Το συγκαλυμένο εμπόριο τοξικών προς
τις φτωχές αναπτυσσόμενες χώρες καταγγέλλει η διεθνής
περιβαλλοντική οργάνωση Greenpeace. Ινδοί ακτιβιστές της Greenpeace
και μέλη του πλοίου Rainbow Warrior της οργάνωσης, διαμαρτυρήθηκαν
στα διαλυτήρια Αλάγκ της δυτικής Ινδίας για την εξαγωγή από
ευρωπαϊκές χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, πλοίων που
προορίζονται για διάλυση και τα οποία περιέχουν σημαντικές
ποσότητες τοξικών ουσιών παρά τις διεθνείς απαγορεύσεις.
Τα μέλη της Greenpeace έγραψαν συνθήματα στο πλοίο Global Sao
Paulo, ελληνικών συμφερόντων, το οποίο βρίσκεται στην περιοχή
προκειμένου να οδηγηθεί προς διάλυση.
"Πρόκειται για ένα συγκαλυμένο εμπόριο τοξικών με θύμα τις
φτωχές χώρες", τόνισε ο Στέλιος Ψωμάς, διευθυντής του ελληνικού
γραφείου της Greenpeace. "Κάποιοι Έλληνες πλοιοκτήτες έχουν
σημαντικό μερίδιο της ευθύνης, αφού για να μειώσουν τα έξοδά τους,
θέτουν σε κίνδυνο το περιβάλλον και τη ζωή φτωχών ανθρώπων στα
άθλια διαλυτήρια των ασιατικών χωρών".
Όπως καταγγέλλει ο Nityanand Jayaraman, εκπρόσωπος της οργάνωσης
στην Ινδία, στο διαλυτήριο του Αλάγκ, βρίσκονται αυτή τη στιγμή για
διάλυση πλοία από την Ελλάδα, τη Βρετανία και τη Γερμανία, χωρίς να
έχει προηγηθεί απομάκρυνση των τοξικών ουσιών, όπως προβλέπεται από
τις διεθνείς συμφωνίες.
Το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP) εκτιμά ότι
το 90% των τοξικών αποβλήτων παγκοσμίως παράγεται από τις πλούσιες
βιομηχανικές χώρες του ΟΟΣΑ. Επί χρόνια, και προκειμένου να
αποφύγουν τις πολυδάπανες διεργασίες διαχείρισης αυτών των
αποβλήτων, οι βιομηχανικά αναπτυγμένες χώρες έβρισκαν διέξοδο
εξάγοντας τα απόβλητά τους στις φτωχές αναπτυσσόμενες χώρες του
Νότου. Το 1995, μετά από πολύχρονους αγώνες των αναπτυσσόμενων
χωρών και της Greenpeace, υπογράφηκε η Σύμβαση της Βασιλείας για τη
Διασυνοριακή Μεταφορά Επικίνδυνων Αποβλήτων, η οποία απαγορεύει τις
εξαγωγές αποβλήτων από τις πλούσιες χώρες του ΟΟΣΑ προς τρίτες
χώρες. Η απαγόρευση αυτή ισχύει από 1-1-1998.
Παρά την υιοθέτηση όμως αυτής της διεθνούς συμφωνίας, πολλές
ναυτιλιακές εταιρείες συνεχίζουν να επιδίδονται σε ένα έμμεσο, πλην
όμως επικίνδυνο εμπόριο τοξικών, στέλνοντας τα παλιά τους πλοία για
διάλυση σε ασιατικές χώρες. Σύμφωνα με τη Σύμβαση της Βασιλείας, τα
προς διάλυση πλοία χαρακτηρίζονται ως "ρυπανθέν μεταλλικό σκραπ",
εκτός αν έχει προηγηθεί εκτενής και επιμελής απομάκρυνση των
επικίνδυνων τοξικών ουσιών από το πλοίο.
Από τα περίπου 45.000 ποντοπόρα πλοία διεθνώς, περίπου 700
αποσύρονται κάθε χρόνο. Στο τέλος της ωφέλιμης ζωής τους, τα
γηρασμένα πλοία μπαίνουν σε διαλυτήρια πλοίων όπου ανακτάται το 95%
της μάζας τους. Στις αρχές της δεκαετίας του '70, η διάλυση των
πλοίων ήταν μια εν πολλοίς εκμηχανισμένη διαδικασία που ελάμβανε
χώρα κυρίως σε ναυπηγεία της Βρετανίας, της Ταϊβάν, του Μεξικού,
της Ισπανίας και της Βραζιλίας. Καθώς όμως η επιβολή αυστηρότερων
περιβαλλοντικών και εργασιακών όρων σ' αυτές τις χώρες ανέβασε το
κόστος της διάλυσης, η αγορά στράφηκε προς ορισμένες ασιατικές
χώρες που παρέχουν φθηνότερες τιμές λόγω των ανύπαρκτων ουσιαστικά
μέτρων προστασίας των εργαζομένων και του περιβάλλοντος. Η Ινδία, η
Κίνα, το Πακιστάν, το Μπαγκλαντές και οι Φιλιππίνες, κατέκτησαν
σταδιακά τη μερίδα του λέοντος στα διαλυτήρια πλοίων. Το 1993, τα
μισά πλοία διεθνώς κατέληγαν για διάλυση στη Κίνα. Σήμερα, τα
περισσότερα (70%) καταλήγουν στην Ινδία.
Όλα τα παλιά πλοία, και κυρίως όσα κατασκευάστηκαν πριν το 1970,
περιέχουν σημαντικές ποσότητες τοξικών και επικίνδυνων ουσιών, όπως
ο αμίαντος, ο μόλυβδος, το κάδμιο, τα PCBs (κλοφέν) και οι
οργανικές ενώσεις του κασσιτέρου (ΤΒΤ). Τα παλιά δεξαμενόπλοια
έχουν επιπλέον στο σκαρί τους σημαντικές ποσότητες πετρελαιοειδών.
Στην Ευρώπη υπάρχουν πλέον περιορισμοί στη χρήση των περισσότερων
απ' αυτές τις ουσίες και ορίζονται τρόποι διαχείρισής τους. Δεν
ισχύει όμως το ίδιο στις φτωχές ασιατικές χώρες, όπου η διάλυση των
πλοίων και η απομάκρυνση των τοξικών υλικών γίνεται κυριολεκτικά με
τα χέρια και κάτω από απαράδεκτες και απάνθρωπες συνθήκες.
Η Greenpeace ερεύνησε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες γίνεται
σήμερα η διάλυση των πλοίων στην Ινδία, την Κίνα και το
Μπαγκλαντές. Το μεγαλύτερο διαλυτήριο του κόσμου βρίσκεται στο
Αλάγκ, στο κρατίδιο Γκουγιαράτ της δυτικής Ινδίας. Εκεί καταλήγουν
τα μισά περίπου ποντοπόρα πλοία. Οι εργάτες σ' αυτά τα διαλυτήρια
προέρχονται από τα φτωχότερα στρώματα του πληθυσμού, ενώ το
μεροκάματό τους δεν ξεπερνά τις 300 δραχμές. Τα μέτρα προστασίας
είναι υποτυπώδη έως ανύπαρκτα. Η έρευνα της Greenpeace έδειξε πως
οι άνθρωποι αυτοί εκτίθενται σε καρκινογόνες και τοξικές ουσίες,
ενώ μεγάλο μέρος των αποβλήτων καταλήγει στη θάλασσα ή στα γύρω
χωράφια. Στα διαλυτήρια του Αλάγκ έχουμε κατά μέσο όρο 360 θανάτους
ετησίως, ένα κάθε μέρα δηλαδή. Μακράν του ασφαλούς είναι και το
περιβάλλον εργασίας στα διαλυτήρια Tzιανκγίν κοντά στη Σαγκάη της
Κίνας, όπως και στο Τσιταγκόνγκ του νότιου Μπαγκλαντές.
Ένα μεγάλο μέρος των πλοίων που καταλήγουν στα άθλια διαλυτήρια
των ασιατικών χωρών είναι ελληνικών συμφερόντων. Οι Έλληνες
πλοιοκτήτες δείχνουν μια ιδιαίτερη προτίμηση στα διαλυτήρια της
Ινδίας και του Πακιστάν, ιδιαίτερα αυτό του Αλάγκ. Η ειρωνία είναι
πως η Σύμβαση της Βασιλείας προωθήθηκε σε ευρωπαϊκό επίπεδο επί
ελληνικής Προεδρίας το 1995.
Η Greenpeace πιστεύει ότι η ναυτιλιακή βιομηχανία θα πρέπει να
αναλάβει τις ευθύνες της και να σεβαστεί τις διεθνείς συμφωνίες
προκειμένου να προστατευτεί το περιβάλλον και η ασφάλεια των
εργαζομένων. Συγκεκριμένα, η Greenpeace ζητά:
1. Να σταματήσει το συγκαλυμένο εμπόριο τοξικών: Η Σύμβαση της
Βασιλείας δεν επιτρέπει την εξαγωγή πλοίων που περιέχουν τοξικές
ουσίες και η διεθνής αυτή συμφωνία θα πρέπει να εφαρμοστεί
άμεσα.
2. Να απαλλαγούν τα εν ενεργεία πλοία από τοξικές ουσίες: Σε όσα
πλοία παραμένουν ακόμη σε υπηρεσία θα πρέπει να γίνει σταδιακή
απομάκρυνση των τοξικών ουσιών, ώστε να διασφαλιστεί πως θα είναι
καθαρά όταν οδηγηθούν σε διαλυτήρια στο τέλος της ζωής τους.
3. Καθαρές δουλειές και καθαρό περιβάλλον: Θα πρέπει να υπάρξουν
διεθνείς προδιαγραφές για τα διαλυτήρια πλοίων, ώστε να
προστατεύεται το περιβάλλον και η υγεία των εργαζομένων.
4. Καθαρά πλοία: Η επόμενη γενιά πλοίων θα πρέπει να είναι
τελείως απαλλαγμένη από τοξικές πρώτες ύλες. Η τεχνολογία δίνει
σήμερα αυτή τη δυνατότητα. Το θέμα είναι αν οι κυβερνήσεις και η
βιομηχανία είναι διατεθιμένες να προχωρήσουν σ' αυτήν την
κατεύθυνση.
Να σημειωθεί ότι από 6 έως 10 Δεκεμβρίου 1999, συναντώνται στη
Βασιλεία της Ελβετίας εκπρόσωποι των κρατών που έχουν υπογράψει τη
Σύμβαση της Βασιλείας. Το θέμα της εξαγωγής πλοίων προς διάλυση
συζητήθηκε σ' αυτή τη συνάντηση και αποφασίστηκε να ζητηθεί η
επείγουσα συνδρομή του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ) για να
βρεθεί κάποια λύση.
GLOBAL SAO PAULO: ελληνικών συμφερόντων με σημαία Μάλτας.
Ιδιοκτήτρια εταιρεία: Primera Maritime (Hellas) Ltd, Κοκκιναρά 6,
Κηφισιά, τηλ. 6230021-6