In een aantal toonaangevende landen is de transitie naar hernieuwbare energie en energie-efficiëntie volop bezig, denk maar aan Duitsland of China. Maar waar staat België in de energierevolutie?

Duitsland is het klassieke voorbeeld. Tegen 2020 zal minstens 35% van de elektriciteit uit hernieuwbare bronnen komen. Er werd in de media bericht over een koerswijziging bij onze oosterburen, maar nu het politiek akkoord gesloten is wordt duidelijk dat Duitsland zijn koers voortzet. Wel werd de subsidieregeling aangepast om te vermijden dat de snelle daling van de kostprijs van bijvoorbeeld fotovoltaïsche zonnepanelen zou leiden tot overdreven winstmarges.

China op kop

Maar het grote nieuws komt nu uit China, al enkele jaren de grootste windmolenbouwer. Vorig jaar kwam er maar liefst 14.000 MW aan capaciteit bij, meer dan wat in de hele Europese Unie werd geïnstalleerd en het equivalent van de elektriciteitsproductie uit 5 grote steenkool- of kerncentrales. En nu maakt ook de zon het mooie weer in China: in plaats van massaal zonnepanelen te exporteren, is de Aziatische reus nu begonnen ze zelf te plaatsen. Even massaal als in het geval van de windturbines: dit jaar verwachten we zo'n 14.000 MW nieuwe zonnepanelen erbij.

De druk van de bevolking om dringend iets te doen aan de luchtvervuiling begint een sterk effect te hebben op het beleid van het land. Alles wijst erop dat China standvastig op de ingeslagen weg zal doorgaan. In tegenstelling tot het beleid dat we in België kennen: eerst massaal subsidiëren (go!) en dan plots de kraan dichtdraaien (stop!).

En België?

In Wallonië heerst een crisis: het thema van de windmolens is in een electorale dynamiek terecht gekomen, waarbij enkele partijen zich zijn gaan profileren als anti-wind. Dit negatieve politieke klimaat vertaalt zich echter niet in de opiniepeilingen: daaruit blijkt dat de bevolking nog steeds windenergie steunt, vooral die mensen die in de buurt van een windpark wonen en dus weten waarover ze het hebben.

Ook in Vlaanderen stokt de trein. Na enkele vette jaren van overdreven royale subsidies voor zonne-energie werd plots de kraan helemaal dichtgedraaid met daar bovenop nog een extra belasting: de netvergoeding. Die is intussen wel door tussenkomst van een rechter weer verdwenen, maar blijft dat de sector een schokoperatie heeft doorgemaakt en dat er heel wat negatieve berichtgeving over zonnepanelen circuleerde. Ondanks het feit dat die vandaag rendabel zijn zonder die subsidies (en zonder de netvergoeding), blijft het tempo van installaties op een laag pitje staan. Er is wat tijd nodig én duidelijke garanties om het geschonden vertrouwen van de gezinnen terug te winnen.

Onstandvastig beleid

Door dit onstandvastig beleid in België verliezen we niet alleen veel tijd om onze energiebevoorrading om te schakelen naar duurzame energie, maar ook geld en jobs. De milieubeweging werkt daarom samen met een gespecialiseerd studiebureau om duidelijk maken hoe we op een economisch verantwoorde manier én de kerncentrales kunnen sluiten tegen ten laatste 2025 én CO2-emissies kunnen reduceren. De kostprijs zal daarbij een belangrijk thema zijn.

Met die energiestudie onder de arm trekken we na de verkiezingen naar de politieke onderhandelingen, om een duidelijk engagement te bekomen in de regeringsverklaringen. Ook willen we de bestaande initiatieven steunen, zoals dat van de netwerkbeheerder Elia, om tot een nationaal energieakkoord te komen. Zo'n akkoord zou een overleg zijn tussen de socio-economische actoren zoals werkgevers en werknemers, elektriciteitsbedrijven, consumenten en dus ook milieuorganisaties. Zij kunnen naar het voorbeeld van Nederland dat vorig jaar een Energieakkoord onderhandelde, een Belgisch akkoord uitwerken dat een brede steun geniet in alle geledingen van de samenleving.

Fasten your seatbelts

We mogen de enorme kansen die de energierevolutie ons biedt niet missen. Vandaar de dringende oproep om er met z'n allen onze schouders onder te zetten. Greenpeace zal samen met de andere milieuorganisaties klaar staan om stevig uit de startblokken te vliegen. Fasten your seatbelts.