De risico’s van kernenergie verzekeren? Sorry, vergeten!

Greenpeace brengt de verspreiding van radioactiviteit na een kernongeval in kaart via de website www.no-nukes-no-sorry.be

Persbericht - 22 juni, 2009
Greenpeace liet 270 kaarten opstellen -op basis van reële meteorologische gegevens- die de verspreiding van de radioactiviteit na een groot kernongeval in de centrales van Doel en Tihange illustreren. Afhankelijk van de windrichting, zou een gebied met de oppervlakte van België voor tientallen jaren onbewoonbaar verklaard kunnen worden. Toch is Electrabel in geval van een groot ongeval slechts verzekerd voor een plafond van 300 miljoen euro. Greenpeace stelt voor om Electrabel een 'risicotaks' te laten betalen en die bedragen te investeren in hernieuwbare energie, en zo de kernuitstap te versnellen.

Door de kerncentrales langer te laten werken (voor sommige Belgische reactoren nu al meer dan tien jaar langer dan de aanvankelijk voorziene levensduur van dertig jaar) wordt het risico op een groot kernongeval groter. Maar Electrabel geniet een minimale dekking voor zijn centrales van Tihange en Doel: nog geen duizendste van het risico is verzekerd (2).

"Door Electrabel een realistische taks op te leggen voor de risico's die zijn centrales vormen voor de Belgische bevolking, neemt de discussie over de kernuitstap een nieuwe wending", stelt Jan Vande Putte van de campagne Klimaat en Energie bij Greenpeace. "Kernenergie is niet verzekerbaar en een zo snel mogelijke kernuitstap is de meest redelijke oplossing. Bovendien zijn de Belgen ook vragende partij voor een evolutie naar hernieuwbare energie. (3)"

De risico's in kaart gebracht

Greenpeace deed een beroep op het meteorologisch instituut van de Universiteit van Wenen om de omvang van de radioactieve besmetting (met cesium-137) na een kernongeval in Tihange (Hoei) of Doel (Antwerpen) in te schatten (4). Uit de simulatie van de verspreiding van de mogelijke nucleaire wolk en van de impact daarvan blijkt het volgende:

- De radioactiviteit kan zich tot buiten de grenzen van België verspreiden en afhankelijk van de windrichting kunnen gebieden in Europa met een oppervlakte als België onbewoonbaar worden verklaard; vooral Nederland en Duitsland kunnen door die verspreiding worden getroffen. Een zware besmetting is zelfs nog mogelijk tot in Hongarije.

- In België vormt de kernreactor van Tihange het grootste risico voor Luik en Namen. Maar in sommige weersomstandigheden zouden ook Brussel en Antwerpen voor tientallen jaren geëvacueerd moeten worden. Na een zwaar ongeval in Doel, loopt Antwerpen het grootste risico. Maar ook Gent, Namen, Luik en Brussel kunnen  onbewoonbaar verklaard worden (gebieden in het roze en het rood op de kaarten).

In de streek van Luik en Antwerpen hebben vrijwilligers van Greenpeace tachtigduizend brieven verspreid. Die informeren de inwoners van deze meest rechtstreeks bedreigde gebieden op ludieke wijze over de onverschilligheid van Electrabel op het vlak van verzekeringen.

Erfenis uit het verleden

Uit schattingen in andere landen (o.a. Frankrijk en Duitsland) kunnen we afleiden dat een groot kernongeval in België met zijn dichte bevolking en hoge industrialiseringsgraad een enorme economische impact zou hebben. Kernenergie zou ook financieel niet concurrentieel meer zijn wanneer de kosten voor een verzekering mee zouden verrekend worden in de elektriciteitsprijs. In België is de verantwoordelijkheid van de exploitant historisch beperkt (5), wat eigenlijk neerkomt op een indirecte subsidiëring van kernenergie en dus haaks staat op een vrijgemaakte elektriciteitsmarkt.

Greenpeace heeft juristen geraadpleegd en een wetsvoorstel opgesteld dat een "risicotaks" invoert op de nucleaire kilowattuur. Het onverzekerde risico van de kerncentrales betekent een grote last voor de samenleving. Electrabel kan die lasten compenseren door een risicotaks te betalen. Het geld dat via de taks gerecupereerd wordt, wordt in het bestaande Kyoto-fonds gestort en geïnvesteerd in hernieuwbare energie en energie-efficiëntie om zo de kernuitstap te versnellen. Het sluiten van de kerncentrales is de meest effectieve manier om het nucleaire risico weg te werken.

De kernuitstap

Uit de recente opiniepeiling die studiebureau Ipsos uitvoerde voor Greenpeace, blijkt dat de Belgen massaal de kaart trekken van hernieuwbare energie. Uit de voorspellingen van de productiecapaciteit van netbeheerder Elia blijkt ook dat  tegen 2015 in België de bestaande alternatieve projecten volstaan om de sluiting van de drie eerste kernreactoren mogelijk te maken (6).

De publicatie van de kaarten over de besmetting met cesium-137 en het voorstel tot wetswijziging over de nucleaire verantwoordelijkheid moeten onze politici aansporen om een eind te maken aan de bewuste onduidelijkheid over de kernuitstap. Het risico is te groot om zich ervan af te maken met een "sorry, daar hebben we niet aan gedacht..."

www.no-nukes-no-sorry.be

Op deze website vindt u de kaarten van de verspreiding van radioactiviteit voor Doel 1 en Tihange 1, twee van de reactoren die wettelijk gezien tegen 2015 gesloten moeten worden. De wet op de kernuitstap voorziet de stillegging van de overige reactoren in 2025.

Voetnoten

1) In Duitsland hebben de elektriciteitsproducenten bijvoorbeeld een pool van 2,5 miljard euro ingesteld.

2) De simulatie van de verspreiding van de radioactieve wolk laat ons toe in te schatten dat de kosten na een groot kernongeval zeker zouden oplopen tot meer dan 1000 maal het vastgelegde plafond van 300 miljoen euro.

3) Enquête Ipsos/Greenpeace

4) Institute of Meteorology (BOKU-Met), University of Natural Resources and Applied Life        Sciences Vienna. Dit onderzoek werd uitgevoerd door de Universiteit van Wenen, op basis van reële meteorologische gegevens en een atmosferisch model dat een analyse op grote afstand mogelijk maakt. Dit onderzoek hield rekening met elementen die specifiek zijn voor de reactoren van Doel 1, Doel 4 en Tihange 1 (vermogen en kwaliteit van de brandstof). De 270 opgestelde kaarten hebben betrekking op het jaar 1995, dat geldt als representatief voor de normale situatie van de wind in Europa.

5)  Wet van 15 juli 1985 die de verantwoordelijkheid van de producent beperkt tot 300 miljoen euro.

6)  Zie website Elia, "Vooruitzicht van de evolutie van het productievermogen".Deze tabel toont aan dat er zelfs zonder de milieuonvriendelijke projecten voor nieuwe steenkoolcentrales voldoende nieuwe projecten zijn om de capaciteit van de drie kernreactoren die in 2015 zullen sluiten op te vangen.