Door de kerncentrales langer te laten werken (voor sommige
Belgische reactoren nu al meer dan tien jaar langer dan de
aanvankelijk voorziene levensduur van dertig jaar) wordt het risico
op een groot kernongeval groter. Maar Electrabel geniet een
minimale dekking voor zijn centrales van Tihange en Doel: nog geen
duizendste van het risico is verzekerd (2).
"Door Electrabel een realistische taks op te leggen voor de
risico's die zijn centrales vormen voor de Belgische bevolking,
neemt de discussie over de kernuitstap een nieuwe wending", stelt
Jan Vande Putte van de campagne Klimaat en Energie bij Greenpeace.
"Kernenergie is niet verzekerbaar en een zo snel mogelijke
kernuitstap is de meest redelijke oplossing. Bovendien zijn de
Belgen ook vragende partij voor een evolutie naar hernieuwbare
energie. (3)"
De risico's in kaart gebracht
Greenpeace deed een beroep op het meteorologisch instituut van
de Universiteit van Wenen om de omvang van de radioactieve
besmetting (met cesium-137) na een kernongeval in Tihange (Hoei) of
Doel (Antwerpen) in te schatten (4). Uit de simulatie van de
verspreiding van de mogelijke nucleaire wolk en van de impact
daarvan blijkt het volgende:
- De radioactiviteit kan zich tot buiten de grenzen van België
verspreiden en afhankelijk van de windrichting kunnen gebieden in
Europa met een oppervlakte als België onbewoonbaar worden
verklaard; vooral Nederland en Duitsland kunnen door die
verspreiding worden getroffen. Een zware besmetting is zelfs nog
mogelijk tot in Hongarije.
- In België vormt de kernreactor van Tihange het grootste risico
voor Luik en Namen. Maar in sommige weersomstandigheden zouden ook
Brussel en Antwerpen voor tientallen jaren geëvacueerd moeten
worden. Na een zwaar ongeval in Doel, loopt Antwerpen het grootste
risico. Maar ook Gent, Namen, Luik en Brussel kunnen onbewoonbaar
verklaard worden (gebieden in het roze en het rood op de
kaarten).
In de streek van Luik en Antwerpen hebben vrijwilligers van
Greenpeace tachtigduizend brieven verspreid. Die informeren de
inwoners van deze meest rechtstreeks bedreigde gebieden op ludieke
wijze over de onverschilligheid van Electrabel op het vlak van
verzekeringen.
Erfenis uit het verleden
Uit schattingen in andere landen (o.a. Frankrijk en Duitsland)
kunnen we afleiden dat een groot kernongeval in België met zijn
dichte bevolking en hoge industrialiseringsgraad een enorme
economische impact zou hebben. Kernenergie zou ook financieel niet
concurrentieel meer zijn wanneer de kosten voor een verzekering mee
zouden verrekend worden in de elektriciteitsprijs. In België is de
verantwoordelijkheid van de exploitant historisch beperkt (5), wat
eigenlijk neerkomt op een indirecte subsidiëring van kernenergie en
dus haaks staat op een vrijgemaakte elektriciteitsmarkt.
Greenpeace heeft juristen geraadpleegd en een wetsvoorstel
opgesteld dat een "risicotaks" invoert op de nucleaire kilowattuur.
Het onverzekerde risico van de kerncentrales betekent een grote
last voor de samenleving. Electrabel kan die lasten compenseren
door een risicotaks te betalen. Het geld dat via de taks
gerecupereerd wordt, wordt in het bestaande Kyoto-fonds gestort en
geïnvesteerd in hernieuwbare energie en energie-efficiëntie om zo
de kernuitstap te versnellen. Het sluiten van de kerncentrales is
de meest effectieve manier om het nucleaire risico weg te
werken.
De kernuitstap
Uit de recente opiniepeiling die studiebureau Ipsos uitvoerde
voor Greenpeace, blijkt dat de Belgen massaal de kaart trekken van
hernieuwbare energie. Uit de voorspellingen van de
productiecapaciteit van netbeheerder Elia blijkt ook dat tegen
2015 in België de bestaande alternatieve projecten volstaan om de
sluiting van de drie eerste kernreactoren mogelijk te maken
(6).
De publicatie van de kaarten over de besmetting met cesium-137
en het voorstel tot wetswijziging over de nucleaire
verantwoordelijkheid moeten onze politici aansporen om een eind te
maken aan de bewuste onduidelijkheid over de kernuitstap. Het
risico is te groot om zich ervan af te maken met een "sorry, daar
hebben we niet aan gedacht..."
www.no-nukes-no-sorry.be
Op deze website vindt u de kaarten van de verspreiding van
radioactiviteit voor Doel 1 en Tihange 1, twee van de reactoren die
wettelijk gezien tegen 2015 gesloten moeten worden. De wet op de
kernuitstap voorziet de stillegging van de overige reactoren in
2025.
Voetnoten
1) In Duitsland hebben de elektriciteitsproducenten bijvoorbeeld
een pool van 2,5 miljard euro ingesteld.
2) De simulatie van de verspreiding van de radioactieve wolk
laat ons toe in te schatten dat de kosten na een groot kernongeval
zeker zouden oplopen tot meer dan 1000 maal het vastgelegde plafond
van 300 miljoen euro.
3) Enquête
Ipsos/Greenpeace
4) Institute of Meteorology (BOKU-Met), University of Natural
Resources and Applied Life Sciences Vienna. Dit onderzoek
werd uitgevoerd door de Universiteit van Wenen, op basis van reële
meteorologische gegevens en een atmosferisch model dat een analyse
op grote afstand mogelijk maakt. Dit onderzoek hield rekening met
elementen die specifiek zijn voor de reactoren van Doel 1, Doel 4
en Tihange 1 (vermogen en kwaliteit van de brandstof). De 270
opgestelde kaarten hebben betrekking op het jaar 1995, dat geldt
als representatief voor de normale situatie van de wind in
Europa.
5) Wet van 15 juli 1985 die de verantwoordelijkheid van de
producent beperkt tot 300 miljoen euro.
6) Zie website Elia, "Vooruitzicht van de evolutie van het
productievermogen".Deze
tabel toont aan dat er zelfs zonder de milieuonvriendelijke
projecten voor nieuwe steenkoolcentrales voldoende nieuwe projecten
zijn om de capaciteit van de drie kernreactoren die in 2015 zullen
sluiten op te vangen.