Onze campaigners klimaat, Juliette Boulet et Joeri Thijs, waren aanwezig op de internationale klimaattop in Parijs. Lees hun blogs.

Klimaatakkoord in Parijs betekent einde van fossiel tijdperk

(blog van 17 december door Joeri Thijs)

Een week geleden werd de klimaattop in Parijs afgesloten met een nieuw internationaal akkoord. Na jaren van voorbereiding en twee harde weken onderhandelen, worstelden velen van ons met de ontlading van de opgebouwde spanning. Naast de Greenpeace-reactie moest iedereen het akkoord ook persoonlijk een plaatsje geven. Op het (al geplande) feestje van de ngo’s zaterdagnacht was er eerst nog aarzeling: is het wel gepast om te feesten? Na enige tijd overwon de blijdschap dan toch en vielen mensen elkaar zelfs spontaan in de armen.

Het is iets waar wij klimaatactivisten niet goed in zijn: blij en tevreden durven zijn met een stap vooruit. Er is altijd een “maar”, het is nooit genoeg en er blijft nog ongelooflijk veel werk te verzetten. Dat is dit keer natuurlijk niet anders, maar toch kunnen we niet om de betekenis van dit akkoord heen: Parijs luidt het einde van het fossiele tijdperk in.

De beurzen bewijzen het

Hoe ik dat weet? Halverwege de top keken we met enkele collega's wat naïef vooruit. De impact van de klimaattop in Parijs, zo zeiden we, zou pas duidelijk zijn als er de maandag nadien bij de opening van de financiële markten beweging in de koersen zou zijn. Echt geloven deden we het niet, maar kijk: op de eerste beursdag na de klimaattop daalden enkele belangrijke fossiele aandelen en kreeg hernieuwbare energie de wind in de zeilen.

Ik ben geen expert van de financiële markten, maar mijn buikgevoel zegt me dat dit een eerste teken aan de wand is. Ook The Economist zegt in haar analyse van het klimaatakkoord dat investeren in steenkoolbedrijven vanaf deze week een pak riskanter is geworden. Maar mijn buikgevoel werd pas echt bevestigd toen ik las hoe zelfs de Europese steenkool-lobby haar leden waarschuwt dat zij door de uitkomst in Parijs zullen worden 'gehaat zoals slavenhandelaars ooit werden gehaat'.

Geen excuses meer

Is dit akkoord dan perfect? Natuurlijk niet, verre van zelfs. De grote zwakte is het gebrek aan sterke acties op korte termijn. De nationale actieplannen die op tafel liggen en die vanaf 2020 het Parijs-akkoord in praktijk moeten brengen, leiden ons nog altijd richting een opwarming van 3°C of meer. Er werd afgesproken om deze plannen al in 2018 te herzien, nog voor het akkoord in werking treedt, maar voorlopig zonder de verplichting om ze meteen ook te versterken.

En zo dreigt dit akkoord al snel door de realiteit te worden ingehaald. Dankzij ontelbare initiatieven van burgers, lokale besturen en bedrijven wordt de strijd tegen de klimaatopwarming steeds meer op het terrein gewonnen. Elke nieuwe windmolen en elk extra zonnepaneel brengen ons dichter bij 100% hernieuwbare energie. Tegelijk zullen wij onze politici aan hun plicht herinneren om dit internationale klimaatakkoord te vertalen in ambitieus nationaal klimaatbeleid. Het is duidelijk dat dit niet zal gebeuren door stokoude kerncentrales langer open te houden of weer 6 jaar te ruziën over een minimalistisch Belgisch klimaatakkoord.

Onze ministers mogen zich in 2016 dus verwachten aan een groeiende klimaatbeweging van energieke burgers, lokale besturen en bedrijven die geen genoegen zullen nemen met het huidige amateurisme en politiek getouwtrek. Er zijn geen excuses meer.

Luister ook naar zijn reactie na de uitkomst van de COP21.

-----------------------------------------------

Lees onze vorige blogs.

Klimaatakkoord in Parijs: een lege doos met een grote strik?

(blog van 11 december door Joeri Thijs)

De laatste eindsprint op deze klimaattop is ingezet. Met 11 dagen onderhandelingen op de teller begint de vermoeidheid stilaan te wegen, ook bij mij en de collega's. Woensdagnacht werd er zelfs ’s nachts doorgewerkt op basis van een nieuwe, kortere tekst, maar een volledig akkoord is nog veraf.

De laatste dagen valt op hoe een striktere doelstelling van maximaal 1,5°C opwarming voet aan de grond lijkt te krijgen. De algemeen aanvaarde grens is nog steeds 2°C tegen het eind van deze eeuw, maar men wil wel duidelijk de deur openhouden om nog beter te doen. Die anderhalve graad is een belangrijk strijdpunt van eilandstaten en andere kwetsbare landen, voor wie dit in feite een kwestie van overleven is. Woensdag voerden ze hier dan ook actie met de slogan “1.5 to stay alive”. Voor hen zou een internationaal klimaatakkoord dat mikt op 1,5°C dus een groot kerstcadeau betekenen.

Een grote strik of een echt cadeau?

Maar als we rest van de tekst bestuderen, dreigt dit niet meer dan een symbolische overwinning te worden voor die landen. Een sterke overkoepelende ambitie heeft namelijk enkel zin wanneer die ook ondersteund wordt door concrete maatregelen, de inhoud van het cadeau zeg maar. Met de nationale klimaatplannen die bijna alle landen het afgelopen jaar op tafel legden, zijn we echter nog steeds op weg naar een wereldwijde opwarming van 3-3,5°C tegen 2100.

Als we de meest kwetsbare landen meer dan enkel een leuke strik willen geven, zullen die nationale klimaatplannen dus zo snel mogelijk en regelmatig moeten worden versterkt. Het akkoord van Parijs moet hiervoor voldoende garanties bieden. Momenteel wordt enkel gesproken over een soort "dialoog" in 2018, een praatbarak zonder concrete verhoging van de ambities. Daarmee zou die mooie 1,5°C doelstelling al onmogelijk gemaakt worden nog voor de inkt van het Parijs-akkoord goed en wel droog is.

Ook een duidelijk signaal waar we op de langere termijn naartoe willen, ontbreekt nog. Cadeaupapier met een 1,5°C motiefje is mooi, maar wat betekent dit in de praktijk? Als we een redelijke kans willen maken op 1,5 of zelfs 2°C, dan moeten we heel eenvoudig zo veel mogelijk fossiele brandstoffen in de grond laten. Ten allerlaatste tegen 2050 moeten steenkool, olie en gas volledig vervangen worden door 100% hernieuwbare energie. Zo’n langetermijndoel is ook de eis van meer en meer investeerders en bedrijven, die willen weten welke richting onze energietoekomst uitgaat.

Tegenstrijdige belangen

Maar een klimaattop is een kluwen van tegenstrijdige belangen, die soms net zo moeilijk te ontwarren is als een streng kerstlichtjes. Landen in ontwikkeling willen dat de industrielanden de meeste inspanningen blijven leveren. Terecht, want wij hebben een veel grotere historische schuld in het klimaatprobleem. Omgekeerd willen die industrielanden dat iedereen een bijdrage levert om de uitstoot te reduceren. Ook terecht, want zeker de nieuwe groeilanden zijn intussen belangrijke uitstoters geworden. De meest kwetsbare landen willen dan weer voldoende klimaatcenten om hen hierbij te helpen. Alweer terecht, want zij voelen vandaag al de impact van de klimaatverandering – “1.5 to stay alive”, weet je nog? Bovendien zitten er in elk van deze blokken enorm veel verschillende meningen. En dan zijn er nog de grote vervuilers zoals olie- en steenkoolbedrijven, die er alles aan doen om zo weinig mogelijk te bereiken in Parijs.

Als we eruit willen komen, zal er een nieuw evenwicht moet worden gevonden in die klassieke Noord-Zuid opdeling. Geen makkelijke klus, dat is zeker. Het klimaat wacht echter niet geduldig op de uitkomst van deze top, maar zorgt vandaag al voor gigantische menselijke en economische schade, zowel in Noord als in Zuid. Een perfecte deal hebben we nooit verwacht, maar er ligt hier een unieke kans om een werkbaar akkoord af te sluiten waarop we na Parijs kunnen blijven bouwen.En dus werkt ons Greenpeace-team dag en nacht voor een zo groot mogelijk kerstcadeau mét inhoud. Het slaaptekort, dat nemen we er met plezier bij.

Blog van 7 december.