Palingen overal in Europa besmet met schadelijke chemische stoffen

Persbericht - 2 november, 2005
In een nieuw rapport (1) stelt Greenpeace vast dat palingen besmet zijn door chemische stoffen van menselijke makelij. De snelle verdwijning van de paling wordt in zowat alle Europese meren en rivieren geconstateerd. Het Greenpeace-rapport 'Swimming in Chemicals' wordt uitgebracht twee weken voor de stemming, door het Europees Parlement en de regeringen van de lidstaten, over de Reach-wetgeving die een betere controle op de chemie (2) mogelijk maakt. Het valt evenwel te vrezen dat wordt toegeven aan het intense gelobby van de chemische industrie om dit Europese wetsvoorstel af te zwakken. Nochtans is deze wetgeving noodzakelijk om ons leefmilieu en onze gezondheid te beschermen.

De Belgische palingen werden gevangen in een semi-landelijke regio: het oude kanaal Charleroi-Brussel ter hoogte van Arquennes (dicht bij Nijvel).

De studie van de Europese palingen (Anguilla anguilla) is gebaseerd opmonsters uit twintig rivieren en meren gesitueerd in tien landen van deEuropese Unie, waaronder België (3). Ze brengt een buitengewoonwijdverspreide vervuiling met gebromeerde vlamvertragers (BFR) aan hetlicht. Deze groep chemische stoffen wordt verwerkt in textiel, plasticsen elektronische apparaten. Ze wekken in toenemende mate bezorgdheidop. Veel van de stoffen aangetroffen in de palingen, worden vandaag inEuropa gebruikt, terwijl anderen in de jaren '70 verboden werden.

"Dat deze gevaarlijke chemische stoffen doordringen in ons leefmilieu,belet niet dat de industrie intens lobbywerk verricht om een al tebindende wetgeving te vermijden", aldus Fawaz Al Bitar van GreenpeaceBelgië. "Het is tijd dat het Europees Parlement en de nationaleregeringen de verantwoordelijkheid bij de industrie leggen voor dechemische stoffen die op het milieu losgelaten worden. We moeten water,fauna en flora, en uiteindelijk ook de mens beschermen tegen dezegevaarlijke chemische stoffen, die we niet als erfenis mogenachterlaten voor de toekomstige generaties."

Het rapport stelt bij alle palingen gevangen in Europa een besmettingvast met ten minste één gebromeerde vlamvertrager. Wat meteen ook deverspreiding op grote schaal aantoont van deze groep chemische stoffen.De hoogste concentraties aan gebromeerde vlamvertragers werd gevondenin palingen afkomstig uit de Thames in het Verenigd Koninkrijk. Dehoogste concentratie aan PCB's werd vastgesteld in Nederland(Hollandsdiep). In Ierland werden de laagste concentraties opgemeten.

In België werden palingen gevangen in een semi-rurale streek: het oudekanaal Charleroi-Brussel ter hoogte van Arquennes (bij Nijvel). Drietypes van gebromeerde vlamvertragers, maar ook verschillende vormen vanPCB's werden gedetecteerd in concentraties die vergelijkbaar zijn metde gemiddelde concentraties in Europa. De gebromeerde vlamvertragersuit de palingen werden overigens ook recent opgespoord in het huisstofvan Belgische woningen, evenals in het bloed van Belgische ministersvan Leefmilieu (4).

De bewijzen stapelen zich op over de negatieve gevolgen van gebromeerdevlamvertragers voor de mens en voor dieren in het wild. Twee stoffendie behoren tot de groep van gebromeerde vlamvertragers die onderzochten teruggevonden werden in een aantal palingen, kunnen permanenteneurologische aandoeningen veroorzaken en het hormonaal systeemnegatief beïnvloeden. Bovendien zijn gebromeerde vlamvertragers in hetalgemeen persistente stoffen en bio-accumuleerbaar. Ze zijn dusmoeilijk afbreekbaar en stapelen zich op in vetweefsel.

Greenpeace roept de regeringen van de Europese Unie en het EuropeesParlement op om een wetgeving te stemmen die de industrie verplicht omproblematische chemische stoffen te identificeren en te vervangen. Op17 november zal in het Europees Parlement gestemd worden over hetReach-wetsvoorstel. Het is de verantwoordelijkheid van deparlementsleden om te stemmen voor een Reach waarin hetvervangingsprincipe is opgenomen. Dat voorziet in de vervanging vangevaarlijke chemische stoffen door minder schadelijke alternatieven enin het ter beschikking stellen van gegevens die toelaten om degevaarlijkste stoffen en hun vervangproducten te identificeren (5).

Notes:

[1] "Swimming in Chemicals: Widespread presence of brominated flame retardants and PCBs in eels (Anguilla anguilla) from rivers and lakes in 10 European countries" Zie: http://www.greenpeace.org/belgium/nl/press/reports/swimming-in-chemicals-widesp.

[2] REACH voor Registration, Evaluation, Autorisation of CHemicals

[3] Duitsland, België, Spanje, Frankrijk, Ierland, Italië, Verenigd Koninkrijk, Tsjechische Republiek, Nederland, Polen. De palingen werden aan Greenpeace toevertrouwd door vissers of door personen uit wetenschappelijke kringen, of nog aangekocht op lokale markten.

[4] Rapporten beschikbaar op de site http://reachnl.greenpeace.be

[5] Twee cruciale etappes worden weldra verwacht in het wetgevende proces dat nu aan de gang is: op 17 november stemming in het Europees Parlement en op 29 november het aannemen van het akkoord over de wetgeving door de Raad van de Europese Unie. De chemische industrie geniet de actieve steun van de Commissaris voor Industrie Verheugen en doet er alles aan om vrijstellingen te verkrijgen die het zouden mogelijk maken chemische stoffen verder te produceren en te commercialiseren, zonder basisgegevens te verschaffen over hun veiligheid en hun invloed op de gezondheid. Indien deze maatregelen goedgekeurd zouden worden, zou dat het vermogen van REACH om het leefmilieu en de volksgezondheid doeltreffend te beschermen teniet doen.

Bijkomende informatie, rapporten en studies die handelen over de aanwezigheid van gevaarlijke chemische stoffen in woningen, regenwater, consumptiegoederen zoals parfums, maar ook in bloed en navelstreng, zijn beschikbaar op de site: http://reachnl.greenpeace.be.

Onderwerpen