26-5-2000
Βαρέλια με επικίνδυνα και ακατάλληλα
προς χρήση φυτοφάρμακα της εταιρείας ΝΟΒΑ χρησιμοποίησαν ακτιβιστές
της Greenpeace για να κλείσουν την είσοδο του Υπουργείου
Μακεδονίας-Θράκης. Η Greenpeace ζητά την άμεση απομάκρυνση των
τοξικών αυτών από τη δυτική Θεσσαλονίκη. Οι ακτιβιστές αλυσοδέθηκαν
στην είσοδο του υπουργείου, καταγγέλοντας την αδράνεια των αρμοδίων
αρχών.
Μετά τις παλαιότερες καταγγελίες της Greenpeace επί του θέματος
(4-11-1999), υπήρξε εισαγγελική παρέμβαση για απόδοση τυχόν
ευθυνών, ενώ σύσσωμοι οι δήμαρχοι της δυτικής Θεσσαλονίκης ζήτησαν
την απομάκρυνση των αποβλήτων.
"Σήμερα, μισό χρόνο μετά, δεν έχει ξεκινήσει καν η καταγραφή των
τοξικών στο εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο", επεσήμανε ο Στέλιος
Ψωμάς, διευθυντής του ελληνικού γραφείου της Greenpeace. "Κι όμως,
αρκεί μία σπίθα, ένα απλό τσιγάρο, για να μετατραπεί η περιοχή σε
κόλαση, μιας και τα φυτοφάρμακα βρίσκονται αφύλακτα δίπλα σε
κατοικημένη περιοχή. Ζητάμε να αντιμετωπιστεί το θέμα άμεσα, με τη
σοβαρότητα που του αρμόζει".
Εκατοντάδες τόνοι επικίνδυνων και ακατάλληλων προς χρήση
φυτοφαρμάκων βρίσκονται πλημμελώς αποθηκευμένοι στις εγκαταστάσεις
της εταιρείας ΝΟΒΑ Α.Β.Ε.Ε. (πρώην ΔΙΑΝΑ, η οποία δεν λειτουργεί
πια) στη Νέα Ευκαρπία Θεσσαλονίκης, χωρίς στοιχειώδη μέτρα
προφύλαξης, ενώ η διαρροή τους στο περιβάλλον και η επιβάρυνση της
περιοχής αποτελεί πια καθημερινό φαινόμενο.
Στις εγκαταλελειμμένες και άθλιες εγκαταστάσεις της εταιρείας
βρίσκονται παρατημένοι πάνω από 1.000 τόνοι επικίνδυνων
φυτοφαρμάκων. Η τελευταία επίσημη καταγραφή του Υπουργείου
Γεωργίας, το 1993, έκανε λόγο για 1.260 τόνους φυτοφαρμάκων
διαφόρων κατηγοριών, μεταξύ των οποίων και 20 τόνοι επικίνδυνων και
απαγορευμένων οργανοχλωριωμένων ενώσεων. Επιπλέον, 460 τόνοι
φυτοφαρμάκων της ΝΟΒΑ, βρίσκονται σε άλλους αποθηκευτικούς χώρους
στη Ν. Ευκαρπία, τη Χαλάστρα και τη Σίνδο. Μεταξύ των φυτοφαρμάκων
συγκαταλέγονται ιδιαιτέρως επικίνδυνες ουσίες με νευροτοξική δράση
(οργανοφωσφορικά φυτοφάρμακα), ενώ η καταστροφή των συσκευασιών που
έχει επέλθει με την πάροδο του χρόνου έχει ως αποτέλεσμα τη
διασπορά των ουσιών αυτών στην ευρύτερη περιοχή. Όπως
χαρακτηριστικά αναφέρει ο Νομάρχης Θεσσαλονίκης σε έγγραφό του της
5-8-99, το πρόβλημα "εμφανίζεται ως ιδιαίτερα ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟ και
ΕΚΡΗΚΤΙΚΟ, καθώς η επί 15ετία και πλέον μη ελεγχόμενη αποθήκευση
και κατάσταση των εύφλεκτων και τοξικών προϊόντων, εγκυμονεί
σοβαρότατους κινδύνους για την υγεία και ασφάλεια των περιοίκων και
όχι μόνον".
Στις 29-3-93, το Υπουργείο Γεωργίας είχε δεσμεύσει τις ποσότητες
των φυτοφαρμάκων που βρίσκονταν στις εγκαταστάσεις της εταιρείας
και είχε απαιτήσει την καταστροφή ή επανεξαγωγή τους εντός
εξαμήνου, κάτι που δεν έγινε ποτέ. Στις 11-6-93, το ΥΠΕΧΩΔΕ έδωσε
τριετή παράταση για μετεγκατάσταση της εταιρείας, η οποία τελικά
οδηγήθηκε σε πτώχευση το 1998.
Πριν από το κλείσιμό της, η εταιρεία υπέβαλε στο ΥΠΕΧΩΔΕ αναφορά
ασφαλείας στα πλαίσια της Οδηγίας Σεβέζο για τις επικίνδυνες
βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Παρόλο που το μεγάλο πρόβλημα είναι οι
εκατοντάδες τόνοι δεκάδων διαφορετικών χημικών ενώσεων, στην έκθεση
"δεν εξετάστηκαν οι ποσότητες γεωργικών φαρμάκων που είναι
αποθηκευμένες στην εγκατάσταση αλλά είναι δεσμευμένες από τρίτους
(Υπουργείο Γεωργίας) που έχουν και την ευθύνη διαχείρισης τους".
Έτσι, η έκθεση εξέτασε τους κινδύνους από τη διαρροή τριών μόνο από
τις δεκάδες διαφορετικές ουσίες που υπάρχουν στο χώρο του
εργοστασίου. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η έκθεση, "με βάση
ιστορικά δεδομένα και προηγούμενη εμπειρία για εγκαταστάσεις
τυποποίησης και συσκευασίας γεωργικών φαρμάκων όπως η εγκατάσταση
της ΝΟΒΑ Α.Β.Ε.Ε., το κύριο σενάριο ατυχήματος με ενδεχόμενες
συνέπειες εκτός των ορίων της εγκατάστασης είναι αυτό της φωτιάς σε
σημαντικές ποσότητες χημικών ουσιών, με αποτέλεσμα τη δημιουργία
τοξικού νέφους που ενδέχεται να διασπαρεί στην ευρύτερη περιοχή".
Σύμφωνα πάντα με την έκθεση, τυχόν πυρκαγιά θα μπορούσε να αποφέρει
ανεπανόρθωτες βλάβες στην υγεία ακόμα και σε απόσταση 3,2
χιλιομέτρων από την εγκατάσταση. Να τονιστεί επίσης, ότι σε
περίπτωση πυρκαγιάς, από την καύση των οργανοχλωριωμένων
φυτοφαρμάκων που βρίσκονται στην εγκατάσταση θα παραχθούν διοξίνες
και άλλες επικίνδυνες χλωριωμένες ενώσεις, οι οποίες λόγω της
σταθερότητάς τους μπορούν να μεταφερθούν σε πολύ μεγάλες
αποστάσεις.
Να σημειωθεί ότι κάποια από τα αποθηκευμένα φυτοφάρμακα (π.χ.
chlorobenzilate) έχουν απαγορευτεί στη χώρα μας από το 1986, ενώ
για πολλά (π.χ. lindane, dodine, phorate, azinphos methyl, azinphos
ethyl, κ.λπ.) ισχύουν περιορισμοί στη χρήση τους. Ιδιαίτερα για τα
οργανοφωσφορικά φυτοφάρμακα, λόγω της μεγάλης τοξικότητάς τους, η
Σύμβαση της Βαρκελώνης για την προστασία της Μεσογείου (της οποίας
η Ελλάδα είναι συμβαλλόμενο μέρος) αποφάσισε το 1991 την κατάργησή
τους το αργότερο ως το 2005. Δυστυχώς, η Ελλάδα δεν έχει κάνει
μέχρι στιγμής κανένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.
Η διαχείριση των επικίνδυνων φυτοφαρμάκων που βρίσκονται στις
εγκαταστάσεις της ΝΟΒΑ θα απαιτήσει αρκετές εκατοντάδες εκατομμύρια
δραχμές, χρήματα που δεν διαθέτει αυτή τη στιγμή η Νομαρχία
Θεσσαλονίκης και θα χρειαστεί συνεπώς η συνδρομή των συναρμόδιων
υπουργείων (Γεωργίας, ΥΠΕΧΩΔΕ, Ανάπτυξης, Μακεδονίας-Θράκης).
Δυστυχώς, δεν υπάρχει στην Ελλάδα η δυνατότητα καταστροφής αυτών
των φυτοφαρμάκων και συνεπώς η μόνη λύση είναι η εξαγωγή τους. Σε
καμιά περίπτωση όμως δεν θα πρέπει να επιλεγεί η μέθοδος της
καύσης, αφού πρόκειται για μια επικίνδυνη τεχνολογία που απλώς
μεταθέτει το πρόβλημα αλλού. Ευτυχώς παρέχονται μια σειρά από
εναλλακτικές και ασφαλέστερες τεχνολογίες (φυσικοχημικές μέθοδοι)
για την καταστροφή των επικίνδυνων φυτοφαρμάκων, οι οποίες και θα
πρέπει να αναζητηθούν με τον χαρακτήρα του επείγοντος.