De kogel is door de kerk. Het biomassa-project in de Gentse haven kan niet langer rekenen op subsidies van de Vlaamse regering. Greenpeace publiceerde het vernietigende rapport dat de plannen begin deze week finaal in de prullenmand deed belanden, maar dit is niet de eerste keer dat we ten strijde trokken tegen grote biomassacentrales – en het zal waarschijnlijk niet de laatste keer zijn.

Vanuit de kortzichtige overtuiging dat biomassacentrales de enige manier zijn om de kernreactoren op een ‘groene’ manier te vervangen, stelt de Vlaamse regering sinds 2011 royale subsidies ter beschikking voor deze energiebron. Ondertussen wordt meer dan de helft van alle groene stroom in Vlaanderen opgewekt door biomassa.

Een biomassacentrale doet misschien denken aan een hoogtechnologisch, diepgroen wondermiddel, maar in feite is het de oudste vorm van energie die de mens kent: energie opwekken door hout en ander organisch afval te verbranden. In Vlaanderen is er lang niet genoeg houtafval om grootschalige centrales draaiende te houden, en dus moet het met dieselslurpende vrachtschepen geïmporteerd worden vanuit onder meer Noord-Amerika. Door de stijgende vraag naar biomassa wereldwijd, worden ook steeds vaker gezonde bomen gekapt. Bovendien komt bij de verbranding van relatief energiearme biomassa meer CO2 vrij dan bij de verbranding van steenkool. Van de logica achter biomassa blijft er dus niet over. Precies daarom verzet Greenpeace zich al jaren tegen deze nepgroene energiebron.

Dit is het verslag van Greenpeace vs grootschalige biomassacentrales...

1-0: Lier

De eerste confrontatie met grootschalige biomassa in België dateert al van eind 2012, toen het Luxemburgse Renewable Energy Services (RES) een milieuvergunning aanvroeg voor de bouw van een grote biomassacentrale in Lier. De centrale zou voornamelijk draaien op bamboe ingevoerd vanuit Congo. Greenpeace diende samen met de Bond Beter Leefmilieu (BBL) bezwaar in tegen het project, dat er niet slaagde de vele vragen over de duurzaamheid van de centrale te beantwoorden. Uiteindelijk besliste de provincie Antwerpen om de milieuvergunningsaanvraag te weigeren en kwam de centrale er niet:1-0.

2-0: Gent

Het was Freya Van den Bossche, minister van Energie in de vorige Vlaamse regering, die subsidies beloofde aan het Mechelse bedrijf BEE (Belgian Eco Energy) voor een nieuwe, grote biomassacentrale in de Gentse haven. Jaarlijks zou het bedrijf aanspraak maken op een slordige 200 miljoen euro, en dat voor een periode van tien jaar. Na de verkiezingen kwam het dossier terecht bij Annemie Turtelboom. Keer op keer drukte die haar ongenoegen over biomassa uit, maar de steun was zogezegd al toegezegd en kon niet meer ingetrokken worden.

Samen met BBL en WWF zette Greenpeace alle zeilen bij om de enorme centrale tegen te houden. Tijdens een inspraakronde in 2013 wezen we op de gebreken in verband met duurzaamheid en een rits van onze bezwaren werden nadien opgenomen in de richtlijnen voor de centrale. Eind vorig jaar publiceerden we ook een studie over de rampzalige gevolgen van grootschalige biomassa voor onze CO2-uitstoot, energierekening én ontbossing.

Eind april kreeg de BEE-centrale een negatief advies van de Vlaamse administratie omwille van een houtleverancier die banden zou hebben met de Siciliaanse maffia. De Vlaamse regering met Turtelboom op kop zag een gedroomde uitweg uit het biomassamoeras, maar hoe zouden we zonder de BEE-centrale onze klimaatdoelstellingen halen? Wij legden tijdens het weekend ons rapport opnieuw op tafel, dat hiervoor slechts drie woorden nodig heeft: zon en wind. Het bleek het laatste duwtje dat de politiek nog nodig had en nog vóór Bart Tommelein de eed als nieuwe energieminister kon afleggen, trok de regering definitief de stekker uit het project: twee miljard euro subsidies uitgespaard en 2-0.

Langerlo: 3-0?

Het volgende biomassa-project op onze hit list is de oude steenkoolcentrale in Langerlo (Genk), waar eind maart de laatste steenkool in de Belgische geschiedenis opgestookt werd. De Duitse pelletfabrikant German Pellets wil de centrale nu ombouwen tot een gigantische biomassacentrale. Via groenestroomcertificaten hoopt het hierna op een slordige 2,2 miljard subsidies voor de uitbating.

Maar ook hier zijn er onvoldoende garanties dat de ingezette biomassa duurzaam zal zijn. De toenemende vraag naar biomassa zet de pelletindustrie zwaar onder druk. Gedreven door winstbejag halen ze hun hout steeds meer uit gezonde, natuurlijke bossen. In sommige gevallen worden volledige bomen, inclusief top, takken en bladeren geoogst als brandstof voor de centrales. Zo dreigen hele bossen op te gaan in rook. Bovendien is de steenkoolcentrale van Langerlo oud en inefficiënt: slechts 40% van de energie die vrijkomt bij de verbranding wordt omgezet in elektriciteit. De rest gaat verloren in de vorm van warmte, terwijl die restwarmte voor tal van andere zaken gebruikt kan worden.

Hopelijk zet de Vlaamse regering na het BEE-dossier nu een tweede stap in de goede richting en schrapt ze ook de subsidies voor deze biomassacentrale. Met de meer dan 4 miljard euro die zo vrijkomen kan minister Tommelein zo eindelijk werk maken van echt groen energiebeleid. Dus, binnenkort 3-0?