Anderhalf jaar geleden vond de kernramp in Fukushima plaats. Nog altijd blijft het voor tienduizenden Japanners onmogelijk om naar hun huizen terug te keren en grote gebieden rondom de kerncentrale blijven nog gedurende vele decennia ontoegankelijk.

De toestand van de verminkte reactoren, zwaar beschadigd door waterstofexplosies and meltdowns van de reactorkernen, blijft onstabiel. Om uitbater TEPCO van het bankroet te redden, heeft de overheid het bedrijf intussen genationaliseerd. De autoriteiten melden nog steeds veelvuldige lekken van hoogradioactief besmet water en andere problemen op de site van de kerncentrale. De stralingsniveaus in de ruïnes van de getroffen reactoren zijn nog zo hoog dat experten en opruimwerkers er nog steeds geen toegang toe krijgen, zelfs niet om te inspecteren. De toestand van de gesmolten kernbrandstof blijft onduidelijk.

Het goede nieuws dan. Op 7 september kondigde de Japanse regering het einde aan van de energiebesparende maatregelen die ze had ingevoerd om te vermijden dat het piekverbruik door veelvuldig aircogebruik tijdens de warme zomer stroomtekorten zou veroorzaken. De hete zomermaanden zijn voorbij gegaan, zonder blackouts en zonder stroomtekorten en dit ondanks de sluiting van nagenoeg de volledige nucleaire productiecapaciteit.

Vlak voor de zomer schermden premier Yoshihiko Noda en sommige industriebonzen nog met doemscenario's als de kerncentrales niet zouden worden heropgestart. "De Japanse samenleving zal niet meer functioneren indien de stilgelegde kerncentrales definitief gesloten worden", zei de premier op een persconferentie op 8 juni. Japan was nagenoeg twee maanden volledig kernenergievrij toen de regering net voor de zomer op basis van vermeende bevoorradingstekorten besloot om twee reactoren van de kerncentrale van Ohi, ongeveer 1 procent van de totale nucleaire capaciteit van voor de ramp in Fukushima, weer op te starten.

De Japanse regering heeft duidelijk het energiebesparingspotentieel en de bereidheid van de bevolking om energieverspilling tegen te gaan, onderschat. Meer dan 50 kernreactoren werden op amper een jaar tijd uit productie genomen. Ook tijdens de maanden met uitzonderlijk hoog energieverbruik was de stroombevoorrading verzekerd en is de samenleving blijven functioneren. Een volgehouden verbetering van de energie-efficiëntie en een dynamische uitbreiding van hernieuwbware energiebronnen kan de definitieve sluiting van de kerncentrales opvangen, de Japanse economie doen heropleven en de broeikasgasreducties opnieuw op koers van de klimaatdoelstellingen brengen.



De Belgische regering kan hier veel uit leren. In tegenstelling tot Japan hebben wij voorlopig nog de luxe om onze manke kernreactoren, verouderd, met scheurtjes in het reatorvat en betonrot in de koepelgebouwen, te sluiten vooraleer er een kernramp plaatsvindt. Effectieve maatregelen om de energie-efficiëntie te verbeteren en energieverspilling tegen te gaan hebben een belangrijke bijdrage geleverd om de geforceerde sluiting van nagenoeg het volledige Japanse kernpark op te vangen.

De energie-intesiteit in België ligt traditioneel een pak hoger dan in Japan, zowel per hoofd van de bevolking als per nationaal product. Bijgevolg is ons energiebesparingspotentieel ook groter. Toch wordt in nagenoeg alle regeringsscenario's over de bevoorradingszekerheid bij al dan niet sluiting van de kerncentrales nauwelijks of niet gerept over dit makkelijk aan te boren energiebesparingspotentieel.