Dan vindt er een stemming in de Commissie Leefmilieu van het
Europees Parlement plaats. Van de Commissie wordt verwacht dat ze
het substitutieprincipe, dat bepaalt dat gevaarlijke chemische
stoffen omgezet dienen te worden in veiliger alternatieven, opnieuw
in de tekst zal opnemen. Zonder dit principe is REACH immers een
maat voor niets. Dat was ook de mening van het Europees Parlement
in haar eerste lezing van het voorstel. Onze huidige
gezondheidsproblemen (onvruchtbaarheid, toenemend aantal kankers,
...), die door de algemene vervuiling van ons leefmilieu mee
veroorzaakt worden, zullen alleen maar verergeren. Greenpeace
herinnert eraan dat niet alle Belgische verkozenen in het Europees
Parlement het substitutieprincipe ondersteunen. De economische
belangen van enkele industriële groepen zijn voor hen blijkbaar
belangrijker dan de gezondheid van iedereen. Bij de stemming in
eerste lezing stemde slechts een parlementslid van de VLD en de
CD&V voor het substitutieprincipe. Greenpeace hoopt dat tussen
nu en de finale stemming tegen het einde van 2006 de houding van de
andere parlementsleden nog zal veranderen in het voordeel van het
substitutieprincipe.
Het onderzoek "Slipping Away: the presence of perfluorinated
chemicals in eels (Anguilla anguilla) from 11 European countries"
testte palingen van 21 verschillende locaties uit 11 Europese
landen, waaronder België (2). Vier verschillende soorten
perfluorverbindingen werden in de palingen vastgesteld. De
perfluorverbindingen worden gebruikt in antikleefstoffen en
materialen die waterafstotend en vlekkenwerend moeten zijn. Merken
als Teflon, dat onder meer gebruikt wordt voor Tefalpannen, en
Gore-Tex maken er gebruik van.
Deze verbindingen zijn giftig voor vissen en sommige zoogdieren.
Ze breken moeilijk af enzijn terug te vinden in levende organismen,
zelfs tot in de navelstreng van baby's (3).Perfluorverbindingen
kunnen de leverwerking verstoren, het hormonale systeem overhoop
halen en vruchtbaarheidsproblemen veroorzaken. Ze kunnen eveneens
het functioneren van hart- en bloedvaten en het zenuwstelsel
beïnvloeden. Uit vorige studies bleek dat palingen ook al besmet
zijn met gebromeerde vlamvertragers en PCB´s (4). De studie is met
andere woorden het zoveelste bewijs van de vervuiling van ons
leefmilieu en van de noodzaak van een strenge reglementering via
REACH. Maar zoals de kaarten nu op tafel liggen, zou REACH ook een
lege doos kunnen worden.
"De inzet van de volgende stemmingen in het Europees Parlement
is dan ook hoog," zegt Dr Fawaz Al Bitar, campagneverantwoordelijke
giftige stoffen bij Greenpeace. "Dit wetgevend kader nog verder
uithollen staat gelijk met de complete ontkenning van de
alarmsignalen die verschillende wetenschappers geven. Als de
verontreiniging van ons leefmilieu door giftige stoffen wordt
verder gezet, zal dit onvermijdelijk gepaard gaan met een sterke
toename van ernstige ziektes. Volgens ons kunnen vertegenwoordigers
van het volk de menselijke en materiële kost van deze ziektes niet
blijven negeren."
REACH, de laatste kansDe stemming van 10 oktober in de Commissie
Leefmilieu van het Europees Parlement is van cruciaal belang. De
voorafgaande besprekingen van de nieuwe reglementering hebben
bewezen dat het behoud van het substitutieprincipe niet
gegarandeerd is, niettegenstaande de debatten al heel wat bewijzen
hebben aangehaald dat substitutie haalbaar is. Het
substitutieprincipe bepaalt dat gevaarlijke chemische stoffen
vervangen moeten worden door veiliger alternatieven op voorwaarde
dat de meerkost aanvaardbaar blijft. Nadat het principe door het
Parlement in november 2005 was goedgekeurd, werd het door de Raad
van Ministers opnieuw geschrapt. Door op 10 oktober aanstaande
opnieuw voor de integratie van het principe in het voorstel te
stemmen, kunnen de Europese parlementsleden REACH alsnog een kans
op slagen geven.
"Een pittig detail: de industrie heeft niet op de finale
stemming van REACH gewacht. Zepassen het substitutieprincipe nu al
toe en verwijderen giftige stoffen in hun productieproces",voegt
Fawaz Al Bitar toe. "Hoe komt het dan dat het merendeel van de
Europeseparlementsleden van VLD en CD&V weigeren te geloven in
de haalbaarheid van substitutie?"
In de veronderstelling dat de leden van de Commissie Leefmilieu
voor de herintegratie van het substitutieprincipe stemmen, zullen
ze hun collega-parlementsleden van het belang ervan moeten
overtuigen. Het zou goed zijn mochten Frieda Brepoels (N-VA) en
Frédérique Ries (MR), die in de commissie leefmilieu zetelen, erin
slagen het standpunt van hun respectieve fracties op dezelfde lijn
te krijgen.
Alleen zo is er nog hoop dat REACH haar doel bereikt: de
vervuiling van het leefmilieu doorchemische bioaccumuleerbare
stoffen tegengaan in het belang van ieders´ gezondheid. Hetblazoen
van de chemische industrie zou in een beweging mee opgepoetst
zijn.
Noten voor de redactie
* REACH staat voor registratie, evaluatie en autorisatie van
chemische stoffen
* Studie beschikbaar op www.greenpeace.be. De palingen werden
gevist in Duitsland, België, Denemarken, Spanje, Frankrijk,
Ierland, Italië, Verenigd Koninkrijk, Tsjechische Republiek,
Nederland en Polen
* "A present for Life: hazardous chemicals in umbilical cord
blood" beschikbaar op http://reachnl.greenpeace.be
* De studie is beschikbaar op
http://www.greenpeace.org/raw/content/belgium/nl/press/reports/swimming-in-
chemicals-widesp.pdf