Waar dienen die klimaatconferenties toch voor? Die vraag stelden mijn medereiziger Frank en ik ons in de trein naar Warschau. Goed een week later hebben we enkele grote ontgoochelingen te slikken gekregen, maar zijn we geen stap dichter bij het antwoord. Dit is een samenvatting van mijn eerste week op de klimaattop.

In de trein naar Warschau zagen Frank en ik de Poolse landschappen voorbijglijden. Frank volgt al 6 jaar het VN-circus dat moet uitmonden in een klimaatakkoord, ik al 4 jaar. De weg tussen Krakau en Warschau deed ons een beetje denken aan die tussen Brugge en Gent. Een nevelige horizon met soms een grote, ietwat verloren boom. Kortom, het soort landschap dat inspireert tot grote vragen.

Tyfoon raast door conferentiezaal

Maandag gonsde het op de conferentie van het nieuws uit de Filipijnen. Terwijl de media susten (‘slechts’ 1000 doden), was mijn Filipijnse collega Jasper er kapot van. Hij komt uit de zwaarst getroffen regio. Zijn familie had een teken van leven gegeven, maar hij wachtte nog op berichten van zijn vrienden. Af en toe, wanneer we samen in een vergadering zaten, hoorde ik hem “yes” roepen. Dan legde hij bijvoorbeeld uit dat er een vriend van hem gezien was op de achtergrond van een televisiereportage en dus nog in leven moest zijn. De tyfoon bracht de realiteit van de klimaatverandering binnen in het hart van deze conferentie, die voor het overige meestal ontmenselijkt is.

De toespraak van de Filipijnse vertegenwoordiger, Yeb Sano, tijdens de plenaire vergadering later op de dag, weerspiegelt dat gevoel. Terwijl zijn land te kampen had met de zwaarste storm die daar ooit gemeten werd, sprak hij: “Aan iedereen die de klimaatverandering blijft ontkennen, ik daag je uit om je ivoren toren te verlaten.” Heel even wilden we geloven dat deze woorden eindelijk de geïndustrialiseerde landen uit hun lethargie zouden halen. In onze fantasie zagen we de Amerikaanse vertegenwoordiger al rechtstaan en zeggen: “Ok, het gaat moeilijk worden, maar we zijn bereid om onze op fossiele brandstoffen gebaseerd ontwikkelingsmodel te herzien”, daarin bijgetreden door Europa.

Dinsdag, woensdag en donderdag, terwijl de verwarring over het Filipijnse dodental voortduurde, haalde de realiteit van het mondiale cynisme echter snel weer de bovenhand.

Japan en Australië verpulveren hoop

Want vanaf maandag viel er een ander geluid te horen in de wandelgangen. Japan zou zijn nieuwe doelstelling voor uitstootreductie tegen 2020 bekendmaken. En dat blijkt absoluut geen verbetering! Terwijl de Japanners hadden beloofd hun uitstoot met 25 procent te verminderen, onthullen ze dat hun nieuwe doelstelling is... om 3 procent meer te gaan uitstoten. Qua signaal naar de rest van de wereld kan dat tellen.

En slecht nieuws komt nooit alleen. Ook een ander enorm rijk land, Australië, gaat zwaar op de rem staan. De nieuwe premier verklaarde dat zijn land het voorstel van een CO2-taks verwerpt en de steun aan de ontwikkeling van hernieuwbare energie opzegt. Kortom, hij schrapt de belangrijkste klimaatmaatregelen die Australië getroffen had.

En nu?

In een gesprek met een Belgisch delegatielid heb ik kunnen vaststellen wat deze dubbele tegenslag betekent. Hij is, net zoals de meeste mensen hier op de klimaattop in Warschau, gemotiveerd om schot in de zaak te brengen. Maar Japan en Australië zijn twee van de grootste CO2-uitstoters op aarde. Hun verklaringen zijn een opgestoken middelvinger naar iedereen die zich inspant opdat de tyfoon Haiyan niet de norm zou worden.   

Vrijdagochtend zaten we allemaal een beetje met een kater. Ik heb altijd geprobeerd positief te blijven, te blijven geloven dat het vertrouwen zou terugkeren. Dat is nodig. Want ik ben ervan overtuigd dat de uitweg voor de klimaatcrisis MOET verlopen via een klimaatverdrag dat de internationale inspanningen coördineert.
Terwijl ik dit schrijf, zie ik rondom mij collega’s van Greenpeace alles in het werk stellen voor deze uitkomst. Ook elders in dit reusachtige stadion zijn er mensen van goede wil. Ze moeten alleen nog worden wakker geschud.

Het is de “echte wereld” die de Japanse, Australische, Europese of andere regeringen - die bereid zijn ons voor hun kortetermijnbelangen in de klimaatchaos te storten – de oren uitkuist: coöperaties die hernieuwbare energiebronnen ontwikkelen, diegenen die hun auto in de garage laten staan, die op de trein naar Warschau zaten om er zaterdag te betogen, die druk zetten op de politieke partijen voor een klimaatbeleid in ons land dat JULLIE als Belgische burgers natuurlijk ook aangaat.