De bedrijfswereld heeft de voorbije jaren het begrip duurzaamheid omarmd. Zo ook baggerbedrijf DEME, dat deze zomer in het noordpoolgebied wil opereren. De vraag is dan ook of bedrijven als DEME deze omarming wel menen – of is het slechts een ‘groene’ judaskus?

De baggerwerken die DEME aan de Noordpool wil uitvoeren voorspellen weinig goeds. Het Belgische bedrijf zal meewerken aan de bouw van een nieuwe haven die een cruciale rol moet spelen in de ambitieuze maar ook roekeloze Russische noordpoolplannen. DEME steekt in een reactie in de krant De Tijd (14/6) de kop in het zand, maar president Poetin (1), het betrokken staatsbedrijf en de hoofdaandeelhouder van het zogenaamde Sabetta-project waren in eerdere verklaringen duidelijk. Deze haven wordt in de toekomst dé draaischijf voor de olie en gas die Rusland in de Noordelijke IJszee wil naar boven halen.

DEME beweert als baggeraar "voor en met de natuur" te werken, op basis van verantwoordelijk beheer van natuurlijke rijkdom (good stewardship) en het voorzorgsprincipe. Ronkende woorden, maar wat zijn ze waard als je mee de Noordpool gaat vernielen? Het gebied speelt een cruciale rol in het wereldwijde klimaatsysteem, dankzij het witte poolijs dat warmte weerkaatst en zo fungeert als een soort van airco voor de planeet. Daarnaast is het uiteraard de habitat van de ijsbeer en tal van andere soorten die al zwaar onder druk staan door de impact van de klimaatverandering en milieuverontreiniging. DEME werd in het verleden al vaker gelinkt aan dubieuze baggerwerken, maar hun deelname aan dit project slaat werkelijk alles.

Catastrofale reputatie
Het bedrijf zet met het Sabetta-project zijn schouders onder de olieboorplannen van Russische energiebedrijven als Gazprom en Rosneft. Die slepen op het vlak van milieu een catastrofale reputatie met zich mee: wie kent niet de beelden van lekkende oliepijpen in de Russische wildernis? En dat is dan nog op het vasteland. Die bedrijven richten nu hun blik op de olie- en gasvoorraden onder het poolijs, waar eventuele werkomstandigheden vele malen extremer en gevaarlijker zijn dan op het vasteland. Bagger en kijk niet om?

Ook de baggerwerken van DEME dreigen het fragiele Russische noordpoolgebied ernstig te verstoren. Baggeren is nu eenmaal niet zomaar wat zand scheppen. De geluidsoverlast en het risico op aanvaringen brengt walvissoorten in gevaar. De inname van zware metalen (die vrijkomen bij het baggeren) door weekdieren, vissoorten en zoogdieren kan het ecosysteem onherstelbare schade toebrengen. Ten slotte zal baggeren in dit gebied ook leiden tot een verstoring in het zoetwater ecosysteem in de Golf van Ob, met de dreigende vernietiging van één van ’s werelds grootste habitatten van waardevolle witte vissoorten als gevolg.

Het is simpel: in deze fragiele regio is het onmogelijk om duurzaam en verantwoord te opereren. DEME’s verweer dat ook andere grote multinationals betrokken zijn (DT, 14/6) is naast de kwestie.  DEME beweert ook dat als zij deze werken niet uitvoeren, een ander het zal doen en dit met (nog) minder zorg voor het ecosysteem. Dat is ook het excuus van de eerste de beste drugsdealer: als ik het niet doe, doet iemand anders het wel.

Wat blijft er dan in de praktijk over van DEME’s mooie woorden inzake duurzaam ondernemen? Beperkt tot kleine inspanningen waar het kan, maar geen fundamenteel andere keuzes waar het echt een verschil kan maken, in zijn core business. Want wanneer een verantwoord Belgisch bedrijf claimt duurzaam te willen opereren, bedankt het toch voor zo’n controversieel project aan de Noordpool? Dat is niet naïef, dat is gezond verstand. De operationele, imago en ecologische risico’s liggen voor de hand en zijn enorm. Wij kunnen ons niet inbeelden dat de aandeelhouders bij Ackermans & van Haaren, het moederbedrijf van DEME, zich hier geen vragen bij stellen.

>> Vraag DEME om de Noordpool links te laten liggen



(1) www.eng.kremlin.ru/news/4650. De Russische President verklaart niet nader wat hij bedoelt met een multifunctionele toepassing van de haven. De nieuwssite Portnews stelt echter, op basis van uitspraken van President Putin en de persdienst van het Kremlin, dat het hier gaat om een functie waarbij de exploratie en ontwikkeling van olie- en gas voorraden in het Noordpoolgebied kunnen worden opgedreven, en dat de Sabetta-haven zal bijdragen tot het versterken van de Russische positie als wereldleider in de ontginning van het noordpoolgebied. De haven “zal de nodige voorwaarden creëren voor de exploratie en ontginning van de rijke olie- en gasvoorraden in het gebied, zal het hele jaar door scheepvaart via de Noordelijke Zeeroute mogelijk verzekeren en de ontwikkeling van de Russische vloot van ijsbrekers stimuleren.” (vertaling door Greenpeace België uit http://en.portnews.ru/news/149505/).

De Nederlandse Consul-Generaal in Rusland neemt bovendien de gegevens over op haar website, wat de waarde van het mediabericht bevestigt: http://stpetersburg.nlconsulate.org/news/2012/11/yamal-port-of-sabetta-to-become-a-multipurpose-hub.html.