekomst geen gebrek hebben. Door een globale visie te ontwikkelen op de impact van de klimaatverandering, wil dit werkstuk een bijdrage leveren om de Belgische regeringen - eindelijk - voluit op het spoor te zetten van een meer ambitieuze uitvoering van het Kyoto-protocol.

Klimaatkikker van Greenpeace op weg om het rapport over de klimaatverandering in België af te geven aan de bevoegde minister.

De auteurs van het rapport zijn systematisch vertrokken van een globale analyse van de impact van de klimaatverandering in de wereld - of in Europa - om zich daarna toe te spitsen op de Belgische situatie. De analyses gaan over de klimaatverandering an sich, over de biodiversiteit, de watervoorraden, het toerisme of nog: over de impact op de volksgezondheid. Jean-Pascal van Ypersele, wereldwijd erkend klimaatspecialist en mede-auteur van het rapport, onderlijnt de noodzaak ervan: "Het besef dat de kracht van tropische wervelstormen in Bangladesh zal toenemen en dat de Afrikaanse landbouw volledig zal instorten, volstaat niet om bij ons de publieke opinie te mobiliseren. Ik droomde er al lang van om een stand van zaken op te maken van de mogelijke impact van de klimaatverandering in België."

Met een mogelijke stijging van de zeespiegel van wel acht meter tegen het einde van het millenium, zou meer dan een tiende van het Belgische grondgebied onder de zeespiegel komen te liggen. Maar voor we zover zijn, kunnen we ons zowel verwachten aan steeds grote investeringen in de bescherming van onze kusten als aan de onaangename gevolgen van een toename van ongewenste weersverschijnselen: overstromingen als gevolg van stormen, hete zomers met mogelijk dodelijke effecten… Als het over de biodiversiteit gaat, stevenen we af op een hertekening van de kaart van de planten- en diersoorten. Sommige soorten van de 'koude streken' zullen verdrongen worden door meer zuidelijke soorten. En we mogen ons verwachten aan een fatale verdroging van het veen in de Hoge Venen. (zie hierna voor een gedetailleerder overzicht van de conclusies van het rapport)

Net zoals de rest van de wereld, zal België dus de gevolgen ondergaan van de opwarming van onze planeet. "Ik hoop dat dit rapport tot nadenken zal stemmen. Want helaas hebben wij geen reserveplaneet", concludeert Van Yperseele, professor in de klimatologie van de UCL.

Wetenschappers voorspellen een reeks veranderingen aan ons dagelijks leven, en bijgevolg ook aan dat van de komende generaties. Om hen ongelijk te geven, is het nodig om tegen pakweg 2050 in de geïndustrialiseerde landen de uitstoot van broeikasgassen te verminderen met ongeveer 80% (2).

Binnenkort het einde van de politieke bijziendheid?

"De engagementen die België momenteel al genomen heeft (-7,5% broeikasgassen voor de periode 2008-2012, nvdr.), zijn niet meer dan een kleine stap in de goede richting", aldus Jean-François Fauconnier, verantwoordelijke voor het 'Klimaatdossier' bij Greenpeace. "Om van koers te veranderen, heeft een tanker onmiskenbaar tijd nodig. Maar van koers veranderen zonder te weten waar men naartoe gaat, is absurd. Tot op vandaag staren we ons blind op de eerste vervaldag van Kyoto, zonder ons zorgen te maken over het ontwikkelen van een meer ambitieuze visie op lange termijn. Hoe kunnen we in dergelijke omstandigheden goede keuzes maken over onze energiebevoorrading?"

In het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Nederland heeft de overheid al blijk gegeven van leiderschap en een uitstootreductie aangekondigd tussen 40% tegen 2020 en 60% tegen 2050. De Europese Unie schat dat het nodig is om op lange termijn de uitstoot van broeikasgassen tegenover 1990 te verminderen met circa 70 %. Deze doelstelling is overgenomen in het nieuwe 'ontwerp Federaal Plan voor duurzame ontwikkeling 2004-2008'. Laten we hopen dat de nieuwe minister van Leefmilieu, Bruno Tobback, rekening zal houden met dit advies.

Immobilisme heeft een menselijke en economische prijs

Jean-François Fauconnier: "Het vandaag gepubliceerde rapport bevestigt de noodzaak om de verwachte temperatuurstijging te beperken. Anders 'zal het niet alleen de anderen overkomen', en zullen we een menselijke en economische prijs betalen. Wij hopen dat de ministers die de verantwoordelijkheid toegewezen krijgen over Leefmilieu en Energie, eindelijk krachtige maatregelen zullen nemen en België zo op het spoor zetten van een grotere energie-onafhankelijkheid. Daarvoor is een keuze nodig vóór hernieuwbare energie, samen met het benutten van het enorme potentieel van ons land aan energie-efficiëntie en energiebesparing. Is het nog nodig om eraan te herinneren dat België in het bijzonder in deze domeinen achterloopt?" (3)

Het rapport over de Impact van de klimaatverandering maakt duidelijk dat, hoewel er een kostprijs staat op het vermijden van een gevaarlijke klimaatverandering, niets doen verschrikkelijk veel meer zal kosten… Een ambitieuze aanpak van de strijd tegen de opwarming van de aarde is bovendien ook rendabel in termen van de creatie van arbeidsplaatsen (de sector van de hernieuwbare energie is een arbeidsintensieve sector) en een verbetering van de kwaliteit van onze leefomgeving (4).

Belangrijkste conclusies van het rapport:

· Aan het eind van de 21ste eeuw zou de temperatuurstijging in België, in vergelijking met het eind van de 20ste eeuw, 1,7 tot 4,9ºC bedragen in de winter en 2,4 tot 6,6ºC in de zomer;

· De koude winters zullen geleidelijk verdwijnen, terwijl "dodelijke zomers" zoals die van 2003 misschien wel de norm worden…

· De projecties voor de evolutie van de neerslag in ons land tegen het einde van de 21ste eeuw vermelden een stijging met 6 tot 23% in de winter en een evolutie voor de zomer gaande van een status quo tot een daling met 50%.

· Het is heel waarschijnlijk dat vaker sprake zal zijn van periodes met intense regenval.

· De afnemende neerslag in de zomer en de toenemende verdamping zouden gepaard kunnen gaan met een waterschaarste in de zomer en ook met een achteruitgang van de kwaliteit van het oppervlaktewater.

· In de loop van de 21ste eeuw zal de klimaatverandering vermoedelijk leiden tot het verdwijnen van een deel van de soorten die in België aanwezig zijn, namelijk door verschuivingen tussen de soorten.

· De klimaatverandering zou kunnen bijdragen aan een toename in België van het aantal gevallen van de ziekte van Lyme.

· Voor de Belgische kust wordt een toename voorspeld van het aantal overstromingen als gevolg van stormen, en een erosie van de stranden. De dijken zullen verhoogd moeten worden om het binnenland te beschermen tegen een geleidelijke stijging van de zeespiegel. De verhoging van de zeespiegel is een fenomeen dat zich na de 21ste eeuw zal doorzetten.

Noten aan de redacties

(1) Impact van de klimaatverandering in België, Jean-Pascal van Ypersele en Philippe Marbaix, Université catholique de Louvain (UCL), op vraag van Greenpeace, juli 2004. Het volledige rapport, net als de samenvatting, is beschikbaar op de website: http://www.greenpeace.be. Op eenvoudige aanvraag bij de persdienst van Greenpeace.

(2) De documenten van het IPCC (een intergouvernementele groep experten over de Evolutie van het Klimaat, onder auspiciën van de Verenigde Naties) tonen duidelijk dat het noodzakelijk is de temperatuurstijging te beperken tot ongeveer 2ºC extra in vergelijking met de temperatuur van vóór de industrialisering. Dit als we de klimaatrisico's willen beperken tot sommige ecosystemen en de risico's verbonden met extreme klimaatverschijnselen willen beteugelen. Daarvoor is het nodig de CO2-concentratie in de atmosfeer te stabiliseren op een niveau waarvoor het nodig zal zijn de wereldwijde uitstoot te delen door drie of vier tegen 2100, en die nog sterker te verminderen voor de periode erna. Voor de geïndustrialiseerde landen betekent dit: het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen met 80% tegen 2050.

(3) Volgens een studie van het Fraunhofer Institute - op vraag van de vorige federale regering - kan België alleen al op het gebied van efficiënt energiebeheer makkelijk de eerste fase van Kyoto realiseren, zonder toevlucht te moeten zoeken tot 'flexibele mechanismen' en zonder de industrie te benadelen. Inspiratie daarvoor kan gehaald worden bij onze buurlanden, die al een stuk verder staan. Een meer vooruitziend beleid zou nog grotere uitstootreducties mogelijk maken, daarbij rekening houdend met de nucleaire uitstap vanaf 2015.

(4) Meerdere documenten die deze stelling ondersteunen, zijn beschikbaar op deze website.

Het volledig rapport rond de impact van klimaatverandering in België kunt u hier raadplegen. Er is ook een versie in hoge resolutie beschikbaar.

De samenvatting kunt u hier raadplegen.

De presentatie van het rapport is hier beschikbaar.

Click here for the summary in English

Klik hier voor het rapport "Beheer van de Energievraag" (Engelstalig)

Onderwerpen