Zal het Antwerpse sloopschip Silver Ray/nu Naxos I vol gif zijn laatste reis beginnen ?

Vera Dua, Vlaams Minister van Leefmilieu geconfronteerd met een nieuwe milieuovertreding

Persbericht - 23 januari, 2003
Antwerpen, 23 januari 2003 : Greenpeace vervolgt in het kader van de sloopschepencampagne zijn 'toxics patrol' in de Antwerpse haven en stelt enkele flagrante overtredingen vast. Deze campagne is er op gericht de maritieme sector te sensibiliseren voor de erbarmelijke omstandigheden waarop uitgerangeerde schepen worden gesloopt in Azië. Vandaar de eis om sloopschepen eerst schoon te laten maken voor ze mogen vertrekken naar ginder. Een eis ingewilligd door België dat hiermee een voorbeeldfunctie vervuld op internationaal vlak.

Een Greenpeace delegatie bezocht in het Verrebroekdok de Silver Ray, door zijn nieuwe - 'verdoken'- eigenaar omgedoopt tot Naxos I. Het sloopschip ligt sinds mei 2002 na een hevige brand in de Antwerpse haven te wachten tot het kan vertrekken naar de sloop. In oktober 2002 heeft Greenpeace de overheid gewezen op het gevaar dat het afvalschip vol gif zou vertrekken naar de sloopstranden in Azië. België koos toen om een sleutelrol te spelen in het dossier van de sloopschepen. Op dat ogenblik figureerde het dossier op de agenda van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) van de Verenigde Naties. België, bij monde van de Vlaamse Minister van Leefmilieu, kondigde aan dat het de internationale regels inzake de uitvoer van afvalstoffen wilde toepassen op sloopschepen en met name op de Silver Ray. Dit betekende dat het sloopschip volledig van gif diende ontdaan te worden voor het naar de sloop kon in een Aziatisch land. Greenpeace leverde het bewijs dat de Silver Ray/Naxos I o.a. asbest aan boord heeft.

Drie maand later heeft Greenpeace de houding van de maritieme wereld kunnen observeren ten aanzien van deze internationaal belangrijke politieke milieubeslissing van de Belgische overheid. Sloopschepen dienen zich zoals alle andere 'objecten' te houden aan de internationale afvalregels. De scheepvaartindustrie moet leren dat ze zich moet gedragen op zee naar de regels van het land. De maritieme wereld blijft echter dwarsliggen zoals ook nu weer blijkt bij de Silver Ray.

De Silver Ray veranderde sinds oktober 2002 van naam en van eigenaar. De nieuwe eigenaar weigert een gedetailleerde inventaris te maken van de gifstoffen aan boord, laat staan dat deze het asbest zal willen verwijderen. De nieuwe 'duistere' eigenaar probeert de nog aan boord aanwezige 2.500 afgedankte wagens (met brandschade) op een totaal onwettige manier te verwijderen via een Nederlandse firma door ze samen te persen voor vervoer. Dit mag niet meer. De bestaande wetgeving laat reeds meer dan een jaar niet meer toe dat afgedankte wagens worden samengeperst vòòr vervoer naar een decontaminatiecentrum. Afgedankte wagens worden sindsdien giftig afval verklaard zolang ze niet gedecontamineerd zijn (dwz. ontdaan van o.a. de batterijen, de olie en andere vloeistoffen, de banden, ...). Vandaar het 'toxics patrol' bezoek van Greenpeace ter plaatse. Herhaalde klachten van Greenpeace (en anderen) bij de bevoegde diensten krijgen immers geen gevolg tot nu toe.

Wat hier wordt vastgesteld in miniatuur bij de Silver Ray/Naxos I, is wat schering en inslag is in de maritieme wereld met sloopschepen in het groot. Hun eigenaars proberen de bestaande wetgeving te omzeilen eerder dan de opbrengst van de verkoop van het sloopschip te zien wegsmelten door schoonmaakkosten. Gemiddeld krijgen scheepseigenaars in Azië nog steeds meer dan twee miljoen Euro per schip. Deze lucratieve economische belangen zijn in harde tegenstrijd met de meest elementaire ecologische belangen. In Azië worden de sloopschepen vol met giftig afval, zoals asbest, zware metalen en pcb's ontmanteld op de stranden zonder enige milieubescherming. Deze bezigheid brengt tevens heel wat uitgebuite werknemers in gevaar (1) : in India, Bangladesh, Pakistan, China en Turkije.

De huidige vastgestelde handelswijze in Antwerpen door de 'duistere' nieuwe scheepseigenaar is illustratief is voor het globale functioneren van de maritieme wereld. Kenmerkend zijn hierbij het spreiden van de verantwoordelijkheid over duistere firma's beschermd door het oncontroleerbare goedkope vlaggestaten systeem. Deze structuur wordt in stand gehouden en gecultiveerd door het IMO die bijvoorbeeld nog steeds onbeslist is inzake het respecteren en uitvoeren van de principes en afspraken van andere internationale organisaties zoals deze over hoe met afval moet worden omgegaan (de zogenaamde Basel Conventie betreffende de grensoverschijdende transporten van afval). Deze internationale afvalregels verbieden het transport van gifstoffen voor de export van een OECD land zoals België naar een niet Oecd-land zoals de slooplanden in Azië.

Het voorbeeld van de Silver Ray/Naxos 1 toont aan dat de maritieme wereld nog steeds functioneert in een wereld waarin alles alleen draait om het geld. "Wat gebeurt er als economische activiteiten zoals lokale visserij moeten stopgezet worden in de nabijheid van de sloopstranden ?", vraagt Martin Besieux, verantwoordelijke voor deze campagne, zich af, "Welke scheepseigenaars hebben zich dan verrijkt terwijl hele locale vissersgemeenschappen hun inkomen hebben verloren ?"

Greenpeace hoopt dat Minister Vera Dua haar woord zal houden en alles in het werk zal stellen om de eigenaar van de Silver Ray/Naxos I ertoe te verplichten alle gifstoffen aan boord van het schip waaronder de afgedankte voertuigen zal laten verwijderen volgens de op het land geldende regels voor het schip vertrekt voor de sloop en op die manier zal doorgaan met het vervullen van de voorbeeldfunctie in het internationaal actuele overleg over sloopschepen.

Tijdens hun 'toxics patrol' van de laatste dagen in de Antwerpse haven hebben Greenpeace vertegenwoordigers opnieuw vele schepen bezocht. Hierbij verzoeken ze de kapiteins en de bemanning om er bij de scheepseigenaars op aan te dringen een gecertificeerde inventaris te laten maken van alle gifstoffen aan boord van hun schip en een voorbereidingsprocedure voor de eventuele sloop nu reeds op te starten door systematisch gifstoffen waarvoor alternatieven bestaan te vervangen bij volgende droogdokcontroles.

(1) De internationale Federatie van de Ligas voor de rechten van de mens maakte een recent rapport (in het frans) van een fact finding missie over de werkomstandigheden op sloopstranden in enkele Aziatische landen : klik hier

(23/01/2003)

Onderwerpen