Vervuiling van onze woningen

Sinds 2000, hadden reeds verscheidene internationale wetenschappelijke studies ftalaten, vlamvertragers en alkylfenolen ontdekt in de lucht binnenskamers en in het huisstof in meerdere woningen. De concentratie ervan is vaak zelfs hoger dan buitenshuis. Dit is ongetwijfeld te wijten aan een minder goede verluchting van deze ruimten, maar ook, en vooral, aan een besmettingshaard die zich binnen onze muren bevindt: dagdagelijkse consumptiegoederen, bouwmaterialen…

Waarom een analyse van huisstof?
Huisstof wordt beschouwd als een opslagplaats van chemische stoffen in woningen en bijgevolg als potentiële bron van blootstelling aan chemische stoffen.
We kunnen blootgesteld zijn aan huisstof en aan de chemische stoffen daarin, door een combinatie van inademen, vertering (besmet voedsel, sabbelen op speelgoed of andere voorwerpen) en zelfs door rechtstreekse absorptie door de huid. Huisstof is ook een bijzonder belangrijke bron van chemische blootstelling voor kinderen.
Tenslotte kan het opnieuw oplossen van besmet huisstof in de atmosfeer bijdragen aan een verspreiding van chemische stoffen in het milieu op grotere schaal. Ook is het verwijderen van huisstof uit de stofzuiger een bron van milieuvervuiling op grotere schaal.

Analyse van huisstof in België

· Méthode van staalname
In oktober 2003 verzamelde Greenpeace per stofzuiger stalen huisstof in 69 woningen en kantoren, verspreid als volgt:
- 51 woningen in 8 steden in België
Klik hier voor een kaart met de plaatsen waar we gingen stofzuigen
- in de kantoren of verblijfplaatsen van 11 Belgische politici
- in het Europees Parlement (Brussel) : in de kantoren van 6 Europese parlementsleden en in de perszaal.
Klik hier voor een overzicht van de Belgische en Europese politici die meegewerkt hebben aan het onderzoek.

· Geanalyseerde stoffen
De stalen huisstof werden in een onafhankelijk en geaccrediteerd lab (TNO Apeldoorn/Nederland) onderzocht. De chemische stoffen die in de stalen onderzocht werden, zijn tegelijk bio-accumuleerbaar (ze stapelen zich op in celweefsel en in de voedselketen), weinig of niet biologisch afbreekbaar (persistent) en mogelijk toxisch (giftig). Bovendien zijn ze terug te vinden in een uitgebreid gamma van gewone consumptiegoederen. De onderzochte stoffen behoren tot de 5 volgende groepen :
- ftalaten : schadelijk voor de voortplanting.
- organotinverbindingen: schadelijk voor het immuunstelsel.
- Gebromeerde vlamvertragers : beïnvloeden het hormonaal stelsel en veroorzaken ontwikkelingsstoornissen.
- alkylfenolen : verstoren het hormonaal stelsel en zijn schadelijk voor de voortplanting.
- Kortketenige chloorparaffines : kankerverwekkend.

Klik hier voor een overzicht van de gevaren van deze stoffen en de consumptiegoederen waarin ze teruggevonden kunnen worden.

· Resultaten
De onderzoeksresultaten wijzen op een algemene besmetting van het huisstof met bijzonder verontrustende stoffen:
- ftalaten, alkylfenolen en organotinverbindingen kwamen voor in alle stalen
- gebromeerde vlamvertragers werden in meer dan 85% van de stalen teruggevonden.

De ernst van de besmetting lijkt niet erg te verschillen van regio tot regio. Het huisstof uit de Ardeense woningen bleek niet minder vervuild dan dat uit Antwerpse woningen (die in een hoog-geïndustrialiseerde regio liggen). Deze resultaten lijken erop te wijzen dat de oorzaak van de vervuiling zich waarschijnlijk binnen in de woningen bevindt. Dit kunnen we ook afleiden uit het feit dat de aangetroffen chemische stoffen verschilden naargelang de materialen en verbruiksgoederen die aanwezig waren in de onderzochte ruimtes.
Over het algemeen bevat elke gram in België verzameld huisstof gemiddeld ongeveer 1 milligram (1 per 1000) stoffen uit de vijf onderzochte groepen. In het Europees parlement liep deze hoeveelheid op tot 2.9 mg/g. Hoogstwaarschijnlijk ligt de totale concentratie aan chemische stoffen nog een stuk hoger dan deze gemiddelden, gezien het beperkte aantal geanalyseerde stoffen in dit onderzoek.
Onder de individuele resultaten zijn vooral de concentraties gemeten in het huisstof van het Europees parlement, van de kabinetten van federaal minister van Leefmilieu (destijds Freya Van Den Bossche), van de Waalse minister van Economie (destijds Serge Kubla) en van Brussels minister van Leefmilieu (destijds Didier Gosuin) bijzonder onrustwekkend.

Klik hier voor een overzicht van de resultaten van deze studie.

Tenslotte bevestigt deze studie de alomtegenwoordigheid van gevaarlijke chemische stoffen in onze woningen. Elke hoeveelheid is verontrustend omdat deze stoffen zeer traag worden afgebroken en zich opstapelen in de voedselketen. Gezien hun gevaarlijkheid moeten we vrezen voor ernstige problemen voor de volksgezondheid zolang er geen coherente wetgeving tot stand komt om de productie en het gebruik van deze gevaarlijke stoffen aan banden te leggen.

Klik hier voor het volledige rapport « Hazardous chemicals in Belgian House Dust »

Klik hier voor een samenvatting in het Nederlands van het rapport « Hazardous chemicals in Belgian House Dust »

Analyse van huisstof in het Verenigd Koninkrijk
Huisstof uit 100 woningen, verspreid over 10 verschillende regio's, werd door Greenpeace verzameld en door een onafhankelijk lab geanalyseerd. Deze studie bevestigt de algemene aanwezigheid van ftalaten, gebromeerde vlamvertragers en organotinverbindingen in het Britse huisstof. Ook is de algemene aanwezigheid aangetoond van nonylfenol en kortketenige chloorparaffines, alsook van tal van andere synthetische stoffen, waaronder pesticiden en allerhande chemische additieven.

Klik hier voor het volledige rapport « Consuming Chemicals ».


Analyse van het huisstof in Frankrijk, Italië, Spanje, Duitsland en Slowakije
58 stalen werden genomen in Frankrijk, 22 in Spanje, 5 in Duitsland, 5 in Italië en 8 in Slovakije. Alle onderzochte stalen bevatten ftalaten, gebromeerde vlamvertragers, organotinverbindingen en kortketenige chloorparaffines.
De resultaten bevestigen over het algemeen deze van het Verenigd Koninkrijk en van België.

Klik hier voor het volledige rapport « Consommation Toxique ».

Klik hier voor een vergelijking van de verschillende Europese resultaten met de resultaten van België.

Huisstofanalyse in de nationale parlementen van 8 Europese landen
In 2000 verzamelde Greenpeace stalen huisstof in de parlementsgebouwen van verschillende Europese landen. Al deze stalen bevatten substantiële hoeveelheden gebromeerde vlamvertragers en organotinverbindingen.

Klik hier door naar het rapport « The presence of brominated flame retardants and organotin compounds in dusts collected from Parliament buildings from eight countries».