พลาสติกมีอยู่ทั่วไปแม้แต่ในอากาศ และนี่ไม่ใช่เพียงสิ่งที่เกิดขึ้นจริงๆ แต่ทุกคนเองก็กล่าวถึงปัญหาขยะพลาสติกนี้และความจำเป็นที่เราจะต้องลงมือแก้ไขทำอะไรกันบ้างเสียที

คุณไม่จำเป็นต้องศึกษาทำงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ใดๆ คุณก็สามารถรับรู้ได้ว่าปัญหาขยะพลาสติกนี้กำลังรุกรานสิ่งแวดล้อมของเรา โดยเฉพาะในมหาสมุทร ขยะพลาสติกมากถึง 12 ล้านตันถูกปล่อยลงสู่ทะเลทุกปี จึงไม่น่าแปลกใจเลยที่เราพบขยะพลาสติกได้ทุกหนทุกแห่งรอบตัว ซึ่งพลาสติกเหล่านี้ไม่ได้เพียงแค่เข้าไปปนเปื้อนน้ำในมหาสมุทรและกระทบต่อสิ่งมีชีวิตใต้ทะเลต่างๆเท่านั้น แต่สารพิษเหล่านี้ยังสะสมอยู่ในห่วงโซ่อาหารอีกด้วย

การประท้วงโดยใช้หุ่นมังกรพ่นขยะพลาสติกที่การประชุม “Our Oceans” ณ เมืองมัลทา วันที่ 5 ตุลาคม 2560

และด้วยเหตุนี้เอง ผู้คนจากทุกสารทิศทั่วโลกจึงกำลังพยายามเคลื่อนไหวเพื่อนำพาสังคมไปสู่สังคมปลอดพลาสติกใช้แล้วทิ้ง และขจัดธรรมเนียมเก่าๆที่ฝังอยู่ในการใช้พลาสติกเหล่านี้ ไม่ว่าจะเป็นการเคลื่อนไหวในรูปแบบปัจเจกบุคคลและการเปลี่ยนแปลงกิจวัตรประจำวัน หรือการร่วมลงชื่อเพื่อเรียกร้องให้เกิดความเปลี่ยนแปลงในชุมชนและในธุรกิจท้องถิ่นต่างๆ

การเคลื่อนไหวเพื่อสังคมปลอดพลาสติก #BreakFreeFromPlastic ครั้งนี้กำลังมุ่งหน้าไปสู่จุดหมายและจะไม่หยุดเพียงเท่านี้!

ส่วนความเคลื่อนไหวทางด้านนโยบาย ในสัปดาห์นี้ ทางคณะกรรมาธิการยุโรป (European Commission) ได้ออกร่างยุทธศาสตร์การจัดการปัญหาพลาสติกยุโรป (European Plastics Strategy) ซึ่งแสดงถึงวิสัยทัศน์และวัตถุประสงค์ของทางคณะกรรมาธิการในประเด็นดังกล่าว และจะกลายเป็นมาตรการเพื่อนำมาดำเนินการต่อไป

โดยกลุ่มประเทศในสหภาพยุโรป (รวมถึงกลุ่มประเทศในสนธิสัญญาข้อตกลงการค้าเสรีอเมริกาเหนือ: North American Free Trade Agreement, NAFTA) นับเป็นผู้ผลิตพลาสติกรายใหญ่เป็นอันดับสองรองจากประเทศจีน

  • ในสหภาพยุโรป มีการสร้างขยะพลาติกถึง 25.8 ล้านตันในแต่ละปี ซึ่งร้อยละ 75 ของทั้งหมดถูกทำลายด้วยการเผาหรือทิ้งลงในพื้นที่ฝังกลบขยะ
  • ในสหภาพยุโรป มีขยะพลาสติกราว 150,000 - 500,000 ตัน ถูกปล่อยลงสู่ทะเลทุกปี
  • ประมาณการณ์ได้ว่ามีไมโครพลาสติกราว 75,000 ถึง 300,000 ตัน ถูกปล่อยสู่พื้นที่แวดล้อมในแต่ละปีจากกลุ่มประเทศในสหภาพยุโรป

พวกเราต้องเปลี่ยนให้ตัวเลขสถิติเหล่านี้ลดลงเสียที โดยอาจดูเหมือนว่าร่างยุทธศาสตร์ของสหภาพยุโรปได้สะท้อนเสียงเรียกร้องถึงภาวะฉุกเฉินนี้และควรค่าแก่การชื่นชม ทว่าหากเราลองศึกษารายละเอียดให้ดี แผนร่างครั้งนี้ก็ยังคงอยู่ในกรอบเส้นทางเดิมๆที่เคยเป็นมา

แน่นอนว่าแนวคิดบางประการก็นับเป็นแนวคิดที่ดี เช่นการจัดให้ไมโครพลาสติกอันเป็นส่วนประกอบในผลิตภัณฑ์ต่างๆ (รวมถึงไมโครบีดส์ในผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง) เป็นขยะสารพิษ โดยใช้ข้อกำหนดว่าด้วยสารเคมีของสหภาพยุโรป

แน่นอนว่าแนวคิดบางประการก็นับเป็นแนวคิดที่ดี เช่นการจัดให้ไมโครพลาสติกอันเป็นส่วนประกอบในผลิตภัณฑ์ต่างๆ (รวมถึงไมโครบีดส์ในผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง) เป็นขยะสารพิษ โดยใช้ข้อกำหนดว่าด้วยสารเคมีของสหภาพยุโรป

อย่างไรก็ดี เราพบว่าเนื้อหาภายในนั้นเจาะจงไปที่การ “รีไซเคิล” (การนำไปแปรรูปใหม่) มากเกินไป ในขณะที่ “การลดจำนวนลง” และ “การใช้ซ้ำ” กลับแทบไม่ถูกกล่าวถึง ซึ่งเป้าหมายที่พวกเขาวางไว้จะไม่อาจสำเร็จได้เลยหากไม่มีการลดปริมาณการผลิตและการใช้บรรจุภัณฑ์พลาสติกรวมถึงพลาสติกใช้แล้วทิ้ง ซึ่งโดยมากแล้วมักเป็นสิ่งที่ไม่จำเป็นตั้งแต่แรกและมีทางเลือกอื่นๆอีกมากที่รอให้ผู้คนหันมาสนใจเพิ่มมากขึ้น

ส่วนทางมาตรการด้านการคืนผลตอบแทนนั้นกำลังมีการบังคับใช้อย่างเข้มข้นขึ้นเรื่อยๆ มีร้านค้าที่ขายสินค้าโดยไม่ใช้บรรจุภัณฑ์ (Bulk store) เพิ่มมากขึ้นในหลายพื้นที่ จุดบริการน้ำดื่มเริ่มกลับมาให้เห็นตามจุดต่างๆในเมืองและพื้นที่สาธารณะ อีกทั้งผลิตภัณฑ์ที่สามารถใช้ซ้ำได้หลายครั้งก็เริ่มได้รับความนิยมมากขึ้น ทว่าสินค้าทางเลือกต่างๆนี้จำเป็นจะต้องได้รับการสนับสนุนจากนโยบายทางการเมืองที่เข้มแข็งและดำเนินการอย่างจริงจัง

ดังนั้น หากคุณเป็นหนึ่งในประชากรชาวยุโรป จงเตรียมรับมือกับความเปลี่ยนแปลงด้านกฎหมายให้ดีและเตรียมพร้อมที่จะตั้งคำถามกับรัฐบาลในชาติของคุณ เพื่อให้แน่ใจว่าการยกเลิกใช้ผลิตภัณฑ์พลาสติกใช้แล้วทิ้งนี้มีการบังคับใช้อย่างรวดเร็วทันท่วงทีที่จะรับมือกับวิกฤติฉุกเฉินดังกล่าว และกระบวนการในสหภาพยุโรปนี้อาจใช้เวลานานนับปี นี่คือโอกาสอันดีสำหรับการเปลี่ยนแปลงที่ทำได้จริงและพวกเราจะต้องคว้าไว้ไม่ปล่อยให้หลุดมือ

และแม้ว่าคุณจะไม่ได้อยู่ในยุโรป พวกเราก็ต้องการแรงสนับสนุนจากคุณเช่นกัน ในยุคโลกาภิวัฒน์นี้ สิ่งที่เกิดขึ้นในยุโรปนั้นอาจส่งผลกระทบไปยังพื้นที่อื่นๆได้ ทั้งผ่านทางบริษัทที่มีสำนักงานใหญ่อยู่ในสหภาพยุโรป ผ่านทางการค้า หรือผ่านทางวิธีการที่ง่ายที่สุดและสำคัญที่สุด ซึ่งก็คือการให้ยุโรปได้เป็นกลุ่มประเทศตัวอย่าง ว่ามาตรการที่จริงจังนั้นจะสามารถทำให้เกิดการบังคับให้ยุติการใช้พลาสติกแบบใช้แล้วทิ้งได้จริงๆ

ขณะที่เรากำลังรอคอยความคืบหน้าทางการเมืองครั้งนี้ คุณเองก็สามารถทำในส่วนของคุณได้ ไม่ว่าจะเป็นด้วยการปฏิเสธการรับหลอดพลาสติก ถุงพลาสติก การพกกระติกน้ำ หรือการมีส่วนร่วมในความเคลื่อนไหวต่างๆในชุมชน ทุกๆก้าวที่คุณทำนั้นล้วนสำคัญทั้งสิ้น ไม่ว่าจะเป็นก้าวเล็กหรือใหญ่ เริ่มเลือกและเริ่มทำสิ่งที่คุณทำได้ในวันนี้เพื่อร่วมเคลื่อนไหวไปกับเรา พวกเราสามารถสร้างสังคมปลอดพลาสติก #BreakFreeFromPlastic กันได้ทุกคน

บทความแปลจากต้นฉบับภาษาอังกฤษ สามารถอ่านบทความต้นฉบับได้ที่นี่


ติดตามกรีนพีซเพิ่มเติมที่