นอกจากตึกรามบ้านช่อง วัดวาอาราม การจราจรขวักไขว่  และอาหารรสเลิศราคาถูกริมถนนแล้ว  อุณหภูมิระอุร้อนที่นำเข้าจากศูนย์กลางระบบสุริยะจักรวาลนั้นคงเป็นเอกลักษณ์ที่กรุงเทพมหานครควรบันทึกไว้ในหนังสือนำเที่ยวเพิ่มอีกเพื่อความครบถ้วนสมบูรณ์ของข้อมูล  เช่นเดียวกับหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ที่ควรเขียนให้ชัดเจนว่าเป็นดาวพุธต่างหากที่อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์มากกว่าประเทศไทยซึ่งตั้งอยู่ในดาวเคราะห์สีน้ำเงินแห่งนี้เพื่อป้องกันความเข้าใจผิดจากเอกลักษณ์กรุงเทพฯ ที่กล่าวไปในข้างต้น  ความร้อนระดับนี้เองที่ทำให้เรายากจะจินตนาการได้ว่ากิจกรรมกรีนทัวร์ไปชมสวนผักคนเมืองจะทำให้เราเยาวชนกรีนพีซมีความสุขได้อย่างไรในวันเสาร์ที่คนส่วนใหญ่เขาเลือกหลบร้อนนอนตากแอร์อยู่แต่ในบ้าน  แต่เมื่อรอดจากยูวีเอและยูวีบีมาได้แล้วจึงควรอย่างยิ่งที่ผมจะได้แบ่งปันประสบการณ์แห่งความประทับใจนั้นสู่กันฟังหลังจากเกริ่นกล่าวมายาวยืด

 

สำหรับผมซึ่งเกิดและโตอยู่ในต่างจังหวัดและปลูกผักครั้งแรกตั้งแต่อายุสิบขวบ  การได้เห็นแปลงผัก ปุ๋ยหมักหรือผีเสื้อบินว่อนคงไม่ใช่เรื่องน่าตื่นเต้นชวนสนใจสักเท่าไหร่  แต่เมื่อแปลงผักนั้นถูกขุดแต่งด้วยจอบเสียมซึ่งอยู่ในมือของคนเมืองแล้ว  ความร้อนระอุในวันนั้นจึงเป็นอันต้องหลีกทางให้กับความสงสัยว่าเพราะอะไร  คนกรุงเทพฯ จึงต้องมาปลูกผักกินเอง  แล้วคำตอบของคำถามนี้ก็ได้รับการชี้แจงแถลงไขผ่านการบรรยายโดยเจ้าชายผักหรือพี่ปรินซ์ผู้เป็นเจ้าของมหาอาณาจักรสวนผักคนเมืองแห่งนี้  และนี่คือความประทับใจอย่างแรกที่อยากเล่าให้ฟังว่า  ข้อมูลที่ถ่ายทอดประกอบสไลด์ในวันนั้นไม่มีแม้เพียงเล็กน้อยที่จะเฉียดใกล้คำว่าน่าเบื่อ  เพราะมีเนื้อหากะทัดรัด ชัดเจนและเป็นความรู้ใหม่ที่เชื่อว่าไม่ใช่คนส่วนใหญ่ในกรุงเทพฯ แน่ที่จะรู้เรื่องราวเหล่านี้  เพราะหากเป็นเช่นนั้นการปลูกผังที่ระเบียงคอนโดหรือสวนในบ้านคงเป็นเอกลักษณ์ใหม่ในเมืองหลวงนี้ไปแล้ว  และเพื่อยืนยันว่าความสงสัยนั้นได้รับคำอธิบายเป็นอย่างดี  ต่อไปนี้คือการสรุปว่าเหตุใดคนในเมืองจึงควรหันมาปลูกผัก  ก็ด้วยเพราะผักที่มีจำหน่ายในตลาดนั้นมีสารพิษตกค้างทั้งปุ๋ย ฮอร์โมนและยาฆ่าแมลง  จากผลของการเร่งให้โตและสวยงามน่ารับประทานสอดรับกับความต้องการของผู้บริโภค  นอกจากนี้ยังมีแนวโน้มว่าแม้เมืองไทยจะพยายามเป็นครัวของโลกแต่ก็อาจเผชิญกับความขาดแคลนของอาหารในที่สุดได้  เพราะพื้นที่เกษตรกรรมกำลังถูกรุกล้ำด้วยการขยายตัวของเมือง  เกษตรกรก็หันไปปลูกพืชพลังงานแทนเพราะทำรายได้ดีกว่า  ซ้ำร้ายภูมิอากาศโลกกลับแปรปรวนไปทุกแห่งหนจนพระโคไม่อาจทำนายได้อย่างแม่นยำเสมอเหมือนเมื่อก่อน  ผลิตผลทางการเกษตรย่อมไม่บริบูรณ์ดีดังที่ควรจะเป็น  รวมถึงยังมีเหตุผลจากงานวิจัยที่น่าสนใจมากว่าผักอินทรีย์ที่ปลูกเองนั้นมีคุณค่าทางโภชนาการสูงกว่าผักในท้องตลาดหลายเท่าตัวซึ่งคุ้มค่ากว่าการควักกระเป๋าซื้ออาหารเสริมราคาแพงสำหรับการปลูกผักกินเองที่บ้านยังช่วยให้เกิดการออกกำลังกาย  การนำภาชนะกลับมาใช้แทนการทิ้งให้เป็นขยะ การเป็นห้องเรียนธรรมชาติสำหรับเด็กๆ และเพิ่มพื้นที่สีเขียวให้กับมหานครของเราด้วย  เพราะประโยชน์และความจำเป็นของการปลูกผังกินเองมีอยู่มากมายหลายด้านขนาดนี้  จึงไม่เป็นการดีอย่างแน่นอนที่เราจะมองข้ามกันไปง่ายๆ  โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้วยเหตุผลว่าการปลูกผักนั้นเป็นเรื่องยุ่งยากซับซ้อน

ด้วยเวลารวมเพียงไม่ถึงสองชั่วโมง  เยาวชนกรีนพีซได้ร่วมกันพิสูจน์แล้วว่าพวกเราสามารถทำปุ๋ยหมัก จัดการกับศัตรูพืช เพาะเมล็ดและแยกต้นกล้าได้อย่างไม่ยากเย็น  รอยยิ้มและเสียงหัวเราะที่มีอยู่ตลอดกิจกรรมนั้นคือเครื่องยืนยันความสนุกสนานในการปลูกผักจนลืมไปเลยว่าอุณหภูมิที่อยู่รอบกายอาจสูงถึง 33 องศาเซลเซียส  สิ่งเหล่านี้ทำให้เราได้เรียนรู้ว่า  แท้จริงแล้ว ความลำบากตรากตรำจนเส้นเอ็นปูดโปนและการทุ่มเทเวลาอย่างยาวนานไม่ใช่นิยามของการปลูกผักของคนเมืองแต่อย่างใด  หากแต่เป็นการริเริ่มลงมือทำอย่างง่ายๆ และความสุขต่างหากที่สามารถใช้อธิบายได้ว่าการปลูกผักด้วยสองมือของเราเองนั้นคืออะไร

เช่นเดียวกับจังหวะเพลงที่มีความสำคัญอย่างมากในการเต้นให้สวยงาม  ไม่ว่าจะเป็นการเต้นประเภทใด  สำหรับการปลูกผักพี่ปรินซ์บอกกับพวกเราว่า “มันต้องเริ่มที่ใจของเรา  ด้วยการรู้จักจังหวะของธรรมชาติ  ไม่ใช่ทำอย่างเกษตรศาสตร์กระแสหลักที่พยายามเป็นหมอตรวจรักษาพืชสัตว์เท่านั้น”  แล้วจังหวะของธรรมชาติเป็นอย่างไรเล่า  โดยส่วนตัวเชื่อว่ามีเพียงการลงมือปลูกผักเองเท่านั้นที่จะทำให้หูของเราได้ยินมัน  และเชื่อมั่นว่าจะต้องเป็นจังหวะที่ทำให้ชีวิตของคนเมืองเต้นตามไปได้อย่างสบายๆ ไม่เหนื่อยท้ออย่างแน่นอน  ก็เพราะฟลอร์คือธรรมชาติของโลกทั้งใบนั้นได้รับการออกแบบมาเพื่อให้มนุษย์ได้เต้นกันในจังหวะนั้นโดยเฉพาะ

พ้นจากโถงสำหรับการฟังบรรยายที่โปร่งรับลมร้อน ไปสู่บริเวณแปลงเพาะปลูกที่หากสังเกตให้ดีจะเห็นว่าผักเหล่านั้นดูสดใสน่ารับประทานกว่าผักที่วางจำหน่ายตามห้างสรรพสินค้า  กระทั่งกลับมาร่วมถอดบทเรียนกับเจ้าชายผักของเรา  ตลอดกิจกรรมล้วนทำให้ผมประทับใจและรู้สึกคุ้มค่าที่ฝืนตื่นจากห้วงนิทราอันเป็นความสุขชั้นเลิศในเช้าวันเสาร์เพื่อเข้าร่วมกิจกรรมนี้  และแน่ใจว่าเพื่อนเยาวชนกรีนพีซทุกคนคงรู้สึกดีเช่นนั้นไม่ต่างกัน  ถ้าจะยกเหตุผลมาอธิบายรอยยิ้มที่มีให้เห็นกันทั้งวันนั้น  คงเป็นเพราะการที่ทุกคนได้มีส่วนร่วมในทุกขั้นตอนการเรียนรู้ด้วยการลงมือปฏิบัติจริง  ซึ่งส่วนตัวเชื่ออยู่แล้วว่าเป็นกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพที่สุด  และวันดังกล่าวได้ตอกย้ำความเชื่อนั้นให้หนักแน่นเข้าไปอีก  ระหว่างสรุปบทเรียน  เยาวชนหลายคนแสดงออกถึงความมั่นใจว่าจะสามารถถ่ายทอดความรู้ที่ได้ในวันนั้นให้กับคนในครอบครัว และเยาวชนคนอื่นๆ ในสังคม ด้วยการถ่ายทอดผ่านการผลิตสื่อหนังสือภาพของกิจกรรมนี้  รวมถึงชักชวนเพื่อนบ้านและเพื่อนที่โรงเรียนหรือมหาวิทยาลัยให้มาปลูกผักด้วยกัน  ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับผู้เข้าร่วมกิจกรรมซึ่งผมสังเกตเห็นได้ทำให้ผมหวังอย่างยิ่งว่าเยาวชนคนอื่นๆ ควรที่จะได้รับโอกาสเช่นนี้  โดยต้องเริ่มจากการให้โอกาสตัวเองคลิกเข้าไปสมัครเป็นเยาวชนกรีนพีซที่หน้าเว็บก่อนเพื่อเข้าร่วมกิจกรรมสุดพิเศษที่มีประโยชน์ในอนาคตตลอดทั้งปี

 

การพัฒนาย่อมเป็นเรื่องที่ดี  แต่การพัฒนาอย่างยั่งยืนต่างหากที่โลกต้องการ  ซึ่งเราไม่ว่าเด็กหรือผู้ใหญ่ต่างสามารถมีส่วนร่วมในการสร้างสรรค์มันขึ้นมาได้  เพียงเริ่มจากการทบทวนว่าระหว่างการมีอาหารอุดมสมบูรณ์กับความขาดแคลนจนต้องทำสงครามแย่งชิงอาหาร  ย่อมไม่ใช่เรื่องยากเลยที่จะตัดสินใจว่าโลกแบบไหนที่เราต้องการ  โลกในอุดมคตินั้นสามารถสร้างขึ้นได้ก็ด้วยการเปลี่ยนแปลงที่เริ่มจากตัวเรา  มิใช่เพราะการรอให้รัฐบาลหรือองค์การระหว่างประเทศดำเนินนโยบายหนึ่งใดเท่านั้น การได้เห็นภาพพลเมืองของออสเตรีย สวิตเซอร์แลนด์และญี่ปุ่นซึ่งล้วนเป็นประเทศที่พัฒนาแล้วยิ้มร่าท่ามกลางแปลงผักของตัวเองในการนำเสนอของเจ้าชายผัก  ทำให้ผมได้ทบทวนว่า  หนึ่งในสิ่งที่เราควรทำเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงที่ดีให้เกิดขึ้นได้  คือการทำตามตัวอย่างที่ดี ส่วนผมซึ่งเป็นประชาชนคนหนึ่งในประเทศที่ได้ชื่อว่ามีดินน้ำอุดมสมบูรณ์  ทั้งยังมีแสงแดดเพียงพอต่อการเติบโตของพืชตลอดทั้งปี  ย่อมไม่ควรที่จะรีรอชักช้า  ต้องรีบฉวยความโชคดีที่ว่านั้นวางมือจากคีย์บอร์ดหลังจากพิมพ์เรื่องราวเหล่านี้เสร็จ  เพื่อไปรดน้ำมะลิของผมซึ่งปลูกไว้ที่ระเบียงเพื่อใช้ไหว้พระแทนการซื้อมาลัยมะลิอาบยาฆ่าแมลง  ขณะที่เยาวชนกรีนพีซคนอื่นๆ อาจเริ่มย้ายกล้าผักจากถาดเพาะไปลงกระถางที่ได้จากการตัดขวดน้ำพลาสติกกันแล้ว  ทั้งการบอกต่อและลงมือปฏิบัติเอง คือสิ่งเล็กน้อยที่เยาวชนกรีนพีซกำลังทำอยู่และทุกคนก็สามารถทำได้เพื่อโลกของเราและชีวิตที่ยืนยาวปลอดภัยสำหรับทุกคน 

อ่านเรื่องราวกิจกรรมกรีนทัวร์ สวนผักคนเมือง ในฉบับ Photo Book โดยเยาวชนกรีนพีซได้ที่นี่   

ติดตามกิจกรรมและข่าวสารอัพเดตของกิจกรรมเยาวชนกรีนพีซได้ที่นี่