Hoe zou het nog zijn met de scheurtjes in de reactorvaten van Doel 3 en Tihange 2? Niemand is beter geplaatst dan het FANC, de officiële toezichthouder, om hierop te antwoorden. Althans, dat zou je denken.

Groot was dan ook onze verbazing toen we recent aan het FANC een kopie vroegen van het verslag van de bijkomende testen, die in het onderzoek naar de scheurtjes door het Studiecentrum voor Kernenergie (SCK) werden uitgevoerd. De zorgwekkende resultaten van deze testen leidden eind maart van dit jaar nogmaals tot het abrupt stilleggen van Doel 3 en Tihange 2. “We zouden ze jullie graag geven", antwoordde het FANC. "Maar we hebben de verslagen van die testresultaten zelf nog niet."

Wablief? De toezichthouder - die trouwens binnenkort zal beslissen of deze falende reactoren veilig genoeg zijn om opnieuw op te starten - was drie weken na de stopzetting van de reactoren nog altijd niet in het bezit van meer details over de uitgevoerde testen? De extra testen werden nochtans op expliciete vraag van het FANC uitgevoerd.

We richtten ons daarom tot het Studiecentrum voor Kernenergie (SCK) in Mol, een openbare instelling die het algemeen belang moet dienen. Niet dus. Omwille van "de vertrouwelijkheid over commerciële en industriële informatie" en omwille van "de noodzaak tot fysieke beveiliging van radioactieve stoffen", wou het SCK niet ingaan op onze vraag. “Om de betrokken activiteiten te kunnen uitoefenen, heeft het SCK zich ten aanzien van haar medecontractant immers tot een strikte geheimhouding moeten verbinden, gelet op de gevoelige nucleaire aard van de informatie”, aldus SCK-directeur Eric van Walle in een brief aan Greenpeace.

Dit is niet nieuw. Kernenergie heeft zich altijd afgeschermd van een kritische publieke opinie onder de sluier van het militaire geheim dankzij de historische band met atoomwapens. Dit heeft er toe geleid dat slechts een beperkt clubje van gelijkgezinde experten mag oordelen over de veiligheid van kerncentrales. Het FANC zou zich hier, als onafhankelijk regulator en toezichthouder, boven moeten plaatsen.

Gevraagd: onafhankelijke, kritische deskundige

Samen met de Duitse basisbeweging Aachener Aktionsbündnis gegen Atomenergie heeft Greenpeace aan het FANC gevraagd om het internationale expertenteam, dat de toestand van de reactorvaten van Doel 3 en Tihange 2 moet evalueren, uit te breiden met een onafhankelijke, kritische deskundige. We stelden vijf deskundigen voor (*). Allevijf werkten ze mee aan Defecten in de reactordrukvaten van Doel 3 en Tihange 2 in 2013, een kritische analyse over de aanpak van Electrabel en het FANC. Hun conclusie was toen duidelijk: Doel 3 en Tihange 2 hadden definitief gesloten moeten worden. De vijf experten zijn bovendien al jarenlang werkzaam op het domein van reactorveiligheid en materiaalkunde. Het gaat om onafhankelijke deskundigen, die zich gezond kritisch durven opstellen.

Nadat Doel 3 en Tihange 2 sinds de zomer van 2012 bijna een jaar lang noodgedwongen stil lagen, besliste het FANC in mei 2013 om de reactoren opnieuw op te starten. Eind maart 2014 bleek dat die beslissing roekeloos was geweest. Nochtans had FANC-baas Jan Bens ons bij de heropstart verzekerd dat de reactoren "101% veilig" waren. Een fout die niet herhaald mag worden.

Greenpeace eist dat het FANC onafhankelijke en kritische deskundigen uitnodigt om deel te nemen aan het expertenteam dat de veiligheid van beide reactoren moet evalueren. Het FANC moet dringend bewijzen dat het een nucleaire waakhond kan zijn, in plaats van een schoothondje van Electrabel.

Eloi Glorieux is energy campaigner bij Greenpeace België. 

 

(*) = De vijf experten die we aan het FANC voorstelden zijn :

– professor Wolfgang Renneberg, expert reactorveiligheid en gewezen collega van FANC-directeur Jan Bens
– de materiaaldeskundigen Dr. Ilse Tweer en Prof. Wolfgang Kromp
– het voormalige hoofd van de Duitse nucleaire regulator Ir. Dieter Majer
– Dr. Rainer Moormann, expert nucleaire veiligheid bij het Duitse kernonderzoekscentrum te Juelich