Ggo-populieren op weg naar commercialisering?

In december 2007 diende het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB) een aanvraag in voor de toelating  van een veldproef met genetisch gewijzigde populieren. De bomen werden genetisch gewijzigd met het oog op een verlaagd lignine-gehalte. Daardoor zouden ze makkelijker te verwerken zijn tot biobrandstoffen, die vaak worden voorgesteld als een oplossing voor het klimaatprobleem. Nu de Bioveiligheidsraad haar advies heeft afgeleverd, ligt het dossier in de handen van de federale ministers Magnette en Onkelinckx en Vlaams minister Crevits. Greenpeace vindt dat de ministers geen toelating mogen geven voor de veldproef.

De veldproef is een eerste stap in een proces dat uiteindelijk moet uitmonden in commercialisering op grote schaal. Verspreiding van transgene bomen in het milieu brengt aanzienlijke risico's met zich mee. Populieren planten zich zowel geslachtelijk als vegetatief voort. Plantendelen die op de grond belanden tijdens de kap of het transport kunnen uitgroeien tot volledig nieuwe bomen. In geval van commercialisering zal de overdracht van genetisch materiaal naar soortgenoten onvermijdelijk zijn. Lignine speelt bovendien een essentiële rol in de stevigheid van bomen (2). Als de genetisch gewijzigde populieren hun nieuwe eigenschap overdragen, is ook een verzwakking van de natuurlijke populieren niet uit te sluiten.

Greenpeace betwijfelt of de noodzaak van genetische manipulatie om de nieuwe eigenschap te bereiken, grondig werd onderzocht. “De populieren worden genetisch gewijzigd met het oog op een verlaagd ligninegehalte. Wetenschappelijke artikels tonen echter aan dat er een grote natuurlijke variatie is in het ligninegehalte van bomen (3)”, zegt Jonas Hulsens van Greenpeace. “Alternatieven voor de genetische manipulatie, zoals klassieke veredeling, lijken niet eens in overweging genomen te zijn. Met financiering van het Vlaams gewest, gebruikt het VIB risicotechnologie voor een toepassing zonder maatschappelijke meerwaarde. De vraag stelt zich of publieke middelen hier wel goed geïnvesteerd worden (4).”

Het VIB verdedigt de veldproef in naam van de klimaatverandering. De populieren zijn immers bestemd voor de productie van bio-ethanol. “Om het klimaatprobleem aan te pakken, moeten we eerst en vooral onze consumptiepatronen wijzigen en minder kilometers afleggen”, zegt Hulsens. “Laat ons niet het ene milieuprobleem door het andere vervangen.”

Greenpeace verzet zich niet tegen wetenschappelijk onderzoek, maar voert campagne tegen de verspreiding van ggo's in het leefmilieu. De veldproef met genetisch gewijzigde populieren levert geen enkel maatschappelijk voordeel op. Integendeel, het is een stap in de richting van commercialisering van transgene bomen, die ons verder verwijdert van een duurzame en klimaatvriendelijke landbouw. Greenpeace hoopt dat de ministers bij de beoordeling van de opportuniteit van de veldproef, ook deze elementen in rekening brengen.

Een goedkeuring door de ministers zou een opmerkelijk stap zijn. Sinds 2002 werd in België geen enkele veldproef meer toegelaten. Die situatie verbreken op enkele weken van de start van de Lente van het Leefmilieu, zou de geloofwaardigheid van het initiatief aantasten en getuigen van weinig coherent beleid. Vanaf 12 mei komen in Bonn de partijen bij de Conventie betreffende Biologische Diversiteit en het Bioveiligheidsprotocol samen. Naar aanleiding van die bijeenkomst staan transgene bomen volop ter discussie. Het Europees Parlement stemde op 24 april jongstleden nog een resolutie waarin het pleit voor een moratorium op de verspreiding van transgene bomen, veldproeven en commercialisering inbegrepen (5).

Greenpeace brengt in herinnering dat het, in januari 2008, net zoals andere milieu-organisaties, bezwaar heeft ingediend in de fase van publieksraadpleging (6).