Francesca trekt met Greenpeace naar de Noordpool en houdt een blog bij. Dit is aflevering 5.

Laat het alsjeblieft niet waar zijn. Als ik zwalpend van mijn bedstee naar de ontbijtzaal strompel, weet ik eigenlijk al hoe laat het is. Toch hoop ik het ergste af te weren door iets te eten. Een lege maag verergert misselijkheid dus grabbel ik op automatische piloot een kommetje cornflakes met melk bij mekaar, maar na twee geforceerde happen is het onontkoombaar. Ik sprint de ontbijtzaal uit, doof voor de anderen die me bezorgd vragen of ze iets kunnen doen.

Regel nummer 1 op de boot is niet kotsen over de reling. Het liefste dat je wil doen is nochtans ver weg van je collega’s en zonder gêne je maag te kunnen legen in de frisse buitenlucht. Het gevaar om over de reling te vallen is echter te groot.

Misselijkheid komt opzetten bij schommelende bewegingen van de boot en als je dan slapjes boven een reling hangt, is het risico groot dat je er gewoon over valt. Ter info kregen we bij regel nummer 1 ook te horen dat je vitale organen uitvallen na zeven minuten in ijskoud water. Het grote sterfmoment gebeurt dus over het toilet tot ik totaal uitgeput op de vloer van het kleinste kamertje in slaap zou willen vallen. Ik heb geen zeemansbenen, dat weet ik nu wel zeker.

Door de ruwe zee kunnen we niet aan land gaan op Moffen, waar we een opruimactie gepland hadden. Door de onderstroming spoelt op dit kleine, noordelijke eilandje van Svalbard veel afval aan. In lange rijen zouden we de kust van het eiland afschuimen en al de blikjes, plastic en glazen flessen, schoenen en vismateriaal verzamelen en meenemen naar het vasteland. Opruimacties zijn het geesteskind van onze leider aan boord, de Noor Martin. Hij raakt van streek als hij aangespoeld afval op stranden vindt.

Toch is het nog schering en inslag dat mensen op zee achteloos hun afval over boord gooien. En dan weten we nog niet welke ontastbare substanties in zee geloosd worden zoals bij illegale reinigingen van laadruimten waar olie of zelfs toxische stoffen in getransporteerd worden. Lozingen zijn in het Zeerechtverdrag verboden maar op open zee wordt daar in de praktijk amper controle op gevoerd.

Schepen die onder Amerikaanse vlag varen, vallen al helemaal niet onder deze restrictie omdat de VS het Zeerechtverdrag niet eens geratificeerd heeft. Hillary Clinton ijvert al jaren voor de ratificatie maar zelfs als minister van Buitenlandse Zaken heeft ze het nog niet klaar gespeeld om de wet voorbij de Senaat te loodsen. Het grootste bezwaar tegen de ratificatie is de erkenning van het Internationaal Tribunaal dat onder het Zeerechtverdrag valt. En we kennen de afkeer van de Amerikanen ten aanzien van hogere internationale gerechtshoven.

We varen verder naar Liefdefjorden, een romantische naam met een lugubere ontstaansgeschiedenis. Het waren de Nederlandse walvisvaarders die in de zeventiende eeuw de baai zijn naam gaven. In kleine bootjes kwamen ze hier jagen op walvissen voor de fel begeerde walvisolie tot alle walvissen gedood of verjaagd waren. We leren blijkbaar niet uit de geschiedenis want in plaats van de walvis de kans te geven zich in populatie te herstellen, hebben we de schaarste alleen maar groter gemaakt.

Ik leer nog iets anders bij: een walvis wordt makkelijk 200 jaar oud en een vrouwtje krijgt niet meer dan twee kleintjes in haar leven. Het herstel van het walvissenbestand zal dus eeuwen duren. Dat is lange termijn denken waar wij als mens niet in uitblinken. Waarom moet er zo nodig naar olie geboord worden in kostbaar noordpoolgebied als we weten dat we er amper drie jaar extra mee winnen? Olie is een eindig verhaal. Bedrijven die dat niet inzien, rijden plankgas tegen een betonnen muur aan. Ik zal er geen traan om laten.

Lees ook aflevering 1, aflevering 2, aflevering 3 en aflevering 4 van Francesca's blog

 


- Francesca Vanthielen is een Vlaamse actrice en presentatrice. Samen met Greenpeace maakt ze een poolreis op de Arctic Sunrise, om met eigen ogen vast te stellen hoe de klimaatverandering hier toeslaat.