Καθώς δεν είναι ακόμα σαφές ποιοι θα είναι οι στόχοι μειώσεων
των εκπομπών (κυρίως) των βιομηχανικών κρατών μετά το 2012 (στο
τέλος της πρώτης Περιόδου Δεσμεύσεων του Πρωτοκόλλου του Κιότο),
αλλά και το ύψος της κλιματικής χρηματοδότησης από τις αναπτυγμένες
προς τις αναπτυσσόμενες χώρες, είναι φανερό πλέον πως αμφισβητείται
ακόμα και το καθεστώς αξιολόγησης και συμμόρφωσης της νέας
συμφωνίας. Καθεστώς που χρειάστηκε αρκετά χρόνια για να συμφωνηθεί
στο Πρωτόκολλο του Κιότο και δε θα έπρεπε να αποτελεί αντικείμενο
διαμάχης στη νέα συμφωνία. Σε αυτό οφείλεται κυρίως και η 'έκρηξη'
του Τουβαλού, που την Τετάρτη ζήτησε την αναστολή των συζητήσεων
της ολομέλειας της Διάσκεψης
των Μερών (COP).
Σε γενικές γραμμές θα μπορούσε κάποιος να διαχωρίσει τις
διαφορετικές απόψεις για τη νομιμότητα της τελικής συμφωνίας σε
τρεις βασικές ομάδες. Την πρώτη ομάδα αποτελούν κάποιες
βιομηχανικές χώρες που θέλουν ένα νέο, διαφορετικού είδους,
πρωτόκολλο και δε θα είχαν πρόβλημα αν το Πρωτόκολλο του Κιότο
καταργούταν. Στη δεύτερη ομάδα ανήκουν οι μεγάλες αναπτυσσόμενες
χώρες και οι χώρες του ΟΠΕΚ, που από τη μία θέλουν πιο αυστηρούς
στόχους μείωσης εκπομπών από τις αναπτυγμένες χώρες και από την
άλλη δεν επιθυμούν νομικά δεσμευτική συμφωνία. Την τρίτη και
τελευταία ομάδα αποτελούν οι πιο φτωχές και λιγότερο αναπτυγμένες
χώρες (μαζί με τις μικρές νησιωτικές χώρες), που επιθυμούν αυτό που
θέλουμε και εμείς: τη διατήρηση του νομικά δεσμευτικού χαρακτήρα
του Κιότο και μετά το 2012, καθώς και ένα νέο Πρωτόκολλο με
αυστηρές δεσμεύσεις για τις ΗΠΑ.
Ως αποτέλεσμα, τις τελευταίες ημέρες πολλά 'σχέδια' συμφωνίας
βγήκαν στο φως της δημοσιότητας, άλλα λιγότερο, άλλα περισσότερο
καλά. Δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο ποια από αυτά θα γίνουν δεκτά από τα
υπόλοιπα κράτη προκειμένου να αποτελέσουν βάση διαπραγματεύσεων
(υπάρχει σχετική διαδικασία). Τα αρμόδια επικουρικά όργανα του COP
- οι ομάδες εργασίας AWG-KP και AWG-LCA - κατέθεσαν τις προτάσεις
τους για το τροποποιημένο Πρωτόκολλο του Κιότο και τη νέα Συνθήκη
της Κοπεγχάγης.
Αμφότερα τα δύο σχέδια μπορούν να αποτελέσουν ικανοποιητική βάση
διαπραγματεύσεων και υπό προϋποθέσεις μπορούν να οδηγήσουν σε μία
δίκαιη, φιλόδοξη και νομικά δεσμευτική συμφωνία. Αν και ήδη το
Σάββατο υπήρξαν αντιδράσεις για τα σχέδια (Ιαπωνία για αυτό των
Ομάδων Εργασίας και Παπούα Νέα Γουινέα για αυτό των AOSIS).
εντούτοις οι δύο προτάσεις έχουν ακόμα πολλές πιθανότητες να γίνουν
επισήμως δεκτές.
Αφού γίνει αυτό, θα ξεκινήσουν οι συζητήσεις και οι
αντιπροτάσεις των χωρών. Αυτό είναι και το πιο δύσκολο κομμάτι της
διαδικασίας.
Σε κάθε περίπτωση, από τη Δευτέρα θα αρχίσουν να καταφθάνουν οι
υπουργοί και οι ηγέτες των χωρών, οπότε και μπαίνουμε στην κύρια
φάση των διαπραγματεύσεων της Κοπεγχάγης.
Πλέον όλα θα μπορούν να συμβούν, αφού θα είναι εφικτό να ληφθούν
αποφάσεις από χώρες στο ανώτατο επίπεδο εκπροσώπησης. Κομβικής
σημασίας θα είναι η στάση της ΕΕ. Αν η ΕΕ, που ήδη έχει ταχτεί υπέρ
μίας νομικά δεσμευτικής συμφωνίας, αναβαθμίσει το στόχο της από 20%
σε 30%, τότε θα δοθεί νέα ώθηση στις συνομιλίες και θα απομονωθούν
οι ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ ως γνωστών έχουν καταθέσει πρόταση μείωσης μόλις 4%,
ενώ είναι κατά μίας νομικά δεσμευτικής συμφωνίας στο ύφος του
Πρωτοκόλλου του Κιότο.
Αποτελέσματα Ευρωπαϊκού Συμβουλίου
Την Παρασκευή ολοκληρώθηκε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της ΕΕ. Οι
ευρωπαίοι ηγέτες, λίγες ημέρες πριν μεταβούν οι ίδιοι στην
Κοπεγχάγη, είχαν την ευκαιρία να καταστήσουν την ΕΕ πραγματικό
ηγέτη στον παγκόσμιο αγώνα της καταπολέμησης των κλιματικών
αλλαγών και να δώσουν νέα ώθηση στις διαπραγματεύσεις. Για άλλη
μια φορά όμως δεν κατάφεραν ούτε να αυξήσουν το στόχο της ΕΕ σε
30%, ούτε και να καταθέσουν συγκεκριμένη και γενναία πρόταση για
μακροχρόνια χρηματοδότηση προς τις αναπτυσσόμενες χώρες. Επίσης δεν
κατέστησαν σαφές κατά πόσο επιθυμούν ο στόχος του 20% (ή τελικά του
30%) να επιτευχθεί έως το 2020 με τη μεταφορά των περισσευούμενων
δικαιωμάτων ρύπανσης από την πενταετία του Κιότο (2008-2012).
Κάτι τέτοιο θα είχε καταστροφικά αποτελέσματα αφού η επίτευξη
του στόχου θα ήταν 'λογιστική' και όχι πραγματική. Για την
ακρίβεια, οι πραγματικές εκπομπές μπορεί ακόμα και να αυξηθούν, σε
σχέση με το έτος αναφοράς 1990, αν τελικά χρησιμοποιηθούν αυτά τα
δικαιώματα (η περιβόητη μεταφορά 'καυτού αέρα').
Τουλάχιστον υπήρχε και κάτι θετικό από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο,
αφού η ΕΕ επισήμανε για άλλη μία φορά ότι η θέση της είναι η
επίτευξη μίας νομικά δεσμευτικής συμφωνίας για την αντιμετώπιση των
κλιματικών αλλαγών.
Το
πρόβλημα
Οι
επιπτώσεις
Οι
λύσεις
Κοπεγχάγη