การได้รับรู้ผลการตัดสินของศาลเขตเซนไดในวันนี้ ทำให้ผมนึกไปถึงหนทางอันแสนไกลทีเดียวที่ทั้ง จุนอิจิ ซาโต้ และ โทรุ ซูซูกิ ชาวโตเกียวสองคน จะต้องประสบ ซึ่งไม่ได้เป็นหนทางที่ยุติธรรมนัก

ในปีพ.ศ. 2551 ช่วงนั้นผมทำงานกับกรีนพีซที่นิวซีแลนด์ เป็นช่วงที่มีข่าวว่าสำนักงานของเราที่ญี่ปุ่นถูกเข้าตรวจค้นโดยตำรวจกลุ่มใหญ่ และทั้งจุนอิจิและโทรุถูกจับกุมตัวไป ทั้งสองคนถูกกักขังประมาณหนึ่งเดือนก่อนที่จะถูกตั้งข้อหาที่ไม่ได้สำคัญอะไรว่า “บุกรุก” และ “ขโมย” ทั้งหมดนี้ก็เพราะทั้งสองคนเข้าไปในสถานีขนส่งซึ่งพนักงานในนั้นเห็น และได้นำกล่องที่บรรจุเนื้อวาฬออกมาแล้วส่งมอบให้กับเจ้าหน้าที่เพื่อเป็นหลักฐานถึงการยักยอกเงินของรัฐ

จุนอิจิ ซาโต้ (ลำดับที่ 2 จากขวา) ผู้อำนวยการระดับสูงของกรีนพีซ ญี่ปุ่น ยืนอยู่หน้าศาลเขตเซนได พร้อมกับทนาย ยาซูชิ ทาดาโนะ (เสื้อเชิร์ตสีน้ำเงิน) ภายหลังจากได้รับฟังคำตัดสินของศาลให้จำคุก 1 ปี และรอลงอาญาอีก 3 ปี © Jeremy Sutton-Hibbert / Greenpeace

เมื่อกันยายนปีที่แล้ว หลังจากที่มีการยืดการพิจารณาคดีออกไป อีกทั้งหลักฐานที่สำคัญก็ถูกยึดไป ไม่มีการสืบพยานบุคคล และสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐานถูกเพิกเฉย ในที่สุดทั้งจุนอิจิและโทรุก็ถูกตัดสินจำคุก 1 ปี และรอลงอาญาอีก 3 ปี สำหรับพวกเราที่ทำคดีนี้อย่างใกล้ชิด พบว่ากระบวนการทั้งหมดนี้ นับตั้งแต่อัยการรัฐที่ยกฟ้องการสอบสวนการยักยอกเงินของเจ้าหน้าที่รัฐ การเข้าตรวจค้นจากตำรวจกลุ่มใหญ่ ไปจนถึงการพิจารณาของศาลด้วยมุมมองที่แคบมาก ทั้งหมดนี้ล้วนถูกจัดฉากขึ้นเพื่อให้แน่ใจว่าทั้งจุนอิจิและโทรุต้องมีความผิด และได้รับโทษ เนื่องจากไปเปิดโปงการคอรัปชั่นของเจ้าหน้าที่รัฐ

สามเดือนหลังจากมีคำตัดสิน ชะตาของพวกเราก็เริ่มเปลี่ยนไปเมื่อกรมประมงแห่งชาติออกมา ยอมรับว่าเจ้าหน้าที่ของกรมฯได้รับ “ของขวัญ” เป็นเนื้อวาฬไว้อย่างผิดกฎหมาย จากกลุ่มอุตสาหกรรมล่าวาฬ มีการกล่าวคำขอโทษพร้อมกับคำสัญญาว่าผู้ที่เกี่ยวข้องทั้งหมดจะได้รับการตักเตือน แต่ก็ไม่มีการสืบสวนอย่างจริงจังเกิดขึ้น และ “การลงโทษ” ก็กลับเล็กน้อยเท่านั้นเมื่อเทียบกับการตัดสินจำคุกของจุนอิจิและโทรุ มีเพียงเจ้าหน้าที่ระดับสูงคนเดียวซึ่งเป็นนักเจรจาของ IWC ชื่อ จุน ยามาชิตะ ที่ต้องออกจากงานเพราะสารภาพผิด

คำสารภาพดังกล่าวสนับสนุนและเพิ่มน้ำหนักให้กับการต่อสู้คดีของชาวโตเกียวทั้งสองคนในเรื่องการยักยอกในแวดวงอุตสาหกรรมล่าวาฬ และแม้จะไม่มีหลักฐานชิ้นใหม่ในช่วงการอุทธรณ์ต่อศาลเขตเซนไดของจุนอิจิและโทรุเมื่อเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา แต่เราก็หวังว่าศาลจะพิจารณาคำสารภาพของ FAJ ดังกล่าวและปล่อยตัวทั้งสองคนออกมา

แต่โชคร้าย ศาลเขตเซนไดกลับเลือกที่จะสนับสนุนและเห็นชอบกับคำตัดสินที่ไม่เป็นธรรมของศาลเขตอาโอโมริ สร้างจุดด่างพร้อยให้กับระบบยุติธรรมของญี่ปุ่นและสิทธิมนุษยชนสากล และกลับยิ่งตอกย้ำความจริงที่ว่า หากใครจะลุกขึ้นมาเปิดโปงและต่อต้านการคอรัปชั่นในญี่ปุ่นแล้ว จะต้องประสบกับการลงโทษที่หนักหนาทีเดียว

ในช่วงการอ่านคำพิพากษาในวันนี้ หัวหน้าคณะผู้พิพากษาอ่านคำพิพากษาไปอย่างแผ่วเบา ทิ้งให้ทั้งจุนอิจิและทนายต้องตกตะลึงกับคำพิพากษาที่ขาดเหตุผลชัดเจนสนับสนุน เมื่อประชาชนถูกกล่าวหาว่ามีความผิดฐานเปิดโปงการคอรัปชั่น แล้วต่อมาก็มีหลักฐานการยอมรับผิดจากเจ้าหน้าที่รัฐ แต่ประชาชนคนนั้นกลับยังคงถูกตัดสินว่าผิด สังคมจะต้องตั้งคำถามกับผู้นำประเทศแล้ว

กรณีคดีชาวโตเกียวสองคนนี้ได้เปิดเผยการคอรัปชั่นในแวดวงอุตสาหกรรมล่าวาฬต่อสาธารณะในญี่ปุ่น และทำให้เกิดการสารภาพและคำขอโทษจาก FAJ ซึ่งไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน อีกทั้งยังทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับอุตสาหกรรมล่าวาฬเริ่มมีรอยร้าวเกิดขึ้นด้วย

เหตุการณ์อุบัติภัยแผ่นดินไหว สึนามิ และอุบัติภัยนิวเคลียร์ฟูกูชิมาเมื่อวันที่ 11 มีนาคมที่ผ่านมา ก็ส่งผลอย่างมากต่อประเทศญี่ปุ่น ทำให้ประชาชนรวมทั้งชุมชนประมงต้องประสบความยากลำบาก และด้วยความพยายามที่จะต้องฟื้นฟูประเทศ ประกอบกับประชาชนจำนวนมากที่กำลังเดือดร้อนต้องการความช่วยเหลือ ก็จะเป็นการยากต่อ FAJ ที่จะเดินหน้ายืนกรานที่จะใช้เงินภาษีของประชาชนไปกับอุตสาหกรรมล่าวาฬที่ไร้ประโยชน์ โดยไม่ต้องพูดถึงการใช้เงินจำนวนมากไปกับเรือล่าวาฬใหม่ที่จะมาแทนที่เรือนิชชิน มารุที่กำลังหมดอายุลงจะได้ล่องกลับไปยังมหาสมุทรทางใต้ได้ ชาวโตเกียวทั้งสองคนนี้จะต้องได้รับความยุติธรรม วาฬก็ต้องได้รับความยุติธรรม และคนญี่ปุ่นก็ต้องได้รับความยุติธรรมจากอุตสาหกรรมวาฬที่ฉ้อโกงด้วย ซึ่งรัฐบาลญี่ปุ่นสามารถให้ความยุติธรรมเหล่านี้ได้ โดยดำเนินการสอบสวนต่อเรื่องอื้อฉาวเกี่ยวกับเนื้อวาฬนี้อย่างโปร่งใสและเคร่งครัด อีกทั้งการนำเงินภาษีของประชาชนที่จะใช้กับการล่าวาฬไปใช้ในเรื่องอื่นแทน

อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับคดีชาวโตเกียวสองคน ที่นี่

เกร็ก แม็คเนวิน ทำงานด้านการสื่อสารของกรีนพีซสากล และได้ร่วมทำคดีชาวโตเกียวทั้งสองคนมาตั้งแต่ปีพ.ศ. 2551