We beginnen met goed nieuws. Op het moment dat ik dit schrijf, liggen drie van de zeven Belgische kernreactoren stil. De reactoren van Doel 3 en Tihange 2, waarin duizenden scheurtjes zijn ontdekt, zijn minstens tot het einde van de winter out. Doel 4 krijgt de hele maand oktober en een deel van november een onderhoudsbeurt. En daarna is Doel 2 aan de beurt. Kortom: in het najaar van 2012 bereiden we ons voor op een eerste winter waarin zowat de helft van onze nucleaire productiecapaciteit zal stilliggen...

Minder nucleaire winter
Dat leert ons dus in de eerste plaats dat het wel degelijk mogelijk is om kerncentrales te sluiten zonder dat ‘het licht uitgaat’. En dat roept vragen op bij de beslissing die de regering in juli heeft genomen. Toen weigerde Melchior Wathelet de voor 2015 geplande sluiting van de oudste reactoren te bevestigen. En dat omdat de bevoorrading zogezegd in het gedrang zou komen.

De huidige gedwongen sluiting van enkele reactoren is in die zin een kleine overwinning voor iedereen die – net als Greenpeace – al jaren stelt dat de sluiting van de kerncentrales vooral een zaak is van politieke wil.

Nood aan echt debat
De gedwongen sluiting van Doel 3 en Tihange 2 om veiligheidsredenen had een unieke kans moeten bieden om eindelijk echt het debat te voeren over onze energietoekomst. Maar sinds de persconferentie van 27 augustus, waar minister van Energie Melchior Wathelet ons meedeelde dat er deze winter geen bevoorradingsproblemen zullen zijn door het niet opnieuw opstarten van de twee reactoren, heerst er volslagen stilte. We hoorden netbeheerder Elia, die onze dagelijkse stroomtoevoer moet garanderen, amper herinneren aan de procedure in geval van een piek in de vraag naar elektriciteit op winteravonden.

In de Commissie Economie van de Kamer, waar het debat op parlementair niveau moest worden gevoerd, was het net hetzelfde liedje. Omwille van het parlementair verlof en de gemeenteraadsverkiezingen hebben de parlementsleden die bevoegd zijn voor onze elektriciteitsvoorziening sinds 17 juli niet meer over dit onderwerp kunnen vergaderen. Het is van essentieel belang dat het debat ook daar zo snel mogelijk weer op gang komt.

Debat moet vandaag starten
Er is dan ook voldoende stof voor discussie. Hoe staat het met de uitvoering van het plan dat de federale regering op 4 juli heeft ingediend? Hoe zit het met de onderhandelingen met Electrabel om 1000 MW ter beschikking te stellen aan de netbeheerder? Hoe zit het met het beleid ter ondersteuning van nieuwe capaciteit op het vlak van gas? Voor zover wij weten zijn dat nog allemaal open vragen waarover geen enkel debat plaatsheeft, in elk geval geen publiek debat.

Maar wat ons het meeste zorgen baart, is dat wij zo de unieke kans missen om een duurzaam energiebeleid op lange termijn te ontwikkelen. Want we mogen niet vergeten dat een volledig hernieuwbare energietoekomst technisch haalbaar en ecologisch noodzakelijk is. En bovendien zal dat scenario ons ook het minste kosten.

In België moet deze overgang worden ingezet door onze kerncentrales zo snel mogelijk te sluiten en door structurele veranderingen door te voeren in ons uiterst gecentraliseerde elektriciteitsnet. Maar die sluiting moet op geïntegreerde en doordachte wijze gebeuren. Zij vergt politiek denkwerk en een debat met alle partijen die een rol spelen op het gebied van energie, ook onder burgers.

Nog niet te laat
Hoe kunnen we het best de ontwikkeling van hernieuwbare energievormen bevorderen? Hoe kunnen we ons energieverbruik beperken en onze energie-efficiëntie verhogen? Hoe kunnen we komen tot een aanpassing van ons gecentraliseerde elektriciteitsnet, dat nu is gemaakt op maat van de kernenergie? Hoe kunnen we België zo goed mogelijk laten aansluiten op de buurlanden? Aan onderwerpen voor het debat is er alvast geen gebrek.

De gedwongen sluiting van de helft van onze nucleaire installaties had de kans kunnen bieden om deze winter eindelijk het debat over onze energietoekomst aan te vatten... Maar het is nog niet te laat, mijnheer Wathelet!