เป็นระยะทางถึง 1200 กิโลเมตรที่คณะธรรมยาตราได้ก้าวเดินจากต้นน้ำแม่ปิงสู่ที่ราบลุ่มเจ้าพระยาจรดอ่าวไทย ผ่าน 14 จังหวัดและใช้เวลาในการเดินกว่า 100 วัน การเดินธรรมยาตราครั้งนี้ได้ให้ความรู้และสร้างแรงบัลดาลใจให้กับผู้คนตลอดเส้นทาง กลุ่มผู้ร่วมเดินได้บอกเล่าถึงประสบการณ์ เรื่องราว ความรู้สึก สิ่งที่ได้พบเห็นและสิ่งได้รับให้กับผู้คนที่มาร่วมงาน นับเป็นอีกหนึ่งกิจกรรมที่มีประโยชน์สร้างสรรค์ให้กับสังคมไทย

งานเมื่อวันที่ 6-7 กุมภาพันธ์ 2554 ที่ผ่านมาเป็นกิจกรรมปิดท้ายของโครงการธรรมยาตรา ศรัทธาแห่งสายน้ำ โดยได้จัดกิกรรมที่สวนสันติชัยปราการ กรุงเทพมหานคร ในชื่อของงาน "เดินไปด้วยกันกับธรรมชาติ"                                 

ผู้ที่มาเข้าร่วมงานได้มีโอกาสร่วมเดินธรรมยาตราในระยะทางสั้นๆ ประมาณ 2 กิโลเมตร เพื่อให้ได้ลองเดินสัมผัสกับสิ่งต่างๆที่อยู่รอบตัวเรา ทั้งผู้คน อาคารบ้านเรือน ต้นไม้ และสายน้ำเจ้าพระยา แม้จะเป็นการเดินในเมืองหลวงที่มีจราจรและผู้คนสัญจรไปมาหนาแน่น แต่การเดินก็เต็มเปี่ยมไปด้วยพลังแห่งศรัทธาของคณะธรรมยาตรา ความที่ขบวนมีความเป็นระเบียบเรียบร้อย สำรวมในการเดินทุกย่างก้าว ได้สร้างความศรัทธา พร้อมกับความฉงนสงสัยให้กับผู้ที่ได้พบเห็นว่ากำลังเดินทำอะไร รณรงค์เรื่องอะไร และเขาจะช่วยได้อย่างไร  

เพราะมีเท้าเราจึงเดิน เพราะเดินเราจึงเห็น เป็นการแลกเปลี่ยนบทสนทนาจากผู้เดินเท้า

"เราได้อะไรจากการเดิน ผมมีความปลื้มปิติจากการเดิน เราได้พบกับหลายสิ่งที่เราคาดไม่ถึง เช่น ฝนตก แดดร้อน การเดินเป็นการฝึกตน และมีการเชื่อมโยงหลายสิ่งหลายอย่างที่อยู่รอบตัวเรา" Mr. Ted Mayer อาจารย์สอนภาษาอังกฤษในเมืองไทย ซึ่งเป็นผู้ที่ได้มีโอกาสเดินธรรมยาตราคนแรกๆของประเทศไทยโดยได้เริ่มเดินธรรมยาตราที่ทะเลสาบสงขลา จังหวัดสงขลา 

"เราไม่ได้เดินเพื่อกดดันใคร แต่เราเดินเพื่อเปลี่ยนแปลงตัวเราเอง เมื่อใดเราขาดศรัทธาและความเคารพต่อสายน้ำ มันก็ทำให้เราสุญเสียโอกาสและความสามารถที่จะเข้าถึงความหมายของสายน้ำที่ศักดิ์สิทธิ์บริสุทธิ์ เมื่อใดที่มนุษย์มีจิตคารวะต่อธรรมชาติโดยเฉพาะสายน้ำ สายน้ำก็จะประคับประคองเราดุจมารดาประคับประคองบุตร" อาจารย์ ประมวลเพ็งจันทร์

"เดินเพื่อให้เราได้เข้าใจอะไรบางอย่างเกี่ยวกับธรรมชาติ เรียนรู้สายน้ำ เรียนรู้ผู้คน ตั้งแต่ยอดดอยจรดอ่าวไทย" คุณนิคม พุธธา

"การเดินทำให้เราได้เห็นรายละเอียดในการเดินไปอย่างช้าๆ การหลอมรวมกับธรรมชาติ ไม่ใช่แค่ ธรรมมะ แต่แฝงความหมายที่ลึกซึ้งกับธรรมชาติ" พระไพศาล วิสาโล
เช่นเดียวกับทุกๆ ครั้งที่มีการจัดกิจกรรม ตอนเย็นทุกคนได้ร่วมกันนั่งภาวนาทำสมาธิริมสายน้ำเจ้าพระยา นำโดยพระไพศาล วิสาโล ที่ได้นำการภาวนา และสอนให้ผู้คนได้ตระหนักถึงคุณค่าของสายน้ำที่หล่อเลี้ยงชีวิตของผู้คน “สายน้ำที่เป็นที่พึ่งแก่เราตั้งแต่เกิดจนสิ้นอายุขัย

วันที่จันทร์ที่  7 กุมภาพันธ์ ได้มีการจัดกิจกรรมขึ้นที่ “ป้อมพระจุลจอมเกล้า” จังหวัดสมุทรปราการ ซึ่งถือว่าเป็นจุดสิ้นสุดของแม่น้ำเจ้าพระยาก่อนไหลลงสู่อ่าวไทย จึงเป็นจุดสิ้นสุดของการเดินทาง ในตอนเช้าคณะธรรมยาตราเดินได้จากวัดพระสมุทรเจดีย์มายังป้อมพระจุลฯ ระยะทางประมาณ 10 กิโลเมตร ประชาชนที่อยู่ตามเส้นทางได้ทราบข่าวการมาของคณะเดินธรรมยาตรา จึงได้พากันออกมาทำบุญตักบาตรกันอย่างเนื่องแน่นตลอดเส้นทางการเดิน เต็มไปด้วยรอยยิ้มและบทสนทนาทักทาย สอบถามถึงความเป็นมาของกิจกรรม การเดินเป็นไปอย่างไม่รีบเร่ง เพื่อให้ได้เรียนรู้ผู้คนและธรรมชาติตลอดเส้นทางในการเดิน

เมื่อคณะเดินธรรมยาตราได้เดินไปถึงป้อมพระจุลฯ ที่หมายปลายทาง หลังจากถวายภัตตาหาร และกินข้าวเช้า จึงได้เริ่มวงสนทนา “ต้นน้ำ กลางน้ำ ปลายน้ำ ประสบการณ์จากผู้เดินเท้า” ซึ่งได้มีการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ ระหว่างผู้ที่เดินธรรมยาตรา และผู้ที่เข้ามาร่วมสนทนา โดยมีกลุ่มอนุรักษ์ต่างๆ ในพื้นที่มาเข้าร่วมอาทิ เครือข่ายอ่าวไทย 7 จังหวัด”  “เครือข่ายอนุรักษ์สมุทรปราการ”เครือข่ายต้นน้ำสู่ปลายน้ำ”เป็นต้น

เครือข่ายอ่าวไทย 7 จังหวัดได้พูดถึงแนวทางแก้ไขปัญหามลพิษว่า เราคงจะแก้ปัญหาได้เพียงน้อยนิดคนที่จะแก้ปัญหาได้มากที่สุด ก็คือภาครัฐ แต่รัฐไม่ได้อยู่ในพื้นที่ไม่เห็นความสำคัญของปัญหา แต่ต้องมีสักวันที่รัฐจะมองเห็นและเข้ามาช่วยเรา เป็นเสียงเล็กๆที่คาดหวังว่าทางภาครัฐจะเข้ามาช่วยเหลือแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมในพื้นที่แม้ว่าความหวังนั้นมันก็แสนจะเลือนรางก็ตาม

การเดินไม่ใช่การเรียกร้องแต่เป็นการซึมซับให้อยากปกป้องธรรมชาติ บ้างครั้งก็ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางสังคมได้ คุณ เกด แพรแสงดาว ผู้ร่วมเดินธรรมยาตรา

แม่น้ำเปรียบเสมือนเส้นเลือดที่หล่อเลี้ยงเรา เราจะทำอย่างไรเพื่ออยู่อย่างสอดคล้องกับธรรมชาติ หลวงพ่อประจักษ์ คุตฺตจิตโต
ในตอนสุดท้ายของวงสนทนา อาจารย์ ประมวล เพ็งจันทร์ ได้กล่าวปิดวงสนทนาว่า การเดินเป็นกระบวนการให้ตระหนักรู้ถึงคุณค่าของชีวิตที่เราถือครองอยู่ ชีวิตนี้มีความหมายเมื่ออยู่กับธรรมชาติ การเดินมีความหมายทุกสิ่งทุกอย่าง

หลังจากจบวงสนทนา ต้นน้ำ กลางน้ำ ปลายน้ำ ประสบการณ์จากผู้เดินเท้า ก็ได้เริ่มพิธีคารวะสายน้ำ บริเวณศาลากลางน้ำที่ป้อมพระจุลจอมเกล้า ในพิธีคารวะสายน้ำเป็นพิธีที่เรียบง่ายแต่เต็มไปด้วยพลังและความรู้สึกต่างๆของผู้ที่เข้าร่วมพิธีได้มีการสวดภาวนาและโปรยดอกไม้สู่แม่น้ำเจ้าพระยา ภาพของผู้คนที่เข้าร่วมพิธี คาราวะสายน้ำ ได้แฝงไปด้วยความศรัทธาต่อสายน้ำของผู้คนจากที่ต่างๆกันได้แสดงให้เห็นถึงความศรัทธาต่อสายน้ำที่มีอยู่ในใจ

การเดินทางที่ยาวไกลจากต้นน้ำปิงมาจนถึงมาอ่าวไทยวันที่ 7 กุมภาพันธ์ 2554 เป็นวันสุดท้ายของการเดินทาง ความรู้ ความศรัทธา และประสบการณ์ตลอดการเดินทางที่ได้ถ่ายทองออกมาทางแววตาและน้ำเสียงตื้นตันใจของผู้ที่ได้เดินธรรมยาตรา
การที่ได้เห็นจุดกำเนินของแม่น้ำปิงตั้งแต่ต้นน้ำที่ยังเป็นลำธารเส้นเล็กๆจากบนดอยเชียงดาวที่มีความลึกของน้ำไม่ถึงหัวเข่า และจุดที่แม่น้ำทั้งสี่สายไหลมาบรรจบกันเป็นแม่น้ำเจ้าพระยาที่ปากน้ำโพจังหวัดนครสวรรค์ มาจนถึงจุดที่สิ้นสุดของแม่น้ำเจ้าพระยาที่อ่าวไทยจังหวัดสมุทรปราการ เราได้พบเห็นสิ่งต่างๆตลอดการเดินทางของแม่น้ำเจ้าพระยา ตั้งแต่ต้นจนถึงจุดที่สิ้นสุดของแม่น้ำ ได้เห็นถึงความเปลี่ยนแปลงของสายน้ำในแต่ละช่วงได้เห็นถึงธรรมชาติที่สวยงามริมแม่น้ำเจ้าพระยา วิถีชีวิตของชาวบ้านริมน้ำทั้งการประมง และการเกษตรที่มีความผูกพันการสายน้ำเจ้าพระยา รวมทั้งได้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงแม่น้ำจากในอดีต การทำการเกษตรริมน้ำที่มีการใช้สารเคมีในการกำจัดศัตรูพืช การปล่อยน้ำเสียที่ยังไม่ได้บำบัดลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยาของโรงงานอุตสาหกรรม

หลายคนถามเหมือนกันว่าการเดินธรรมยาตราจะสามารถเปลี่ยนแปลงอะไรได้ การเดินธรรมยาตราในครั้งนี้อาจจะไม่สามารถเปลี่ยนแปลงอะไรได้มากนักหากเรายังคงที่หวังจะใช้ประโยชน์จากสายน้ำเพียงอย่างเดียวโดยหลงลืมที่ว่า “สายน้ำเปรียบเสมือนน้ำนมของแม่ที่คอยหล่อเลี้ยงชีวิตเรามาตั้งแต่เกิด” การเดินธรรมยาตราอาจเป็นการกระตุ้นให้เราได้ตระหนักถึงคุณค่าแห่งสายน้ำที่คอยหล่อเลี้ยงชีวิตของเรา สุดท้ายเราก็คือผู้ที่จะสามารถเปลี่ยนแปลงสายน้ำเจ้าพระยาไม่ว่าจะเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นหรือแย่ลง ทุกสิ่งทุกอย่างล้วนอยู่ที่ในมือของเราทุกคน

…..หน่วยศึกษาและเฝ้าระวังมลพิษทางน้ำ……

 

เยี่ยมชมลิงค์ที่เกี่ยวข้อง 

Facebook : ธรรมยาตรา ศรัทธาแห่งสายน้ำ
www.doichiangdaocampingsite.com www.smartsmile-school.com
การพบกันของสายน้ำ อ.ประมวล เพ็งจันทร์
เพลงต้นเจ้าพระยา - ศักดิ์สิริ มีสมสืบ
ธร รมยาตรา ลำน้ำแม่ปิง - ข่าวสดออนไลน์ 28ธค53
ธรรมยาตรา ศรัทธาสู่สายน้ำ - ทีวีไทย 20ธค53
ขุนเขาลุ่มน้ำแม่ปิง - เกริ่น เขียนชื่น
ภาพฝัน ริมฝั่งสองนทีของสายน้ำแม่ปิง - เกริ่น เขียนชื่น 
ก้าวย่างพิเศษดอยหลวง - เกริ่น เขียนชื่น
พิธีกรรมการบูชาพระอุปคุต - เกริ่น เขียนชื่น
สิบห้าชีวิตจากขุนเขา - เกริ่น เขียนชื่น