Skupimy się w tym poradniku na zużyciu energii elektrycznej w gospodarstwach domowych. Należy jednak nadmienić, że w zimnych i umiarkowanych strefach klimatycznych ogrzewanie to co najmniej połowa całkowitego zużycia energii.

Ogrzewanie i chłodzenie

Dlatego właśnie pierwszą i najważniejszą oszczędność stanowi prawidłowa izolacja termiczna i system wentylacyjny. Może to zmniejszyć zapotrzebowanie na energię cieplną w przeciętnym domu nawet do 1/3 (około 50 kWh/m2*rok) albo nawet do 1/10 (mniej niż 15 kWh/m2*rok). Zdumiewające jest to, że prawidłowo zaizolowany dom, zużywający jedynie 1/3 energii cieplnej nie jest droższy w budowie. Większe wydatki na izolacje, wentylacje i energooszczędne okna są równoważone niedużymi kosztami mniejszego  i tańszego systemu grzewczego. Dom wydajny energetycznie jest również zdrowszy. Nie ma efektu "zimnej radiacji" (z okien), jest mniejsza różnica temperatur między pokojami ogrzewanymi i nie ogrzewanymi, może być efektywniej wentylowany.

W cieplejszym klimacie można zminimalizować a nawet uniknąć zużycia energii na aktywne chłodzenie poprzez dobre przemyślenie konstrukcji domu. W klimacie umiarkowanym zawsze można uniknąć potrzeby aktywnego chłodzenia.

Elektryczność

Zużycie elektryczności w gospodarstwach domowych jest na świecie bardzo zróżnicowane. Nawet w grupie państw uprzemysłowionych OECD średnie roczne zużycie energii elektrycznej w domach wynosi 4,667 kWh w Europie, 11,209 kWh w Stanach Zjednoczonych i 5,945 kWh w Japonii. W gospodarstwach domowych w Stanach Zjednoczonych zużywa się trzy razy więcej elektryczności na oświetlenie i dwa razy więcej na chłodzenie niż w Europie. Nie przekłada się to na poprawę komfortu. Jest wiele urządzeń wysokiej sprawności konsumujących dziesięciokrotnie razy mniej elektryczności przy zachowaniu pełnej funkcjonalności i często wyższej jakości. Używając wyłącznie wysokosprawnych i ekonomicznych urządzeń można zredukować zużycie energii elektrycznej w przeciętnym domu do 1300 kWh/rok, utrzymując taki sam poziom komfortu. To prawie 10 razy mniej niż amerykańska średnia.

Spróbuj zmniejszyć zużycie energii elektrycznej. Wytworzenie energii elektrycznej wymaga ogromnych ilości energii, przeważnie ciepła powstałego ze spalania węgla, gazu albo w elektrowniach jądrowych.  Używanie czajników elektrycznych i  elektrycznych grzałek jest z punktu widzenia sprawności energetycznej niezmiernie nieefektywne. W elektrowniach traci się około 60% energii w postaci niewykorzystanego ciepła. Kolejne 10% jest tracone podczas przesyłu na liniach elektrycznych i transformatorach, zanim prąd dotrze do twojego domu.

1. Używaj energooszczędnego oświetlenia

Zastąp tradycyjne żarówki świetlówkami kompaktowymi (żarówkami energooszczędnymi- fluorescencyjnymi). Świetlówki kompaktowe zużywają cztery razy mniej energii i pracują osiem razy dłużej (8000h zamiast 1000h) niż tradycyjne żarówki. Na przykład: zamienimy typową 75 W żarówkę na 18 W świetlówkę. Świetlówka kompaktowa będzie droższa przy zakupie, ale musisz ją wymieniać 8 razy rzadziej i zużyjesz mniej elektryczności, co zazwyczaj jest główną oszczędnością energii elektrycznej w twoim domu. Zalecamy wymianę przynajmniej wszystkich żarówek w lampach, które są używane przez co najmniej 30 min dziennie. Świetlówki proste (liniowe) są jeszcze bardziej wydajne niż lampy z świetlówkami kompaktowymi. Oprócz tego dłużej pracują (10000-20000h). Samo używanie świetlówek prostych z nowoczesnym starterem, który pozwala uniknąć migotania i umożliwia natychmiastowe zapalenie to zwiększenie efektywności o kolejne 20%.

Kolejnym rozwiązaniem są żarówki CFL  (kompaktowe lampy fluorescencyjne) w wydzielonym osprzętem. Elektroniczny statecznik, który jest częścią osprzętu ma trwałość 40000h. Kolba może być wymieniana oddzielnie, co daje mniejszy koszt. Zarówno żarówki CFL jak i świetlówki fluorescencyjne są dostępne  z regulatorem oświetlenia. To zwiększa komfort, oszczędza jeszcze więcej energii i przedłuża czas pracy żarówki.

Unikaj halogenowych lamp podłogowych mocy 300W lub większej. Produkują one dużo ciepła. Są tak gorące (jakieś 500oC), że mogą spowodować poważne poparzenia i wywołać pożar. Poza tym są bardzo uciążliwe w gorące letnie dni. Podłogowa żarówka CFL zużywa zaledwie 50-80W w temperaturze 40oC. Może ocalić mnóstwo energii a nawet życie.

Zwracaj również uwagę na konstrukcje lampy. Mądre zastosowanie reflektorów i lamp kierunkowych by światło znajdowało się tam, gdzie go potrzebujesz może zaoszczędzić ci kolejne 50% kosztów energii i poprawić twój komfort. Tak wiec dobrze przemyślane zastosowanie oświetlenia energooszczędnego może zredukować zużycie elektryczności aż ośmiokrotnie.

Żarówki CFL zawierają rtęć i po zakończeniu eksploatacji powinny być zbierane selektywnie i poddane recyklingowi. Dla pełnej jasności: nawet jeśli żarówki CFL nie zostaną poddane recyklingowi ciągle są mniejszym obciążeniem dla środowiska niż halogeny i tradycyjne żarówki, które odpowiadają za większą emisje z elektrowni opalanych węglem, w tym również emisję metali ciężkich tj. rtęć. (Ale prosimy oddawaj żarówki energooszczędne do recyklingu).

Często przestawienie się na żarówki energooszczędne prowadzi do częstszego używania światła. To może do pewnego stopnia mieć pozytywny skutek. Zwiększa komfort i poczucie dobrobytu. Ale może również prowadzić do marnowania światła, jak zostawianie włączonych lamp, kiedy nie są potrzebne (np. kiedy wychodzisz z pokoju). Jest to często spowodowane błędnym poglądem, jakoby włączanie i wyłączanie żarówek energooszczędnych prowadziło do większych kosztów. Generalną zasadą jest gaszenie światła kiedy opuszczasz jakieś pomieszczenie lub budynek. Więcej informacji znajdziesz w Rocky Mountains Institute.

2. Kupuj urządzenia energooszczędne

Zużywają od dwóch do dziesięciu razy mniej energii elektrycznej z zachowaniem tej samej funkcjonalności. Zazwyczaj mają wyższą jakość i większą trwałość. W skrócie energooszczędne urządzenia pomogą ci zaoszczędzić dużo energii i pieniędzy.

W wielu krajach urządzenia musza być oznakowane symbolem informującym o ich wydajności energetycznej. W Unii Europejskiej etykietuje się symbolem A++ najbardziej wydajne sprzęty i kolejno symbolami A+, B, C, D modele odpowiednio mniej wydajne. Szukaj urządzeń z naklejką A++ lub A+. W Stanach Zjednoczonych używa się symbolu gwiazdy. Etykiety informują cię o rocznym zużyciu energii elektrycznej. W poniższych paragrafach znajdują się wskaźniki konsumpcji najbardziej efektywnych urządzeń, pomagające podczas robienia zakupów. Lista konkretnych marek i modeli oraz tego gdzie je znaleźć jest specyficzna dla danego kraju i dlatego nie może być tu przedstawiona. Więcej szczegółów dostarczą ci linki znajdujące się na tej stronie.

Średnia konsumpcja urządzeń elektrycznych na świecie w porównaniu z modelami energooszczędnymi dostępnymi na rynku.

3. Lodówki

Kupuj  wysokosprawne lodówki zużywające około 100kWh/rok. To jest dziesięciokrotnie mniej niż wynosi średnia w Stanach Zjednoczonych i czterokrotnie mniej niż w Unii Europejskiej.

Co zaskakujące zużycie energii najbardziej wydajnych zamrażarek nie zależy znacząco od ich rozmiaru. Najbardziej energooszczędna 400 litrowa lodówka dostępną na rynku zużywa zaledwie 106kWh/rok.

Te wydajniejsze lodówki są o około 5-15% droższe, ale zaoszczędzą ci mnóstwo pieniędzy przez mniejsze zużycie energii. Generalnie są to produkty wysokiej jakości o większej trwałości, wymagające mniej napraw i robiące mniej hałasu.

Unikaj modeli z zamrażarką wbudowaną wewnątrz części ogólnej. Te modele są mniej wydajne i tracą dużo przestrzeni chłodzącej.

4. Zamrażarki

Dla większości gospodarstw domowych korzystniejsze są dwudrzwiowe urządzenia z oddzielnymi komorami na lodówkę i zamrażarkę. Układ lodówko -zamrażarki, gdzie zamrażarka znajduje się na górze albo dole jednostki są generalnie lepsze od układu z drzwiami poziomo obok siebie. Oczywiście porównuj zawsze wskaźniki zużycia energii, zwracaj uwagę na etykiety informujące o efektywności energetycznej i szukaj urządzeń, w których nie stosuje się gazów cieplarnianych HFC, tzw. Greenfreeze technology.

Zwycięzca wśród dwudrzwiowych lodówko -zamrażarek zużywa zaledwie 137kWh/rok.

Model skrzyniowy jest bardziej wydajny niż pionowa zamrażarka.

 W przeciwieństwie do lodówek w zamrażarkach rozmiar ma znaczenie. Większe zamrażarki zużywają więcej prądu. Więc nie kupuj większej zamrażarki jeśli jej nie potrzebujesz, szczególnie gdy mieszkasz blisko sklepu.

Najbardziej energooszczędny na rynku model zamrażarki skrzyniowej zużywa zaledwie 180 kWh/rok przy objętości 300 litrów i 240 kWh/rok przy objętości 450 litrów.  Najlepsze pionowe modele zużywają od 170 kWh przy objętości 190 litrów do 220 kWh przy objętości 310 litrów.

5. Pralki

Kupuj energooszczędne pralki ze zużyciem energii mniejszym niż 0.9 kWh na jeden cykl prania.

Rozważ modele umożliwiające podłączenie ciepłej wody z twojego gazowego systemu grzewczego. Stosując gaz do podgrzania wody zmniejsza niemal o połowę zużycie energii. Instalowanie podłączenia do domowego systemu ciepłej wody musi być właściwie wykonane, skonsultuj się w tej sprawie ze specjalistą.

Sprawdzaj etykiety mówiące o zużyciu energii. W Unii Europejskiej oznaczenia A+/A/A gwarantują ci najlepszą wydajność energetyczną i najlepszy wynik prania i suszenia.

Jeśli stosujesz suszarkę do ubrań upewnij się, że twoja pralka może odwirowywać z prędkością 1600 a nawet 1800 obrotów na minutę.

Najbardziej wydajne pralki oszczędzają około 1,500 litrów wody rocznie - to podwójny zysk!

6. Suszarki do ubrań

Tradycyjne suszarki do ubrań są bardzo energochłonne. Tak zwany "model kondensacyjny" - bez rury wydechowej- zużywa jeszcze więcej energii.

Jeśli jest to praktyczne staraj się suszyć metodami naturalnymi (rozważ suszenie ubrań na sznurku, najlepiej na dworze). Pomoże ci to zaoszczędzić 3-4 kWh na każdym cyklu prania.

Jeśli nie możesz suszyć na sznurku upewnij się, że twoja pralka może wirować z prędkością 1600 a nawet 1800 obrotów na minutę. Po zmniejszy niemal o połowę energie zużytą na suszenie. Suszenie przez wirowanie jest dwudziestokrotnie mniej energochłonne niż suszenie ciepłym strumieniem powietrza.  

Są dwie technologie suszarek do ubrań, które są mniej energochłonne: suszarki opalane gazem i suszarki z elektryczną pompą ciepła. Najlepszym rozwiązaniem są suszarki opalane gazem, szczególnie do bardziej intensywnego użytkowania. Zużywają do 60% mniej energii  (włączając w to gaz) i suszą 40% szybciej. Jeśli nie masz dostępu do sieci gazowej rozważ suszarkę z pompa ciepła. Suszarka z pompą ciepła zużyje połowę tego co tradycyjna suszarka. Jednak te suszarki mogą być droższe.

7. Zmywarki

Wydajna zmywarka zużywa nie więcej niż 1 kWh na cykl myjący. Przeciętny model zużywa 1.4 kWh.

Rozważ modele umożliwiające podłączenie ciepłej wody z twojego gazowego systemu grzewczego. Używając gaz do podgrzania wody zredukujesz konsumpcje energii o 50%, a w najlepszych modelach nawet o 90%. Spowodowane jest to niemal dwukrotnie większą wydajnością cieplną gazu w porównaniu z elektrycznością. Zauważ, że instalowanie podłączenia do domowego systemu ciepłej wody musi być właściwie wykonane, skonsultuj się w tej sprawie ze specjalistą.

8. Komputery i sprzęt IT

Jeśli jest to praktyczne kup laptop zamiast deteskopu. Zużywa pięć razy mniej elektryczności.

Jeśli kupujesz desktop, dobierz ekran LCD zamiast monitora starego typu CRT.

Włącz funkcje zarządzania energią, wygaszacz ekranu nie oszczędza prądu.

Sprawdź, czy twój komputer jest przystosowany do bardziej zaawansowanego zarządzania energią Speedstep™.

Wbrew błędnemu mniemaniu wyłączanie komputera przedłuża jego żywotność. Zostawianie włączonego komputera przez cały rok kosztuje cię więcej niż 1,000 kWh rocznie, albo przynajmniej tyle ile całkowite zużycie energii elektrycznej w energooszczędnym gospodarstwie domowym.

Używaj jednej listwy dla twojego komputera, modemu, skanera, drukarki, monitora i głośników. Gdy nie używasz tego sprzętu wyłączaj listwę. To praktyczny sposób zredukowania rocznie 200 kWh strat energii w trybie spoczynku. (zobacz tryb spoczynku)

Minimalizuj drukowanie. Drukarki laserowe zużywają więcej elektryczności niż drukarki atramentowe.

Więcej informacji znajdziesz na stronie Greencampus Harvard i Rocky Mountains Institute.

9. Skończ ze stratami energii w trybie spoczynku ("Wredne pijawki energetyczne")

Większość nowoczesnych urządzeń elektrycznych zużywa energie elektryczną nawet po wyłączeniu. Telewizory, magnetowidy, faksy, sprzęt HiFi, monitory komputerowe, skrzynki kablowe i modemy zużywają średnio 40 - 120 kWh rocznie. Całkowite straty w gospodarstwie domowym mogą być rzędu kilkuset kWh rocznie. I wszystko to z nie robiących nic użytecznego sprzętów w stanie czuwania.

Najlepszym rozwiązaniem jest kupowanie urządzeń, które mają bardzo małe zużycie prądu w pozycji czuwania. Zużycie to jest opisane w instrukcji do urządzenia i może być sprawdzone przed kupieniem. Możesz też go poszukać na specjalistycznych stronach internetowych (zobacz poniższe linki). Dla większości urządzeń zużycie energii w stanie spoczynku powinno wynosić około 0,5 -1 wat/h albo 4-8 kWh/rocznie. Pamiętaj, że koszt energii zmarnowanej w stanie czuwania w czasie życia modelu może być większy niż jego cena!

Innym praktycznym sposobem na ograniczenie tych strat jest zastosowanie listwy dla telewizora, odtwarzacza Video lub DVD, która umożliwia wyłączenie wszystkich tych urządzeń za jednym razem.

Wielogniazdowa listwa to praktyczny sposób na walkę ze stratami stanu czuwania. Kosztuje zaledwie  1.8 euro a może zaoszczędzić ponad 100kWh/rocznie!

W 2000r w 15 krajach Unii Europejskiej straty energii wywołane trybem spoczynku oszacowano 94 miliardy kWh, co stanowi równowartość energii wytworzonej w 12 dużych elektrowniach jądrowych lub opalanych węglem. Dalszy rozwój nieenergooszczędnych urządzeń gospodarstwa domowego i multimediów mógłby podwoić ten wynik w zaledwie 10 lat. 

10. Nie używaj bojlerów elektrycznych (grzałek elektrycznych) do podgrzewania wody ("Podgrzewaj wodę, nie atmosferę!")

Bojler eklektyczny zużywa około 3,200 kWh rocznie (średnio w krajach OECD). Ta energia jest wpierw wyprodukowana z niewydajnego spalania gazu, węgla lub w wyniku przemian termojądrowych, następnie przekształcona w energie elektryczną i przesyłana za pomocą linii energetycznych. Podczas przesyłu tracimy w postaci ciepła około 9,600, tak więc tracisz jakieś 2/3 energii, zanim nawet dotrze do twojego domu. Stosując gaz lub olej bezpośrednio w do podgrzania wody redukuje zużycie energii do 3,800 kWh.

Bojler słoneczny może zmniejszyć tą wartość o połowę do 1900kWh w umiarkowanej strefie klimatycznej. W cieplejszych strefach klimatycznych bojler słoneczny może zużywać nawet jedną piątą tego co bojler elektryczny. Jednak nie łącz bojlera słonecznego z elektrycznym systemem grzewczym. Jest to mniej wydajne niż bojler/terma gazowa. Koszty ogrzewania prądem elektrycznym zazwyczaj niwelują oszczędności wynikające ze stosowania bojlera słonecznego.

11. Używaj wodo-oszczędnych baterii prysznicowych

Wodo-oszczędne sitka prysznica zapewniają wysoki komfort podczas kąpieli zużywając o połowę mniej wody (5-7 litrów/min zamiast 10-18 litrów/min).

Produkcja ciepłej wody to drugie po ogrzewaniu budynków najważniejsze źródło zużycia energii w gospodarstwach domowych. Wymaga więc szczególnej uwagi. Wydajna bateria prysznica może zaoszczędzić prawie 1,500 kWh elektryczności rocznie, przy bojlerach elektrycznych i  1,900 kWh ciepła, jeśli stosujesz gazowy lub olejowy bojler. Wszystko to kosztuje cię podczas zakupu prysznica tylko kilka euro więcej. W trakcie stosowania efektywnego sitka prysznica przez 10 lat możesz zaoszczędzić 70,000 litrów wody.

Używając wodno-oszczędnych baterii prysznicowych wraz z bojlerem słonecznym zredukujesz zapotrzebowanie na energię do 950 kWh ciepła (z gazu lub oleju). Zużyjesz nawet dziesięciokrotnie mniej jeśli zastąpisz tym elektryczny bojler i tradycyjny prysznic.

12. Nie ogrzewaj  mieszkania za pomocą elektrycznych grzejników powietrza

Z tych samych powodów co w przypadku bojlerów elektrycznych. Zaizoluj dom i (najlepiej) ogrzewaj go za pomocą energii odnawialnej  np. za pomocą energii słonecznej. Ogrzewanie gazowe jest ciągle o wiele lepsze od ogrzewania prądem elektrycznym.

Chcesz zrobić więcej? Zobacz więcej zielonych wskazówek  z   kanadyjskiego Greenpeace'u.

Albo ściągnij nasz podręcznik: "Jak uratować klimat".