Onze collega Estelle De Plaen is momenteel in Rusland, in de autonome deelrepubliek Komi. Niet op vakantie, wel om er mee te helpen aan een grote schoonmaakactie van met olie besmeurde gebieden. In deze eerste bijdrage vertelt Estelle over haar eerste indrukken en schetst ze het probleem van de olielekken.  

Dinsdag, 9u30. Het is volkomen rustig in het Greenpeace-kamp in Usinsk. Ik geniet, want het is een ongelooflijk voorrecht om hier te mogen zijn. Al twee en half jaar werk ik voor Greenpeace, maar het noorden van Rusland, vlak onder de poolcirkel, was nooit eerder mijn werkterrein.

Het eerste wat me opviel toen ik maandag arriveerde, is de armoede. Usinsk is een stad die grotendeels rond olieontginning draait, maar ik heb niet de indruk dat de aanwezigheid van oliemaatschappijen de bevolking ten goede komt. De inwoners zijn een mengeling van Russen en Komi, één van de belangrijkste etnische groepen in de regio. Sinds de komst van de olie-industrie hebben deze Komi hun levenswijze drastisch moeten veranderen. Je vindt er geen rendierjagers of boeren meer - de overheid laat dit soort activiteiten sowieso niet echt meer toe.   

Olielekken

De reden van mijn reis is om mee te helpen bij de organisatie van een “olieopkuiskamp”, een initiatief van mijn Russische collega’s. De olielekken als gevolg van de industriële ontginning in het gebied, is een probleem dat Greenpeace Rusland al een tiental jaar bestudeert. Ik heb het niet over kleine lekken, maar ganse plassen olie die zich over grote gebieden uitstrekken. Erger nog, ze hebben een impact op het ganse land. De meest besmeurde regio bevindt zich echter in het oosten, in Siberië en meer bepaald in Chanty-Mansiejsk. Daar kunnen we ons momenteel helaas niet wagen, om veiligheidsredenen.

In Usinsk hebben we een lokale samenwerking ook met de autoriteiten waardoor we het milieuprobleem beter kunnen aanpakken. In Chanty-Mansiejsk daarentegen zijn we nog lang niet zo ver, maar hopelijk komt er snel schot in de zaak. Om je een idee te geven van de omvang: het probleem van de lekkende olie in Rusland wordt geraamd op 30 miljoen vaten per jaar! Alle oliebedrijven hebben hun verantwoordelijkheid in deze ramp. In de regio Usinsk is Lukoil de grootste, maar zeker niet de enige.    

Daarom ben ik hier: om de met olie vervuilde zone te reinigen. Dit staat natuurlijk veraf van de spectaculaire acties waar Greenpeace om bekendstaat. Jammer voor wie zich had verwacht aan een relaas vanop een van onze schepen die de rechtstreekse confrontatie met boorplatformen in de Noordpool aangaan. Dat zal voor een andere keer zijn ;-)

A Greenpeace volunteers with Greenpeace action coordinator Estelle De Plaen from Belgium on the foreground attend a briefing in an oil camp outside Usinsk in Comi republic of Russia, 12 August 2014. An international group of Greenpeace experts and volunteers together with partner organization Save the Pechora Committee will patrol the region of Komi Republic (Russia) to find and map numerous oil spills, clean up an oil-contaminated area, and collect case studies and experiences from the local population, bearing witness to the huge scale of the problem. Josef Kogotko from Russia poses for a picture in oil camp in the village of Parma, some 10 kms away form Usinsk in Comi republic of Russia, 08 August 2014. An international group of Greenpeace experts and volunteers together with partner organization Save the Pechora Committee will patrol the region of Komi Republic (Russia) to find and map numerous oil spills, clean up an oil-contaminated area, and collect case studies and experiences from the local population, bearing witness to the huge scale of the problem.

Bewaakt kamp

Ons werk hier zal ongetwijfeld ook op niet veel mediabelangstelling kunnen rekenen. Maar dat is ook niet de bedoeling. We moeten voorzichtig zijn, want een confrontatie riskeert de broze banden met de lokale bevolking te verbreken. En vergeet niet dat het om een proces gaat dat veel geduld en doorzettingsvermogen vergt, om de wetgeving en het gedrag van de bedrijven te veranderen. Die laatste hebben het hier voor het zeggen. Het is essentieel voor ons om de dialoog met de autoriteiten en de oliemaatschappijen op te starten maar ook gaande te houden.

Dat betekent niet dat de schoonmaak van vervuilde zones zonder gevaar is. Het Greenpeace-kamp wordt bewaakt en onze lokale campagneverantwoordelijke heeft een hele dag moeten onderhandelen gisteren opdat we aan het werk konden gaan. Een van de oliebedrijven had ons liever zien vertrekken. En het is dat bedrijf dat ons de eerste dagen heeft verhinderd om het vereiste materiaal te krijgen. Gelukkig blijf ik net als de andere leden van het kamp – we zijn met zo’n 40 experts en vrijwilligers uit 14 verschillende landen – gemotiveerd en vastberaden. We zijn allen bereid om ervoor te gaan, ook al is het een werk van lange adem.

Lees hier binnenkort het vervolg...


Meer weten over de olielekken die Rusland teisteren?