Met zo’n 7500 waren we, om te protesteren tegen de opstart van nieuwe bruinkoolmijnen in de Lausitz-regio. Dat voldeed ruimschoots om een mensenketting te maken van zo’n 8 kilometer, van het Poolse Grabice tot het Duitse Kerkwitz.



Na een 12 uur lange busrit vanuit Brussel, bereikten we onze campingplek in Lausitz, te midden van uitgestrekte naaldbossen. De ontnuchtering over het doel van deze trip kwam snel bij de briefing de volgende ochtend, op een strandje naast een prachtig meer. 'Oh ja,' zei één van de organisatoren door de micro. 'Ik weet niet of ze jullie dit al verteld hadden, maar dit hele gebied zal binnenkort verdwijnen voor de uitbreidingen van de Vattenfall-bruinkoolmijnen.'

Vervolgens was één van de omwonenden aan het woord. Die poogde ons in zijn beste Engels zelfzeker toe te spreken, hoewel hij beefde van zenuwachtigheid. De man brak al na twee woorden en stamelde hoe geëmotioneerd hij was om zoveel mensen voor zich te zien. Hij dreigt immers, samen met zo’n 3000 buren, zijn woonst in dit mooi stukje natuur te verliezen. Na een laatste 'thank you so much', keerde hij zich weg van onze groep, waarbij ieders ogen blonken.

Open-pit mijnbouw, ook in hartje Europa

Onteigeningen lijken niet meer van dit tijdperk. En ondanks het feit dat het hier over een zeer vervuilende vorm van energiewinning gaat, is er toch groen licht gegeven voor de uitbreiding van bruinkoolmijnen.

Per ton ontgonnen bruinkool wordt ook een ton aan CO2 uitgestoten, vertelde een lokale Greenpeace-medewerker ons tijdens een bezoek aan de Janschwalde-site, een project van Vattenfall Europe Mining. We keken uit over 3600 hectare weggeschraapte aarde, een opengereten landschap, waarop een extractiebrug van 600 meter te werk gaat, één van de grootste bestaande rijdende machines. Een aantal sproeiers zijn geïnstalleerd om de verspreiding van fijn stof tegen te gaan en een geluidsmuur moet buurtbewoners ongestoord laten, maar je moet geen expert zijn om de negatieve impact van dergelijke open mijnen te zien. De bodem wordt compleet uitgeput en blijft onbruikbaar achter. Wat overblijft: een verwoest landshap waar vroeger uitgestrekte bossen waren.



Voor de Duitse 'vooruitgang’ zou een uitbreiding van deze bruinkoolmijnen nodig zijn. Een vreemde keuze voor Duitsland, dat zichzelf de doelstelling heeft gegeven zijn uitstoot van broeikasgassen met 40% te verminderen tegen 2020. Het ontginnen van bruinkool is immers slechts voor relatief korte termijn rendabel. Naar schatting zullen de nieuwe mijnen reeds in 2025 uitgeput zijn. Het plan betreft een uitbreiding van 5 nieuwe bruinkoolsites in de regio, maar ook een nieuwe mijn net over de Poolse grens, die maar liefst een oppervlakte van 10.000 hectare in beslag zal nemen.

Is er geen protest?

Uiteraard liggen de omwonenden al enkele jaren wakker van de uitbreiding van de mijnactiviteiten. Toch is het moeilijk om een vuist te maken. Er werd een referendum georganiseerd in de Duitse deelstaat Brandenburg, maar die mobiliseerde onvoldoende mensen om de uitbreiding wettelijk tegen te houden. Burgers die enkele honderden kilometers verder wonen, voelden zich niet verwant met deze tragische realiteit en volgen het regeringsdiscours die spreekt over de ‘noodzakelijkheid van energie-uitbreiding’.



Met een beetje empathie, verklaar je je nochtans makkelijk solidair, en zo dachten een paar duizend sympathisanten er dit weekend ook over. Het lijkt behoorlijk fanatiek om zo lang op de bus te zitten voor een actie, maar op het moment dat je met een groepje Zweden praat, of er een bus Britten toekomt, die 22 uur onderweg zijn geweest, dan ben je ontzettend blij dat je zelf ook die inspanning hebt geleverd. Het werd dan ook een leuke en gezellige actie, waarbij buurtbewoners rondreden om cakejes en taart uit te delen, thermossen koffie en belegde sandwiches. De ontroering was dan ook groot bij hen, die al jaren strijd leveren en plots door zoveel vreemden gesteund worden. Voor hen gaat het niet alleen om een ecologisch drama, zij verliezen vaak een hele familiegeschiedenis.



Heeft het geholpen?

Of de uitbreidingen er zullen komen? Dat is natuurlijk schipperen tussen een realistisch en een idealistisch antwoord. Positieve energie is in ieder geval nodig en die heeft iedereen met zich meegenomen na deze actie. Want we waren daar wel mooi met zijn allen, met een gelijkgestemde visie en met heel veel solidariteit. En dat op zich al maakt het zeker de moeite waard.

Emma Timmerman, vrijwilliger Greenpeace België