Αθήνα, 12-7-1999
Την επαναφορά της επικίνδυνης
πρακτικής των αεροψεκασμών για δακοκτονία προκειμένου να
εξυπηρετηθούν μικροπολιτικές σκοπιμότητες καταγγέλλει η Greenpeace.
Με μια απόφασή του που θέτει σε κίνδυνο το περιβάλλον, τη δημόσια
υγεία και το εισόδημα των ελαιοπαραγωγών και έρχεται σε κατάφωρη
αντίθεση με τις αποφάσεις του Συμβουλίου Επικρατείας αλλά και τις
παλαιότερες αποφάσεις και διακηρύξεις του, το Υπουργείο Γεωργίας
έδωσε και πάλι το πράσινο φως σ' αυτή την ανεύθυνη και επικίνδυνη
πρακτική, παρά τις αντιρρήσεις όλων σχεδόν των υπηρεσιακών του
παραγόντων!
Με απόφασή του της 8ης Ιουλίου 1999, ο υφυπουργός Γεωργίας κ.
Βρεττός, επαναφέρει το απαράδεκτο καθεστώς των αεροψεκασμών για
δακοκτονία, το οποίο είχε ορθά καταργήσει ο προκάτοχός του κ. Δ.
Σωτηρλής. Η απόφαση αυτή δίνει το δικαίωμα για αεροψεκασμούς στους
Νομούς Κέρκυρας, Μαγνησίας και Χανίων και είναι το αποτέλεσμα
κυρίως της πίεσης του υφυπουργού Οικονομικών και βουλευτή Κέρκυρας
κ. Γ. Δρυ προκειμένου να εξυπηρετήσει μικροπολιτικά συμφέροντα στην
εκλογική του περιφέρεια. Η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Κέρκυρας,
εβδομάδες πριν την απόφαση αυτή, είχε προκηρύξει δημόσιο διαγωνισμό
για την ανάδειξη εργολάβων ψεκασμών για την καταπολέμηση του δάκου
της ελιάς με αεροψεκασμούς (7-6-99, Γ.Ν/114).
"Μια τέτοια ενέργεια θα επιβαρύνει αδικαιολόγητα το περιβάλλον
και θα δυσφημήσει τους ελαιοπαραγωγούς της περιοχής, αφού οι
καταναλωτές είναι πλέον ιδιαίτερα ευαίσθητοι στο θέμα των
υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων σε τρόφιμα. Δεν είμαστε διατεθειμένοι να
επιβαρυνθούμε με δηλητήρια προκειμένου να εξυπηρετηθούν
μικροπολιτικές σκοπιμότητες", τόνισε ο Στέλιος Ψωμάς, διευθυντής
του ελληνικού γραφείου της Greenpeace.
Τόσο το Υπουργείο Γεωργίας όσο και η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση
Κέρκυρας παρανομούν, αφού είναι σαφής και κατηγορηματική η σχετική
απόφαση του Συμβουλίου Επικρατείας. "Η υπό της Διοικήσεως
ακολουθουμένη πρακτική της καταπολεμήσεως του δάκου της ελαίας δια
ψεκασμών χημικών ουσιών από αέρος, η οποία ως προκύπτει εκ των
στοιχείων δημιουργεί ηυξημένους κινδύνους τόσον δια την δημοσίαν
υγείαν όσον και δια την οικολογικήν ισορροπίαν ως εκ της αδιακρίτου
εξοντώσεως εμβίων οργανισμών, αντίκειται ευθέως εις τα άρθρα 21 και
24 του Συντάγματος". Τη διαπίστωση αυτή έκανε το Συμβούλιο της
Επικρατείας στην υπ'αριθμό 3953/95 απόφασή του σε μια από τις
πολυάριθμες δικαστικές υποθέσεις εναντίον των αεροψεκασμών. Στην
ίδια απόφαση, το ΣτΕ καταδίκασε το Ταμείο Ελαιοπαραγωγής Ν.
Δωδεκανήσου ζητώντας ουσιαστικά από το υπουργείο Γεωργίας να
σεβαστεί τις ίδιες του τις εξαγγελίες. Τις εξαγγελίες αυτές έκανε
το υπουργείο ήδη από το 1989, υποσχόμενο τότε την σταδιακή
κατάργηση των αεροψεκασμών εντός τριετίας, ως το 1992 δηλαδή. Είχε
προηγηθεί έγγραφο της Διεύθυνσης Δημόσιας Υγιεινής του υπουργείου
Υγείας στο οποίο η υπηρεσία ελάμβανε αρνητική θέση στο θέμα των
αεροψεκασμών για να αποφευχθούν οξείες και χρόνιες δηλητηριάσεις.
Το 1997, το Υπουργείο Γεωργίας προχώρησε στην απαγόρευση των
αεροψεκασμών για δακοκτονία για να υπαναχωρήσει και πάλι σήμερα υπό
την πίεση μικροπολιτικών συμφερόντων.
Οι δραστικές ουσίες των εντομοκτόνων που χρησιμοποιούνται στη
δακοπροστασία είναι από τις πλέον τοξικές και δηλητηριώδεις.
Ανήκουν στη χημική οικογένεια των οργανοφωσφορικών εντομοκτόνων και
χαρακτηρίζονται ως νευροτοξικές. Η τοξική τους δράση μπορεί να
είναι είτε οξεία, είτε χρόνια. Τα οργανοφωσφορικά βιοκτόνα είναι
επίσης τοξικά για το ανοσοποιητικό σύστημα και προκαλούν αλλεργικές
αντιδράσεις, αναπαραγωγικές ανωμαλίες, αλλά και αυξημένες
συχνότητες πολλών μορφών καρκίνων, συμπεριλαμβανομένων των καρκίνων
του στομάχου, των πνευμόνων και της κύστης. Γι'αυτό το λόγο
άλλωστε, πολλοί διεθνείς οργανισμοί έχουν ζητήσει την κατάργηση
όλων των οργανοφωσφορικών βιοκτόνων. Η Ελλάδα μάλιστα, στα πλαίσια
της Σύμβασης της Βαρκελώνης, υποσχέθηκε την οριστική κατάργηση
αυτών των ενώσεων το αργότερο ως το 2005.
Λίγο πριν την προσωρινή κατάργηση των αεροψεκασμών το 1997, η
Greenpeace ανέλυσε 9 δείγματα παρθένων ελαιολάδων (όλες τις γνωστές
μάρκες της αγοράς καθώς και δύο δείγματα από μικρούς παραγωγούς).
Σε όλα τα δείγματα βρέθηκαν υπολείμματα φυτοφαρμάκων που
χρησιμοποιούνται στη δακοκτονία (fenthion και dimethoate) σε
συγκεντρώσεις που κυμαίνονταν από 0,022-0,19 mg/Kg (χιλιοστά του
γραμμαρίου φυτοφαρμάκου ανά κιλό λαδιού) για το fenthion και
0,011-0,043 mg/Kg για το dimethoate.
Μελέτη του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου έδειξε μάλιστα
ότι το 13% των ελαιολάδων που εξετάστηκαν περιείχαν υπολείμματα
fenthion πάνω από 1 mg/Kg, το οποίο είναι ένα ενδεικτικό (πλην όμως
όχι απόλυτα ασφαλές) όριο της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας.
Αντίθετα, σε λάδια από βιολογικές καλλιέργειες δεν ανιχνεύονται
υπολείμματα φυτοφαρμάκων.
Η Greenpeace θέλει να στείλει ένα διπλό μήνυμα στους καταναλωτές
και στους ελαιοκαλλιεργητές. Στους μεν καταναλωτές συνιστούμε να
επιμείνουν στη χρήση ελαιολάδου στη διατροφή τους, αφού συνιστά μια
μοναδική τροφή. Τους συνιστούμε ακόμη να προτιμούν λάδι από
βιολογικές καλλιέργειες. Στους δε ελαιοκαλλιεργητές να στραφούν το
συντομότερο στην βιολογική καλλιέργεια της ελιάς, αφού κάτι τέτοιο
όχι μόνο προστατεύει το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία, αλλά θα
αποφέρει και μεγαλύτερα κέρδη στους παραγωγούς, μιας και το
βιολογικά καλλιεργημένο λάδι είναι περιζήτητο στην ευρωπαϊκή
αγορά.
Τόσο ο "Δημόκριτος", όσο και τα ειδικευμένα ινστιτούτα της χώρας
μας έχουν προχωρήσει εδώ και χρόνια στην αναζήτηση και εφαρμογή
εναλλακτικών μεθόδων φυτοπροστασίας που μειώνουν σημαντικά ή και
εξαλείφουν ακόμα τη χρήση τοξικών βιοκτόνων. Οι εναλλακτικές αυτές
μέθοδοι περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων δακοπαγίδες, απελευθέρωση
στείρων αρσενικών, στείρωση με χυμοστειρωτικές ουσίες, εκλεκτικά
εντομοκτόνα φυσικής προέλευσης, βιολογική καταπολέμηση με τη
χρησιμοποίηση ανταγωνιστών του δάκου, κ.λ.π. και εφαρμόζονται σε
χιλιάδες στρέμματα ελαιοδένδρων σε όλη τη χώρα. Σε ότι αφορά στο
δολωματικό ψεκασμό από εδάφους, είναι σαφές ότι και αυτός
επιβαρύνει το περιβάλλον και το ελαιόλαδο με τοξικές ουσίες. Οι από
εδάφους ψεκασμοί μπορούν να μειωθούν δραστικά αν συνδυαστούν με
εναλλακτικές μεθόδους καταπολέμησης.
"Το υπουργείο Γεωργίας και όσοι συνηγορούν υπέρ της επαναφοράς
της δακοκτονίας με αεροψεκασμούς, θα πρέπει να εξηγήσουν στους
ελαιοπαραγωγούς τι θα συμβεί σε περίπτωση που βρεθούν υπολείμματα
φυτοφαρμάκων στο λάδι τους και το προϊόν τους μείνει απούλητο. Και
θα πρέπει βέβαια να εξηγήσουν σε όλους τους καταναλωτές πώς είναι
δυνατόν να παίρνουν τέτοιες αποφάσεις όταν είναι νωπές ακόμη οι
μνήμες από τα διατροφικά σκάνδαλα των τελευταίων μηνών", επεσήμανε
ο Στέλιος Ψωμάς.