Bossen voor het klimaat

Waarom zijn bossen belangrijk voor het klimaat?
Tropische bossen helpen het klimaatevenwicht behouden. Ze reguleren de waterhuishouding en zijn belangrijke ecosystemen waarvan planten, dieren en mensen afhankelijk zijn. Ze vormen ook gigantische koolstofreservoirs. Wanneer deze vernietigd worden door houtkap of door bosbranden komt de koolstof die ze opslaan vrij in de atmosfeer.

De ontbossing in tropische regenwouden is verantwoordelijk voor ongeveer 20 procent van de uitstoot van broeikasgassen wereldwijd. Dat is meer dan de totale uitstoot van de transportsector op internationaal niveau. De vernietiging van bossen in Indonesië en Brazilië maakt van deze landen respectievelijk de derde en vierde grootste uitstoters van broeikasgassen in de wereld, na China en de VS. Een weinig geïndustrialiseerd land als de Democratische Republiek Congo staat op de 21ste plaats. De houtkap in Congo levert tot 2050 een geschatte CO2-uitstoot op van 34,4 miljard ton. Dat is ongeveer evenveel als de uitstoot van Groot-Brittannië in de afgelopen 60 jaar. 

Hoe groot is het probleem van de ontbossing?
Elk jaar verdwijnt 13 miljoen hectare bos. Dat is meer dan vier keer de oppervlakte van België. Ongeveer vier vijfde van de oerwouden werd reeds vernietigd of aangetast, waarvan de helft in de afgelopen drie decennia. De regenwouden worden ontgonnen voor tropisch hout of omgekapt en afgebrand om plaats te maken voor soja- en palmolieplantages of weidegronden. Nochtans herbergen bossen een vierde van de mondiale biodiversiteit en zijn miljoenen mensen ervan afhankelijk voor hun overleven. Ongeveer 150 miljoen inheemse volkeren leven in de laatste grote oerbossen ter wereld. Zij willen hun toekomst veilig stellen, zodat ze hun functie als behoeders van de bossen kunnen blijven vervullen.

Lees de verklaring van de inheemse volkeren over de klimaatverandering (PDF)

Forests for Climate

Forests for Climate is een innoverend voorstel van Greenpeace voor een internationaal fonds dat de tropische bossen beschermt. Vele landen met grote tropische bosoppervlaktes hebben immers niet voldoende middelen om hun bossen te beschermen. Forests for Climate is ontwikkeld met het oog op de tweede fase van het Kyoto-protocol, dat in 2012 afloopt.

Een sleutelaspect van ons voorstel bestaat erin om tegelijk de klimaatdoelstellingen te behalen, de biodiversiteit te beschermen en de rechten van inheemse volkeren te vrijwaren. Dat onderscheidt Forests for Climate van voorstellen die louter gebaseerd zijn op de integratie van kredieten voor bossen in de internationale koolstofmarkt.

Hoe werkt Forests for Climate?
Forests for Climate gaat uit van het principe dat de vervuiler betaalt en van het akkoord dat tijdens de klimaatonderhandelingen in Bali in 2007 werd gesloten: geïndustrialiseerde landen moeten de ontwikkelingslanden helpen met de financiering van klimaatmaatregelen. Naast hun eigen verplichte emissiereducties moeten geïndustrialiseerde landen financiële middelen voorzien om de bossen te beschermen afhankelijk van de hoeveelheid uitstootrechten die ze hebben. Met andere woorden: hoe meer een geïndustrialiseerd land vervuilt, hoe meer het moet bijdragen aan het bossenfonds.

Forests for Climate staat geïndustrialiseerde landen echter niet toe om hun eigen uitstoot van broeikasgassen te verhogen in ruil voor de vermindering van de uitstoot in ontwikkelingslanden. Dat is het grote verschil tussen Forests for Climate en modellen die teruggrijpen naar compensatiemechanismen op de internationale koolstofmarkten. 

Ontwikkelingslanden met tropische bossen die in het Forests for Climate mechanisme willen stappen, moeten het engagement aangaan hun bossen te beschermen in overeenstemming met het principe van 'gedeelde maar gedifferentieerde verantwoordelijkheid' onder de Kaderconventie van de VN over klimaatveranderingen (UNFCCC). In ruil krijgen ze dan toegang tot financiering voor capaciteitsversterking en de vermindering van de CO2-uitstoot afkomstig van ontbossing op nationale schaal. De landen die kunnen aantonen dat ze hun CO2-uitstoot hebben teruggedrongen, kunnen aanspraak maken op een return voor hun diensten aan het wereldwijde klimaat. Dit is een stevige aanmoediging voor ontwikkelingslanden om de bescherming van hun bossen continu te blijven verbeteren.

De voordelen van Forests for Climate

• De vermindering van de uitstoot van broeikasgassen via Forests for Climate is bijkomend, en komt niet in de plaats van maatregelen die de geïndustrialiseerde landen zelf moeten  nemen om hun uitstoot terug te dringen. Dat garandeert dat de bescherming van bossen in het Zuiden de deur niet wagenwijd openzet voor meer vervuiling en business-as-usual bij ons.
• De miljoenen inheemse volkeren die afhankelijk zijn van de tropische bossen worden beschermd. Forests for Climate leidt tot de erkenning van de VN Verklaring over de Rechten van Inheemse Volkeren en het respecteren van eigendoms- en gebruiksrechten van deze volkeren.
• Forests for Climate laat een maximaal aantal ontwikkelingslanden toe deel te nemen aan het mechanisme, ook landen met een beperkte capaciteit en een lage ontbossingsgraad zoals de DR Congo. Hun uitsluiting is een zeer groot risico als de financiering van een mechanisme dat de strijd met ontbossing moet aanbinden louter aan de markt wordt overgelaten.
• Het risico op het verplaatsen van het probleem van de ene regio naar de andere wordt sterk beperkt door de globale aanpak van Forests for Climate. Een benadering die louter vertrekt van projecten of van een lokale benadering biedt hiervoor geen garantie.
• De klimaatcrisis vraagt dringend actie en Forests for Climate biedt daartoe de mogelijkheid. Ons voorstel kan op korte termijn miljarden euro's beschikbaar maken voor de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen via een veiling van emissierechten.