Plan Wathelet ondergraaft kernuitstap

Nieuwsartikel - 8 juli, 2013
Duitsland zal op 11 jaar tijd 17 reactoren sluiten én aan zijn CO2-verplichtingen voldoen. De Belgische regering slaagt er niet eens in om in die tijd 3 reactoren te sluiten...

Het kernkabinet gaf op 5 juli jl. zijn akkoord over het energieplan van staatssecretaris Melchior Wathelet. "Nu is er een duidelijke visie tot minstens 2025 én een alternatief voor kernenergie", maakte Wathelet zich sterk. Maar zo heeft Greenpeace het niet begrepen. Uit de beschikbare informatie leiden we af dat het plan van Wathelet de kernuitstap niet verankert, maar juist ondergraaft.

“In 2003 was de kernuitstap al vastgelegd in een wet”, herinnert Eloi Glorieux, energiespecialist van Greenpeace België zich. “Na 40 jaar dienst moesten de reactoren dicht. Deze regering wil die wet wijzigen, door reactor Tihange 1 een levensduurverlenging van 10 jaar te geven.

Gascentrales

Wathelet wil met zijn plan de rentabiliteit van de bestaande gascentrales verbeteren. Zo komt er een vrijstelling van de federale bijdrage die wordt geheven op het gas dat in de centrales wordt gebruikt en een compensatie voor de grootverbruikers. Daarnaast wordt nog een aanbesteding georganiseerd voor 800 MW aan nieuwe gascentrales. Greenpeace vindt de subsidie voor gascentrales een lapmiddel dat de échte problemen niet aanpakt. Wij stellen een andere aanpak voor.

Onflexibele centrales

Door de sterke groei van groene stroom in Duitsland en in mindere mate ook in ons eigen land zitten we nu steeds meer met een stroomoverschot. Dit komt doordat de kerncentrales en zeer vervuilende bruinkoolcentrales zo log werken dat ze hun productie niet snel genoeg kunnen terugdraaien als er veel groene stroom is.  Dus blijven die kerncentrales kernafval produceren, blijven bruinkoolcentrales CO2 in de lucht stuwen, zélfs als er voldoende wind en zon voorhanden is. Soms moeten windmolens zelfs stilgelegd worden om voorrang te geven aan de vervuilende centrales.

Gascentrales die wél flexibel genoeg zijn, en veel minder vervuilend zijn dan steenkool- of bruinkoolcentrales komen hierdoor in de verdrukking en worden meestal stilgelegd. Daarom is er nu de vraag om die te subsidiëren.

Naar een flexibele elektriciteitsmarkt

België moet dringend een duidelijke keuze maken voor een flexibele elektriciteitsmarkt, gebaseerd op hernieuwbare energie gecombineerd met gascentrales. Die gascentrales stoten wel nog CO2 uit, maar slechts de helft van de steenkoolcentrales. Bovendien zijn ze technisch perfect in staat om de variabele wind- en zonne-energie aan te vullen.

Dit betekent dat de regering in 2015 de sluiting van minstens 3 in plaats van 2 kerncentrales moet doorvoeren. De flexibiliteit wordt verder versterkt door te investeren in vraagbeheersing en een versterking van de interconnectie met het buitenland, zoals opgenomen in het plan van Wathelet. Wat ontbreekt in zijn plan zijn investeringen in energie-efficiëntie, die de nood aan bijkomende centrales kan verlagen.

Door een combinatie van al deze maatregelen kan Tihange dicht in 2015 en wordt de bevoorrading verzekerd, ook als er eens weinig wind of zon is. Bovendien worden stroomoverschotten vermeden als er wél veel wind is en kunnen subsidies voor gascentrales vermeden worden.

Broekzak-vestzak

Tihange 1 zal 'ter beschikking’ van de overheid worden gesteld, zo staat in het energieplan. In ruil hiervoor krijgen Electrabel en EDF 41,8 euro per geproduceerde megawattuur. Die bestaat uit een vergoeding voor de productiekosten (27,4 euro), een vergoeding voor de nieuwe investeringen (8 euro) en een billijke marge (6,4 euro). Deze bedragen liggen veel te hoog (de federale energieregulator CREG spreekt bijvoorbeeld van 17 à 21 euro productiekosten). Bovendien gaat er van het verschil tussen de marktprijs en die 41,8 euro per megawattuur slechts 70% naar de overheid en 30% naar Electrabel en EDF.

Maar nog problematischer is dat de overheid geld wil geven aan voornamelijk twee bedrijven (GDF-Suez en EdF-Luminus) die met hun nucleaire centrales precies het probleem vormen: door de kerncentrales draaien de gascentrales minder uren. Van de reeds erg magere nucleaire taks van 550 miljoen (betaald door dezelfde bedrijven) gaat nu een deel gebruikt worden om hun gascentrales te subsidiëren: een broekzak-vestzak-operatie.

Nucleaire rente

In plaats van de levensduur van Tihange 1 te verlengen en er een schimmig financieringssysteem aan te koppelen, zou de overheid de volledige nucleaire rente van alle operationele kerncentrales moeten recupereren via een tax. Dit geld (dat de consument in het verleden te veel betaald heeft via zeer hoge elektriciteitstarieven) vloeit nu onterecht naar het Franse GDF-Suez. Zelfs na sluiting van Doel 1, 2 en Tihange 1 in 2015 kan die rente nog ca. 1,4 miljard per jaar bedragen. Drie keer meer dan het bedrag van 550 miljoen die de overheid nu recupereert, en ruim voldoende om hernieuwbare energie mee te financieren. Ook de consument wordt hier dus beter van.

Het is nog niet te laat

De onderhandelingen met GDF-Suez over de levensduurverlanging van Tihange 1 moeten nog starten. Ook voor de bouw van 2 nieuwe gesubsidiëerde centrales moet eerst nog een akkoord gevonden worden met investeerders.  Het is dus nog niet te laat om deze fatale fouten te vermijden, die de consument met hogere elektriciteitsprijzen dreigt op te zadelen.



Duitsland



Het kan ook anders. Duitsland zal erin slagen om op 11 jaar tijd (2011-2022) 17 reactoren te sluiten én aan zijn CO2-verplichtingen te voldoen. Hiermee zal Duitsland tegen 2020 zijn energiesector volledig vernieuwen en honderdduizenden duurzame banen scheppen. De Belgische regering van haar kant slaagt er niet eens in om een beleid te voeren dat op 12 jaar (2003-2015) de sluiting van 3 reactoren mogelijk maakt.

Jan Vande Putte, energy campaigner, Greenpeace Belgium