Dlaczego tutaj jesteśmy?

W 2008 r. Ministerstwo Środowiska wydało KWB Konin koncesję na wydobycie węgla ze złoża Tomisławice. Nowa odkrywka ma powstać tuż przy granicy Nadgoplańskiego Parku Tysiąclecia. Będzie to miało nieodwracalne i katastrofalne skutki ekologiczne i społeczne dla całej okolicy:

• powstanie ogromna dziura w ziemi wielkości 1100 ha, czyli ponad 1500 boisk piłkarskich;
• powstanie lej depresyjny, który spowoduje osuszanie okolicznych jezior, studni i ziem uprawnych. Co najmniej 1600 ha mokradeł, bagien i lasów oraz 200 ha obszaru chronionego Natura 2000 może nadmiernie wyschnąć;
• na terenie odkrywki nieodwracalnemu zniszczeniu ulegnie cały ekosystem, w którym występuje 12 gatunków zagrożonych roślin oraz bytuje 150 gatunków ptaków (m.in. żuraw, bocian, gęgawa, stada przelotne 3 gatunków gęsi). Gniazduje tam 2/3 wszystkich gatunków gnieżdżących się w Polsce. Jest to także teren najbogatszego rozrodu płazów na Kujawach.
• w niebezpieczeństwie znajdą się m.in. Ostoja Nadgoplańska i Jezioro Gopło, które jest jedną z najcenniejszych w Europie i Polsce ostoją ptaków wodnych i błotnych, takich jak: bączek, bąk, wąsatka. Jest to również najważniejsze miejsce polęgowych koncentracji żurawia w Wielkopolsce. Występują tam także ptaki znajdujące się w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt, np. podróżniczek i batalion oraz zagrożone płazy np. kumak nizinny.
• Jezioru Gopło nad którym rodziła się historia polskiej państwowości, będącemu obecnie ważnym ośrodkiem turystyki kwalifikowanej, rekreacji i sportu, grozi nieodwracalna degradacja na skutek zalania zanieczyszczonymi wodami kopalnianymi. W następnym etapie, z powodu zmniejszenia zasilania wodami kopalnianymi i w skutek leja depresyjnego Gopło zacznie wysychać.
• zniszczonych zostanie 12 wsi;
• ok. czterystu rolników zostanie pozbawionych ziemi;
• wysiedlonych zostanie ponad 500 osób;
• znacznie obniży się jakość życia mieszkańców w okolicy na skutek nadmiernego hałasu, emisji pyłów z kopalni i zniszczenia walorów rekreacyjnych.

Kopalnia Węgla Brunatnego Konin SA, jest spółką należącą w 100% do Skarbu Państwa. Obecnie w 4 odkrywkach wydobywa rocznie ok. 10 milionów ton węgla brunatnego, czyli 17% wydobycia węgla brunatnego w Polsce [3].
Kopalnia zaopatruje w węgiel dwie elektrownie: "Pątnów" i "Konin", należące do Zespołu Elektrowni Pątnów-Adamów-Konin SA (spółka należy w połowie do Skarbu Państwa). Te dwie elektrownie mają łączną moc: 2152 MW, produkują 7% prądu w Polsce, a równocześnie emitują ok. 12 milionów ton CO2 rocznie, czyli więcej niż produkuje cała Łotwa.

Planowana nowa odkrywka Tomisławice ma dostarczyć w ciągu całego funkcjonowania 50 mln ton węgla brunatnego i umożliwić działanie dwóch elektrowni przez dalsze 24 lata, które w tym okresie wyemitują prawie 300 mln ton CO2.

Węgla w pokładach wystarczy do 2040 roku, biznes KWB Konin jest więc nieuchronnie skazany na wygaśnięcie. Jednak ceną za jego utrzymanie przez 30 będą: nieodwracalne zniszczenie krajobrazu, dalsze osuszanie jezior, utrata wody, wysiedlenia ludzi i gigantyczne emisje dwutlenku węgla.

Istniejące odkrywki kopalni Konin powodują nieodwracalną degradację środowiska i warunków życia ludzi. Dewastacji ulega gleba oraz sieć naturalnych cieków i bagien. Kujawy i wschodnia Wielkopolska stepowieją. Tereny wokół kopalni wysychają.

W ciągu 60 lat pracy kopalnia Konin przyczyniła się do bezpowrotnej utraty blisko 4 mld m3 wód i pochłonęła 12 tysięcy hektarów terenu, w tym obszarów cennych przyrodniczo i żyznych ziem. Podczas lat suchych deficyt wody powoduje suszę i jest barierą dla rozwoju rolnictwa, leśnictwa i turystyki w regionie.

Wydobycie węgla w Kopalni Konin doprowadziło do katastrofalnego pogorszenia się sytuacji hydrologicznej w jeziorach Powidzkiego Parku Krajobrazowego. Poziom lustra wody prawie we wszystkich z nich obniżył się od półtora do 3 metrów. Ponadto przyśpieszony został proces eutrofizacji (zarastania) jezior.

Obniżenie poziomu wód gruntowych powoduje wysychanie lasów. Wg szacunkowej wyceny strat w lasach zarządzanych przez Nadleśnictwo Miradz, w latach 1997–2006 straciło ponad 8 mln zł.

Tracą również rolnicy, np. w okolicy wsi Biskupie (na wschód od odkrywki Jóźwin IIB, gmina Kleczew) zboże przedwcześnie dojrzewa miesiąc przed terminem, a znaczna jego część wysycha.

Spadają także przychody z turystyki. Z wypoczynku nad jeziorem Ostrowskim, tylko w miejscowości Przyjezierze korzysta około 100 tys. osób rocznie. Jednak atrakcyjność tego jeziora spada równie gwałtownie jak poziom wody, a ten obniżył się w ciągu 8 ostatnich lat o 1,5 metra , dzieląc jezioro na dwie części.

Jesteśmy przekonani, że Polska powinna jak najszybciej rozpocząć odwrót od węgla i skoncentrować swoje wysiłki na efektywności energetycznej (oszczędności energii) oraz jak największym wykorzystaniu odnawialnych źródeł.

Dlatego z naszej stacji „Ziemia na krawędzi” wzywamy rząd do:

• włączenia w „Politykę energetyczną kraju do roku 2030” planu stopniowego odchodzenia od węgla (od dziś żadnych nowych mocy na węgiel brunatny i żadnych nowych kopalni odkrywkowych) oraz przechodzenia na odnawialne źródła energii i efektywność energetyczną,
• przyjęcia planu działania, który umożliwi Polsce osiągnięcie minimum 15% energii ze źródeł odnawialnych do 2020 r. i ogłoszenia tego faktu na konferencji COP w Poznaniu,
• odstąpienia od planów budowy odkrywki Tomisławice i zaniechania rozbudowy kopalni Konin,
• zaprzestania blokowania unijnych reform klimatycznych.