Με στόχο
την προώθηση της ηλιακής ενέργειας, ακτιβιστές της Greenpeace
τοποθέτησαν ηλιακά φωτοβολταϊκά συστήματα στην είσοδο του Υπουργείου Ανάπτυξης.
Μέσα σε λίγα λεπτά, τα μέλη της Greenpeace εγκατέστησαν ένα πλήρες φωτοβολταϊκό σύστημα που τροφοδοτεί το κτίριο του
υπουργείου με ηλεκτρικό ρεύμα. Αντίθετα, το Υπουργείο Ανάπτυξης δεν έχει
καταφέρει εδώ και μήνες να υλοποιήσει ούτε μία εγκατάσταση φωτοβολταϊκών απ’
αυτές που εγκρίθηκαν τον περασμένο Δεκέμβριο, με
αποτέλεσμα να κινδυνεύουν να χαθούν κοινοτικές επιδοτήσεις πολλών
δισεκατομμυρίων. Με την ενέργειά της αυτή, η Greenpeace ζητά να
προχωρήσουν τα έργα αξιοποίησης της ηλιακής ενέργειας και να δοθούν τα
κατάλληλα κίνητρα προς αυτή την κατεύθυνση.
«Με τη σημερινή μας ενέργεια θέλουμε να δείξουμε ότι η
εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων σε κτίρια, με στόχο την παραγωγή
ηλεκτρισμού από τον ήλιο, είναι μια εξαιρετικά απλή διαδικασία. Αφού είναι λοιπόν
τόσο απλό, γιατί οι αρμόδιες υπηρεσίες το κάνουν τόσο δύσκολο;», επεσήμανε ο Στέλιος Ψωμάς, διευθυντής του ελληνικού
γραφείου της Greenpeace.
Ήδη από τον Απρίλιο του 1997 η Greenpeace είχε προτείνει
στο υπουργείο Ανάπτυξης να προχωρήσει σε ένα πιλοτικό πρόγραμμα με τον τίτλο
“Χίλιες ηλιακές στέγες”. Η πρόταση αυτή είχε στόχο τη δραστική μείωση της τιμής
των οικιακών ηλιακών συστημάτων και την εγκατάσταση ικανού αριθμού συστημάτων
έτσι ώστε να προστατευτεί το περιβάλλον, να υπάρξει μια γρήγορη ανάπτυξη της
αγοράς στην Ελλάδα, να εμφανισθούν νέες και περισσότερες εταιρείες στον τομέα
αυτό και κυρίως να προωθηθεί η σχετική τεχνογνωσία σε περιφερειακό επίπεδο.
Σύμφωνα με διεθνή έρευνα της Greenpeace, για να ανοίξει η
αγορά της ηλιακής ενέργειας, καταναλωτές και επενδυτές εκτιμούν ότι χρειάζεται
μια κατ’ αρχήν ενίσχυση από τις κυβερνήσεις. Χρειάζονται δηλαδή κίνητρα. Κι
αυτό γιατί, σε αντίθεση με τις συμβατικές μορφές ενέργειας, τα ηλιακά συστήματα
απαιτούν υψηλή αρχική επένδυση, ενώ έχουν μικρό κόστος λειτουργίας. Η υψηλή
αρχική επένδυση είναι που αποθαρρύνει τους καταναλωτές. Αν λοιπόν υπήρχε μια
ενίσχυση για την αγορά φωτοβολταϊκών συστημάτων με τη μορφή άμεσης ή έμμεσης
επιδότησης τα πράγματα θα άλλαζαν δραστικά. Αυτή είναι άλλωστε η φιλοσοφία των
προγραμμάτων που εφαρμόστηκαν επιτυχώς σε διάφορες χώρες, όπως το πρόγραμμα “100.000 Στέγες” της Γερμανίας ή το
φιλόδοξο ιαπωνικό πρόγραμμα μέσω του οποίου επιδοτούνται οι καταναλωτές με το
50% του κόστους του συστήματος. Η
γερμανική κυβέρνηση μάλιστα, καθιέρωσε στα τέλη του 1999 μια υψηλή επιδότηση
προς τους καταναλωτές, της τάξης των 150 δρχ. ανά κιλοβατώρα, για τον
ηλεκτρισμό που παράγεται από φωτοβολταϊκά. Αποτέλεσμα ήταν η εντυπωσιακή
ανάπτυξη της αγοράς, αφού μέσα σε λίγους μήνες οι Γερμανοί καταναλωτές ζήτησαν
70 μεγαβάτ φωτοβολταϊκών, απορροφώντας όλο το στοκ της διεθνούς αγοράς.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η Greenpeace στο πρόγραμμα
ανάπτυξης φωτοβολταϊκών συστημάτων στην Κρήτη, πρόγραμμα που εγκρίθηκε το 1999
και κινδυνεύει να ναυαγήσει λόγω απίστευτων κωλυμάτων της γραφειοκρατίας. Τον Δεκέμβριο του 1999, το Υπουργείο
Ανάπτυξης ενέκρινε 25 έργα που αφορούν σε εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων
σε ξενοδοχεία και επιχειρήσεις στην Κρήτη, κάνοντας ένα πρώτο βήμα προς την
κατεύθυνση που πρότεινε η Greenpeace. Τα προγράμματα αυτά, προϋπολογισμού 5,2 δισ. δρχ θα επιδοτηθούν με 3,6
δισ. στα πλαίσια του Επιχειρησιακού Προγράμματος Ενέργειας του Β’ Κ.Π.Σ. Η
θετική αυτή εξέλιξη κινδυνεύει να μείνει νεκρό γράμμα λόγω των ποικίλων
εμποδίων που τίθενται και που οδηγούν τους υποψήφιους επενδυτές να σκέφτονται
ακύρωση των προγραμμάτων τους. Επιπλέον, τα φωτοβολταϊκά συστήματα θα πρέπει να
εγκατασταθούν το αργότερο ως τα τέλη του 2000, διαφορετικά θα χαθούν οι
κοινοτικές επιδοτήσεις.
«Για να καταλάβει κανείς το θέατρο του παραλόγου, αρκεί
να πούμε πως ζητήθηκε από επενδυτές να
καταθέσουν πιστοποιητικά πως τα φωτοβολταϊκά δεν θα προκαλέσουν πτώση πολεμικών
αεροπλάνων που πετούν πάνω από την Κρήτη! Και σ’ αυτό πρέπει να προσθέσει κανείς
τη δαιδαλώδη γραφειοκρατία και την εξαντλητική “χαρτούρα” που ζητά η ΔΕΗ»,
τόνισε ο Στέλιος Ψωμάς. «Με τη σημερινή μας ενέργεια αποδείξαμε ότι η
εγκατάσταση ενός φωτοβολταϊκού συστήματος απαιτεί μόλις λίγες ώρες δουλειάς.
Θέλουμε να μας εξηγήσει το Υπουργείο Ανάπτυξης γιατί επτά μήνες μετά την
έγκριση του προγράμματος για την Κρήτη δεν έχει εγκατασταθεί ούτε ένα ηλιακό
σύστημα. Θέλουμε να μας εξηγήσει τι προτίθεται να κάνει για να μη χαθούν τα
χρήματα των επιδοτήσεων από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Και τι προτίθεται να κάνει για
την περαιτέρω ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας».
Η ανάπτυξη της ηλιακής ενέργειας, αλλά και των άλλων
ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, είναι η μόνη διέξοδος στα σημερινά περιβαλλοντικά
αδιέξοδα στα οποία μας έχει οδηγήσει η σχεδόν απόλυτη εξάρτηση από τα ορυκτά
καύσιμα. Η αντιμετώπιση των κλιματικών
αλλαγών που απειλούν τον πλανήτη μας και που οφείλονται στην καύση των ορυκτών
καυσίμων (πετρέλαιο, άνθρακας, φυσικό αέριο) δεν είναι δυνατή χωρίς την
ουσιαστική και ραγδαία ανάπτυξη των εναλλακτικών μορφών ενέργειας, όπως η ηλιακή.
Η επισήμανση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για την Ελλάδα, η οποία προβλέπεται
να αυξήσει τις εκπομπές θερμοκηπιακών αερίων κατά 50% την περίοδο 1990-2010,
παρά τις δεσμεύσεις περί του αντιθέτου που έγιναν στο Κιότο. Κι όμως. Η Ελλάδα
με την υψηλή ηλιοφάνεια, θα μπορούσε και θα έπρεπε να είναι πρωτοπόρος στην
ανάπτυξη της ηλιακής ενέργειας.
Επί σειρά ετών το πρόβλημα με την ανάπτυξη της αγοράς των
φωτοβολταϊκών συστημάτων υπήρξε το πρόβλημα “της κότας με το αυγό”. Η αγορά θα
μεγαλώσει όταν το κόστος των φωτοβολταϊκών συστημάτων πέσει δραστικά και το
κόστος θα πέσει δραστικά όταν η αγορά μεγαλώσει και ξεπεράσει κάποια κρίσιμα
μεγέθη. Παρόλη την εντυπωσιακή ανάπτυξη της ηλιακής τεχνολογίας τα τελευταία
χρόνια, το μέσο κόστος παραμένει υψηλό σε σχέση με τα συμβατικά καύσιμα. Την
εικοσαετία 1972-1992 π.χ. το κόστος των φωτοβολταϊκών μειώθηκε κατά 100 φορές,
ενώ η παραγωγή αυξήθηκε κατά 1.000 φορές από το 1971 ως σήμερα. Τα τελευταία
χρόνια ο ετήσιος ρυθμός αύξησης της παγκόσμιας αγοράς φωτοβολταϊκών είναι
15-50%.
Το 30% των
αναγκών της Ελλάδας σε ηλεκτρική ενέργεια μπορεί να καλυφθεί από φωτοβολταϊκά
ηλιακά συστήματα τοποθετημένα στις στέγες των κατάλληλων κτιρίων σύμφωνα με
έκθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κι όμως, το τεράστιο αυτό δυναμικό παραμένει αναξιοποίητο.
Η σημερινή αγορά φωτοβολταϊκών στην Ελλάδα είναι περιθωριακή. Ελάχιστες
αποκεντρωμένες εφαρμογές μετά βίας συντηρούν λίγες εταιρείες που
δραστηριοποιούνται στον κλάδο. Οι εκθέσεις της Ε.Ε. αναφέρουν ότι μια ταχεία ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών
συστημάτων θα δημιουργούσε τουλάχιστον 294.000 νέες θέσεις εργασίας στην Ευρώπη
ως το 2010. Άλλωστε, η Ευρωπαϊκή
Λευκή Βίβλος για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας προβλέπει την εγκατάσταση
500.000 φωτοβολταϊκών συστημάτων την επόμενη δεκαετία. Πώς όμως θα πραγματοποιηθεί
κάτι τέτοιο χωρίς πολιτική βούληση και χωρίς κίνητρα;
Η διεθνής εμπειρία έχει δείξει πως η αγορά των
φωτοβολταϊκών θα αναπτυχθεί μόνο όταν δοθούν κίνητρα για την εγκατάσταση
ηλιακών συστημάτων στις κατοικίες. Έτσι αναπτύχθηκαν οι αγορές της Γερμανίας,
της Ιαπωνίας, των ΗΠΑ. Μέχρι σήμερα,
στην Ελλάδα δεν δόθηκαν κίνητρα για τις κατοικίες. Εν όψει του Γ’ Κ.Π.Σ. η Greenpeace ζητά να
ενταχθεί ο οικιακός τομέας στην παροχή κινήτρων και να υπάρξουν επιδεικτικά
έργα για την εξοικείωση των πολιτών με τη νέα τεχνολογία. Η εγκατάσταση
φωτοβολταϊκών στο Ολυμπιακό Χωριό (κάτι που έκανε π.χ. το Σίδνεϊ) θα ήταν ένα
τέτοιο παράδειγμα. Και σ’ αυτή την περίπτωση όμως δεν υπάρχει καμία απολύτως
δέσμευση.