Pieter Timmermans verweet Greenpeace in zijn lezersbrief van 12 Juni "geen pap te lusten" van de studies van het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) over energie-efficiëntie. Jan Vande Putte, energiespecialist bij Greenpeace, vindt deze studies positief, maar stelt vast dat het VBO tegelijkertijd lobbyt tégen bindende EU-doelstellingen voor energie-efficiëntie voor 2030.

Laten we met een positieve noot beginnen. Het VBO publiceert reeds een aantal jaren interessante studies over energie-efficiëntie, zoals de studie van McKinsey van 2009, die stelt dat er een besparingspotentieel is van 28 procent van onze finale vraag naar energie tegen 2030. Opmerkelijk is dat de cijfers niet fundamenteel verschillen van studies van de milieubeweging, zoals het Energy Revolution-scenario uitgevoerd door het Duitse Lucht-en Ruimtevaartcentrum DLR in opdracht van Greenpeace.

Soms leggen we andere klemtonen, bv menen wij dat we een pak verder en sneller kunnen gaan in het efficiënter gebruik van elektriciteit, zowel in huishoudens, industrie als de dienstensector. Op een termijn van 10 jaar zouden we een besparing kunnen realiseren van 24 miljard kWh, of de productie van alle 4 kernreactoren van Doel samen. Maar laat deze verschillen de pret niet bederven, het doet ons deugd in een VBO-studie te lezen dat er dringend iets moet gedaan worden aan onze zeer slecht geïsoleerde Belgische huizen en dat ook de industrie nog een pak efficiënter kan, dat er met efficiëntie veel geld kan bespaard worden en bovendien het milieu kan beschermd worden.

Waarom schreven we daar dan niet over in ons opiniestuk in De Standaard van 10 juni? Wel, omdat we ons vreselijk zorgen maken als we de industriële lobby vandaag in de politiek aan het werk zien. Om even bij efficiëntie te blijven. De federatie van de Europese VBO's (Business Europe), waar het VBO ook lid van is, voert op Europees vlak een strijd tégen bindende en ambitieuze doelstellingen voor energie-efficiëntie voor 2030.

Lobbyisten

Laat ons toe het even zakelijk te bekijken: met studies en mooie intenties kopen wij niets. Wij willen een bindend contract zodat investeerders, dus ook de industrie, weten waar ze aan toe zijn. Als een bedrijf overweegt miljoenen te investeren in efficiëntere processen, dan wil het ook duidelijkheid dat dit zal renderen en wil het dus garanties dat een volgende regering het beleid niet op zijn kop gaat zetten. Dat kan alleen met een Europese Richtlijn met bindende doelstellingen, zoals we vandaag kennen voor hernieuwbare energie tot 2020. Met intenties alleen lukt dat niet.

In diezelfde stijl kunnen we nog even doorgaan. Bijvoorbeeld het Europees klimaatbeleid dat nu op apegapen ligt. Dat komt door het in elkaar stuiken van de Europese emissiehandel, o.a. een gevolg van het veel te rijkelijk toedelen van emissierechten aan de zware industrie in Europa (ook al dankzij diezelfde lobbygroep). Een uiterst bescheiden voorstel van de Europese Commissie om die emissiehandel terug leven in te blazen werd in het Europees Parlement weggestemd. En ja, weer liepen we dezelfde lobbyisten tegen het lijf in de wandelgangen van het Europees Parlement.

De kostprijs van hernieuwbare energie dan. Daar horen we uit de hoek van het VBO erg alarmistische signalen over, alsof windmolens onze elektriciteit onbetaalbaar zouden maken. En dit terwijl de grootste industriële consumenten er net hun voordeel mee doen, zoals we argumenteerden in ons opiniestuk.

Schaliegas

Nog eentje om het af te leren: de discussie over schaliegas, dat ontgonnen wordt door de ondergrond open te breken met een vervuilende cocktail van chemicaliën. De zware industrie, chemie op kop, argumenteert dat ze dreigen te delokaliseren naar de VS omdat het gas daar rijkelijk stroomt aan een prijs die slechts een derde bedraagt dan in Europa.  Dus worden we nu geconfronteerd met een lobby in Europa die dezelfde vervuilende technieken hier wil toepassen.

Ook hier is niets wat het lijkt. De CEO van Exxon verklaarde onlangs dat hij zijn broek scheurt aan schaliegasontginning in de VS. Studies toonden aan dat die hele sector vorig jaar meer dan 9miljard dollar verlies had gemaakt. Dit kan niet lang blijven duren, gasprijzen in de VS gaan gegarandeerd terug de hoogte in. Aan Europese kant is er geen enkele ernstige analist die denkt dat het bij ons even 'goedkoop' zou kunnen als in de VS. Het gezaghebbende Bloomberg en andere analisten gaan ervan uit dat schaliegas in het beste geval even duur zou zijn dan conventioneel gas, maar mogelijks tot 100% duurder. Dus dat hele schaliegasverhaal is gebaseerd op twee gasbellen: één in de VS die met een knal dreigt uiteen te spatten, en één in Europa die op een sisser gaat aflopen.

Pieter Timmermans pleit in zijn reactie voor een Europese aanpak, maar tegelijk zien we Business Europe doodleuk de Europese nationale regeringen tegen elkaar uitspelen in de stijl van: “als je die voordelen niet geeft gaan we elders produceren”. Waarmee net die broodnodige Europese aanpak aan stukken wordt gereten en we ook internationaal een stuk zwakker staan tegenover de VS of China.  Hij pleit ook voor een langetermijnvisie voor de energiesector, maar zijn Europese collega's van Business Europe torpederen tegelijk een Europees beleidskader voor hernieuwbare energie en energie-efficiëntie voor 2030. Het VBO waarschuwt voor de hoge kostprijs van hernieuwbare energie, maar zwijgt over de 1,5 miljard die we met z'n allen jaarlijks cadeau doen aan Electrabel.

Eerlijk debat

Het energiedebat met de zware industriële consumenten begint dus erg bevreemdend te worden. Wat ze zeggen staat steeds verder weg van wat ze op het terrein doen. Hoe valt dat te verklaren? Zij weten heus wel dat schaliegas geen geweldige toekomst heeft in Europa, ook weten ze dat de kostprijs van hernieuwbare energie sterk gedaald is, maar het lijkt wel dat ze die symbool-dossiers aanwenden om extra voordelen te bekomen op andere terreinen: handhaven van notionele interestaftrek, sociale wetgeving en loonlasten bijvoorbeeld.

Het is niet aan ons om in al die sociaaleconomische domeinen uitspraken te doen. Wel willen we vragen om uit de schaduw te stappen en een open een helder debat te voeren over een langetermijnvisie voor onze energiebevoorrading in een Europees kader. Dat we over sommige punten van mening verschillen is evident, maar dat kan een constructief debat niet in de weg staan. Met de manier waarop het VBO en Business Europe vandaag het debat voeren raken we echter compleet strop.

Greenpeace is vragende partij voor zo'n eerlijk debat. De studies die het VBO bestelt zijn alvast een mooi aanknopingspunt, want daar zijn we het wél over eens: er staan ook erg interessante dingen in.