Hodowla ryb

Farmy rybne nie są rozwiązaniem problemu przełowienia. Tradycyjne formy hodowli ryb mogą w znacznym stopniu wspomagać zaopatrzenie w żywność w rejonach o zwiększonym zapotrzebowaniu. Muszą jednak być prowadzone w sposób zrównoważony.
Wiele współczesnych praktyk hodowlanych stawia na intensywną produkcję i nasilony eksport na rynki zbytu. Gwałtowny rozwój hodowli gatunków, np. łososi i krewetek, spowodował rozszerzającą się degradację środowiska, a w niektórych przypadkach nawet migrację lokalnych społeczności zajmujących się uprawą i rybołówstwem.

Intensywnie prowadzone hodowle nie pozostają bez wpływu na zasoby żywności oraz bezpieczeństwo żywnościowe krajów rozwijających się. Rozrost farm rybnych często blokuje dostęp do przybrzeżnych łowisk, z których korzystają tradycyjne społeczności rybackie. W ten sposób wielkie koncerny uniemożliwiają całym społecznościom rozwój lokalnej gospodarki.

Jakie są główne problemy związane z hodowlą?

Dynamicznie prowadzona hodowla może zdewastować przybrzeżne ekosystemy oraz wywrzeć negatywny wpływ na oceany. Może też powodować załamanie się gospodarki lokalnej bazującej na obrocie rybami i owocami morza.
Kilka przykładów negatywnych oddziaływań:

• Do hodowli krewetek wykorzystuje się larwy zebrane w oceanie. Usuwanie gatunków morskich z oceanów, w tym larw lub narybku bardzo istotnego dla przyszłości gatunku, zmniejsza możliwości reprodukcyjne dzikich stad;
• Tzw. drobnica, czyli gatunki ryb o małych rozmiarach i małej wartości handlowej, będące głównym źródłem pokarmu dla miejscowej ludności, jest wykorzystywana do produkcji paszy dla ryb hodowlanych;
• Ścieki organiczne w postaci odchodów, które są zrzucane bezpośrednio do morza, powodują eutrofizację i mają degradujący wpływ na oceany (mogą działać jako nawóz dla alg i powodować ich zakwity);
• Budowa stawów hodowlanych niszczy przybrzeżne ekosystemów, powoduje także migracje społeczności wybrzeża i zubożenie źródeł słodkiej wody.

Jaki rodzaj hodowli jest zrównoważony?

Nie istnieją gatunki, które same w sobie zapewnią prowadzenie zrównoważonej hodowli. Zrównoważenie chowu danego gatunku zależy od jego nawyków żywieniowych i cyklu życiowego, a także od gospodarki hodowlanej. Tylko gatunki roślinożerne, które mogą rozmnażać się w niewoli, a ich hodowla nie generuje ścieków o dużej zawartości składników organicznych, mogą być hodowane w sposób zrównoważony.
Istnieje szereg warunków, które musi spełniać zrównoważona hodowla gatunków morskich.

Warunki hodowli zrównoważonej:

• Hodowla opiera się na paszach roślinnych, pochodzących z rolnictwa;
• Nie stosuje się w niej mączki rybnej ani paszy opartej na oleju rybnym, pochodzących z niezrównoważonego rybołówstwa;
• Nie używa się schwytanego na wolności narybku;
• Hoduje się wyłącznie gatunki rodzime otwartych systemów wodnych i tylko w zamkniętych sieciach lub w odizolowanych ścianami zagrodach, ewentualnie oddzielone za pomocą innych, odpowiednich ograniczeń. Hodowla gatunków obcych może być prowadzona tylko w zbiornikach śródlądowych;
• Hodowla nie oddziałuje negatywnie na środowisko przez zrzucanie ścieków do otaczających ją obszarów wodnych;
• Nie wpływa negatywnie na lokalną dziką florę i faunę, a także nie stwarza zagrożenia dla dzikich populacji znajdujących się w jej pobliżu;
• Nie stosuje się w niej genetycznie modyfikowanych ryb ani pasz;
• Chów jest prowadzony przy zagęszczeniu minimalizującym ryzyko wystąpienia epidemii oraz przenoszenia choroby;
• Nie uszczupla lokalnych zasobów, np. zapasów wody pitnej, lasów namorzynowych;
• Nie zagraża zdrowiu ludzkiemu;
• Wspiera długoterminową ekonomię i dobrobyt miejscowej społeczności.

Osiągnięcie zrównoważenia w hodowli wymaga dostosowania się do wszystkich tych punktów. Nie wystarczy spełnienie tylko kilku warunków.

W jaki sposób konsument może poznać, że kupowany przez niego produkt pochodzi ze zrównoważonej i uczciwej hodowli?

Żaden z obecnych systemów certyfikacji nie obejmuje wszystkich zagadnień związanych ze zrównoważoną i uczciwą hodowlą. Na sprzedawcy spoczywa obowiązek zapewnienia, że produkty, które sprzedaje, zostały wyprodukowane zgodnie ze wspomnianymi wyżej warunkami. Dopóki nie powstanie wiarygodny system certyfikacji, sprzedawca musi informować klientów o ekologiczności swoich towarów.

Klienci z kolei muszą naciskać na sklepy, by te upewniały się, że ich dostawcy trzymają się warunków zrównoważonej hodowli. Gdy klient nie ma pewności co do pochodzenia produktu, nie powinien go kupować.

Raport Greenpeace, Challenging the Aquaculture Industry on Sustainability zawiera porady dla hodowców, pomagające prowadzić zrównoważoną hodowlę. Dostarcza również wskazówek sprzedawcom i dostawcom owoców morza, w jaki sposób mogą się upewnić, że nabywane przez nich produkty pochodzą ze zrównoważonej hodowli.