Toen BP met de ontploffing op de Deepwater Horizon 4,9 miljoen vaten olie in de Golf van Mexico deed belanden, keek de hele wereld toe. De Russische olie-industrie daarentegen lekt jaarlijks 30 miljoen vaten olie (zeven maal zoveel dus), vaak in een sfeer van geheimhouding en corruptie. En elke 18 maanden vloeit er meer dan 4 miljoen vaten olie weg in de Noordelijke IJszee, waar het probleem nog groter wordt.
Plaatsen waar olie weglekt in Komi
Experts van Greenpeace hebben eerst satellietbeelden geanalyseerd om de olielekken te lokaliseren. Vervolgens hebben ze op het terrein de omvang van de schade in kaart gebracht. Al deze foto’s werden in drie dagen tijd genomen op slechts een van de vele plaatsen waar er olie lekt in Rusland.
Vicieuze cirkel van corruptie en olievervuiling
Wanneer de olie- en gasindustrie zwaar investeren in de ontginning van een gebied, gaat dat meestal gepaard met grootschalige marketingcampagnes. Die moeten de lokale bevolking doen geloven dat hun activiteiten volledig onschadelijk zijn en in positieve zin zullen bijdragen tot de algemene ontwikkeling van de streek en haar infrastructuur.
Hoeveel olie lekt er jaarlijks weg in Rusland?
Extreme weersomstandigheden en een gebrekkig onderhoud maken dat er aan een gestaag tempo olie uit gebarsten pijpleidingen ontsnapt. Daarnaast is er nog het ‘onwettig’ affakkelen van overtollig gas (60 procent ervan bestaat uit methaan, een krachtig broeikasgas). Rusland verbrandt jaarlijks ongeveer 40 miljard kubieke meter van dit gas.
Ontwrichte gemeenschappen
Inheemse groepen in Noord-Rusland, Siberië en het Russische Verre Oosten – in totaal een kwart miljoen mensen – behoren tot de kwetsbaarste groepen van de Russische samenleving. Voor hun economie en traditionele levenswijze zijn ze rechtstreeks aangewezen op visvangst, jacht, rendierteelt en pluk. De ontwikkeling van ontginnende industrie, industriële visserij en bosbouw, bedreigt dus hun recht om op een traditionele manier van het land te leven.
V
anaf zijn twaalfde tot aan zijn pensioen op de leeftijd van 72 jaar kweekte Kanev Vyacheslav Vasilyevich rendieren vanuit het dorp Ust'-Usa in de deelrepubliek Komi.
Rendieren hebben uitgestrekte gebieden nodig. Vandaag ligt Komi bezaaid met meer dan 3000 boorgaten, duizenden kilometers pijpleiding, en verschillende wegen en andere infrastructuur voor de olieontginning. Kanev zegt dat hij zijn dieren steeds verder naar het zuiden moet drijven om nog onaangetaste graaslanden te vinden. De rendieren weigerden het mos uit de door olie aangetaste gebieden te eten. De opkomst van de olie-industrie maakt de rendierteelt als bron van inkomsten onmogelijk.
V
alery Bratenkov werkt als ploegbaas in de olievelden vlak buiten Usinsk. Na zijn uren is hij actief bij een lokale milieugroep. Bratenkov wees er zijn bazen op dat olielekken geregeld onder hun neus gebeuren en vroeg hen de pijpleidingen te herstellen. “Ze waren beledigd en zeiden me dat dat te veel kost.”
(Bron: AP met Greenpeace op locatie)
De gelekte olie vormt giftige meren, verstikt de vegetatie, dringt in de bodem en sijpelt door tot in het grondwater. In het dorpje Ust'-Usa ondervinden de mensen er elke dag nog de gevolgen van. 
J
ongeren in het dorp Kolva hebben weinig hoop. De werkloosheid is er torenhoog: slechts weinigen krijgen een baan bij de oliemaatschappijen en andere werkgelegenheid is er nauwelijks. Ook alcoholisme is een probleem.
Het aantal zelfmoorden in Rusland ligt al verontrustend hoog, maar in de deelrepubliek Komi zijn er bijna tweemaal meer zelfmoorden dan het nationale gemiddelde en bij de inheemse gemeenschappen zelfs driemaal meer.
E
en visser in Kolva toont een magere vangst. “Veertig jaar geleden streken ze hier neer, boorden naar olie en lieten het gewoon opborrelen in het milieu, tot de vissen dood aan de oppervlakte verschenen. Toen kregen we een idee van hoe de toekomst er hier zou uitzien.” De visvangst, jacht en landbouw zijn traditionele beroepen in Komi, maar vandaag kan niemand er nog van leven. 
T
ijdens de lange winters aan de noordpoolcirkel lekt olie ongemerkt uit tal van barsten in ondergrondse pijpleidingen. Wanneer de temperatuur stijgt in de zomer, worden grote hoeveelheden olie weggespoeld met het smeltwater dat vervolgens in de rivieren terechtkomt. “De lente is het ergste seizoen”, getuigt een bewoner van Ust'-Usa. “Dan is er olie in het water, de lucht, het voedsel, overal. Alles stinkt dan gewoon naar olie.”
Russische claim op de Noordpool
Lessen trekken
Een vertegenwoordiger van het Russische ministerie van Natuurlijke Grondstoffen verklaart: “De ontwikkeling van het Russische continentaal plat wordt gekenmerkt door zeer moeilijke werkomstandigheden, en vereist nieuwe en bijzondere technologieën. Tegelijk zijn enkele van de grootste belemmeringen de zeer moeilijk klimatologische en geologische omstandigheden, het gebrek aan infrastructuur, de afstand tussen de ontginningsgebieden en de havens en het feit dat er geen bewezen technologie bestaat voor de ontwikkeling van offshore olie- en gasvelden in het noordpoolgebied.”
Als de Russische olie- en gasindustrie er niet is geslaagd de regels te volgen in bestaande velden op het vasteland, hoewel ze over de nodige technische capaciteiten beschikt, waarom moeten we dan geloven dat ze zich verantwoordelijker zal gedragen bij de ontginning van oliereserves op zee?
Uit vertrouwelijke regeringsdocumenten die recentelijk aan het licht zijn gekomen, blijkt dat het haast onmogelijk is om olielekken in het ijskoude water te dichten en dat onvermijdelijke fouten het kwetsbare ecosysteem van de Noordpool zouden vernietigen.
Zeg het voort
Kom in actie om de Noordpool te redden
Teken onze petitie en word een van de 1,2 miljoen mensen die zich al achter onze oproep hebben geschaard om een wereldreservaat op te richten in het Hoge Noorden.
Lees meer