Hallo, ik ben Jonas Hulsens. Ik werk als campaigner bij Greenpeace. De voorbije drie jaar heb ik me toegelegd op de campagne voor duurzame landbouw. Ik ontdekte hoe in Zuid-Amerika duizenden hectaren genetisch gemanipuleerde soja worden geteeld om de Europese veestapel te voeden, hoe kostbare bossen moeten wijken voor sojavelden en de armste boeren worden verdrongen door de oprukkende soja-industrie.

Het verhaal van de Afrikaanse vissers die momenteel op uitnodiging van Greenpeace op bezoek zijn in Europa, vertoont opvallende gelijkenissen met de sojaproblematiek. Kleine, artisanale vissers uit Senegal, Mauretanië en Kaapverdië stellen met lede ogen vast hoe grote Europese vissersboten hun wateren plunderen en de mariene ecosystemen vernietigen. "Op één dag haalt zo'n schip even veel vis boven als wij in een maand", vertelde Ameth Wade uit Senegal me. Als gevolg van de activiteit van buitenlandse schepen zien de vissers hun vangsten en inkomens krimpen. Ze moeten steeds verder en langer op zee te gaan, met hogere kosten en risico's tot gevolg. Of ze tellen grof geld neer om als migrant hun geluk elders te beproeven.

Terwijl de EU de poort voor deze West-Afrikaanse migranten gesloten houdt, overspoelt de West-Afrikaanse vis onze markten. 60 procent van alle in het wild gevangen vis op de Europese markt wordt geïmporteerd, waarbij een aanzienlijk deel uit Afrika komt. En Europa ondersteunt deze praktijken met belastinggeld.

Afrika voedt Europa
Via visserijovereenkomsten koopt ze voor de Europese vloot als het ware toegangskaartjes tot de buitenlandse wateren. Momenteel heeft de EU zestien van zulke overeenkomsten lopen, waarvan zeven met West-Afrikaanse landen. Voor veel West-Afrikaanse regeringen is dat een welkome inkomstenbron. In ruil moeten ze werk maken van een beter beheer van de visbestanden. Maar volgens de artisanale vissers uit West-Afrika is daar weinig van te merken. "Sinds begin jaren negentig nemen onze vangsten drastisch af", zei Mamadou Diop Thioune, een van de vissers die België bezocht. "Afrika voedt Europa, maar wijzelf hebben straks niets meer te eten."

Waarom laat de EU haar industriële vissersboten de wateren van ontwikkelingslanden leegroven en geeft ze hen zelfs een duwtje in de rug? Omdat de Europese wateren niet langer in de groeiende vraag naar vis en schaaldieren kunnen voorzien. Door jarenlange overbevissing is bijna 90 procent van de visbestanden er slecht aan toe. Maar in plaats van de vlootcapaciteit af te bouwen, exporteert de EU haar overbevissing, naar andere werelddelen.

Zoals velen wil ik graag weten of het eten wel op een eerlijke manier op mijn bord belandt, met een zo klein mogelijke ecologische voetafdruk en liefst niet te duur. Welnu, door het huidige Europees Visserijbeleid betalen we maar liefst drie keer: eerst in de vorm van subsidies aan de visserij, dan voor het herstel van de ecologische schade en tot slot voor de vis aan de kassa van jouw vishandel of supermarkt. Dat is geen goed bestuur, maar verspilling.

Visbestanden moeten zich herstellen
Tussen nu en 2013 wordt het Europese Visserijbeleid hertekend en hebben we de kans om werk te maken van een duurzamere visserij. Wetenschappers waarschuwen dat het vijf voor twaalf is. Het ecologische aspect is zodanig verwaarloosd, dat ook de economische en sociale duurzaamheid van de visserij in het gedrang komen, zoals het verhaal van de Afrikaanse vissers aantoont. De visserij kan haar tweede adem vinden, op voorwaarde dat de visbestanden zich kunnen herstellen. Daarvoo moet de EU de capaciteit van haar vloot drastisch inperken, en zijn beter beheer van de visbestanden en duurzame vangstmethodes nodig, zowel in de eigen wateren als daarbuiten.

Greenpeace wil dat België zich als kustland met een kleine vloot (die voor alle duidelijkheid niet actief is in de wateren van ontwikkelingslanden) tijdens de komende onderhandelingen opwerpt als voorvechter van een duurzame visserij. Het bezoek van de Afrikaanse vissers aan België was een eerste gelegenheid om onze politici met de neus op de feiten te drukken. We ontmoetten Vlaams minister-president Kris Peeters en een handvol Vlaamse volksvertegenwoordigers en zakten af naar Oostende voor een lunch met Belgische vissers.

Peeters beloofde het probleem aan te kaarten bij de besprekingen over de hervorming van het Europese Visserijbeleid in het najaar van 2011. We zullen hem aan zijn woord houden.