De ellende in Fukushima is nog lang niet voorbij

Jan: Geëvacueerden worstelen met het dilemma van de terugkeer naar hun huizen.

Jan: Geëvacueerden worstelen met het dilemma van de terugkeer naar hun huizen.

Greenpeace/Dirven

Meer dan twee jaar na de ramp in Fukushima keerde stralingsexpert Jan Vande Putte
in oktober terug naar Japan. Hoe is het met de mensen die in maart 2011 hun leven
ingrijpend zagen veranderen?

Met welke bedoeling ben je op missie vertrokken?

Enerzijds wilde ik getuigenissen inzamelen bij de bewoners en anderzijds nog een keer de radioactiviteit gaan meten. Onze eerste stop was de stad Fukushima, op 60 km van de getroffen kerncentrale. Voor de mensen in die stad van 300.000 inwoners gaat het leven door, ook al weten ze heel goed dat er een probleem is omdat de overheersende winden op het moment van de catastrofe naar het noordwesten bliezen, in hun richting dus. Sommige wijken zijn zwaar besmet geraakt. Maar ze werden niet geëvacueerd, omdat er zware politieke druk was om de economische activiteit niet te laten stilvallen. In vergelijking met mijn vorige reis naar Fukushima is de situatie verbeterd: er zijn grote ontsmettingswerken gebeurd, vooral in de scholen waar de radioactiviteit destijds zo hoog was dat de kinderen de hele dag binnen moesten blijven. Sommige wegen hebben ook een nieuw wegdek gekregen bijvoorbeeld. Maar de ontsmetting heeft natuurlijk haar grenzen en het stralingsniveau is nog altijd te hoog.

Wat heb je daarna gedaan?

Van Fukushima zijn we naar het zuiden gereisd, tot in de stad Koriyama. Daar zijn – zoals op zoveel andere plaatsen – prefabwoningen voorzien om de geëvacueerden op te vangen. Er wonen onder andere veel mensen die zijn geëvacueerd uit Miyakoji. Die wijk van de stad Tamura was de derde en laatste etappe van onze tocht.

In de buurt van Fukushima wonen de inwoners op ontsmette 'eilanden'.

Kan je daar iets meer over vertellen?

Een klein deel van Miyakoji, bestaande uit 210 woningen, bevindt zich binnen een straal van 20 kilometer van de centrale van Fukushima. Alle inwoners van die wijk zijn in 2011 geëvacueerd. Vandaag is een vijfde van de bewoners naar huis teruggekeerd. Het ziet ernaar uit dat ze binnenkort allemaal zullen moeten terugkeren, want de regering zou beslissen om het ‘evacuatiebevel’ op te heffen. Dat betekent dat de mensen niet langer kunnen rekenen op de financiële vergoeding die ze kregen in ballingschap. Het is een ingewikkelde situatie: sommigen zijn al teruggekeerd, anderen willen terugkeren en nog anderen willen dat niet. Maar ze worstelen allemaal met de financiële en maatschappelijke gevolgen van hun keuze. Mensen die genoeg geld hebben, kunnen beslissen om niet terug te keren. Maar de anderen hebben niet echt een keuze. Zij moeten terugkeren, ook al omdat de meesten eigenaar zijn van de woning die ze in Miyakoji hebben achtergelaten. De situatie is nochtans allerminst weer genormaliseerd: er zijn grote ontsmettingswerkzaamheden gebeurd, maar die beperken zich meestal tot de huizen en de wegen. De inwoners zitten op een ontsmet ‘eiland’ en verplaatsen zich binnen ontsmette ‘corridors’. Zodra je verder weg komt van de plaatsen waar mensen wonen, ziet de situatie er heel anders uit. Je moet weten dat de streek rond Fukushima erg landelijk is. Ik heb een vrouw ontmoet die voor de ramp alle dagen in haar boomgaard werkte. Vandaag is zij geëvacueerd. Ik ontmoette ook een man die vis kweekte in de buurt van de getroffen reactoren. Om financieel te kunnen overleven, werkt hij nu mee aan de ontsmettingswerken.


Jan Vande Putte 

Naam :

Jan Vande Putte

Leeftijd:

47 jaar

Beroep:

nucleaire expert bij Greenpeace België

 

Waren jullie bang voor jullie vertrokken?

Totaal niet. Wij nemen alle nodige voorzorgen en we passen onze kleding zo goed mogelijk aan. Op bepaalde plaatsen beschermen we ons nauwelijks en op andere trekken we onze overalls aan en dragen we handschoenen en maskers. Dat geldt vooral als we stalen nemen en in de grond werken.

Wat is vandaag de situatie met kernenergie in Japan?

Vóór maart 2011 telde het land 54 kernreactoren. Sindsdien zijn er vier daarvan letterlijk vernield en er zijn er nog vijftig ‘operationeel’. Op dit moment liggen ze allemaal stil en toch weet het land zich te redden. Wij hebben een onderzoek laten uitvoeren over de energiesituatie in Japan. Daaruit blijkt dat het land tegen 2020 zijn doelstellingen op het vlak van vermindering van de CO2-uitstoot kan halen en tegelijk de kerncentrales gesloten houden. Japan moet nu massaal werk maken van energie-efficiëntie en hernieuwbare energie. Het land heeft een enorm potentieel, vooral op het vlak van zonne- en windenergie. De zaken gaan te langzaam. De huidige regering is dan ook een voorstander van kernenergie. Maar één ding is zeker: als zij de reactoren weer wil opstarten, zal ze op sterk verzet stuiten bij de betrokken burgmeesters en gouverneurs, bij de bevolking en bij de steeds talrijker wetenschappers die wijzen op de gevaren van kernenergie in een land dat zo gevoelig is voor aardbevingen als Japan!