คุณภาพอากาศในปักกิ่งมีค่าที่ดีกว่าค่าเฉลี่ยคุณภาพอากาศของประเทศจีน หลังจากมีการใช้มารตรการลดมลพิษในช่วงฤดูหนาวที่ผ่านมา

ชายหนุ่มกำลังทำกิจกรรมนอกบ้านขณะที่หมอกควันกำลังปกคลุมเมืองเซี่ยงไฮ้ (ภาพจาก VCG/VCG, Getty)

ปักกิ่ง เมืองที่ถูกขนานนามว่าเป็นเมืองหลวงแห่งมลพิษทางอากาศ ในปัจจุบันไม่ได้เป็นเมืองที่มีอากาศเป็นพิษมากที่สุดในประเทศจีนแล้ว

เป็นครั้งแรกที่ถูกบันทึกไว้ว่าระดับของอนุภาคขนาดเล็ก (PM) ในปักกิ่งได้ลดลงต่ำกว่าค่าเฉลี่ยมาตรฐานของประเทศจีนในช่วงฤดูหนาวที่ผ่านมา ส่วนศูนย์รวมของเศรษฐกิจเช่นเซี่ยงไฮ้และกวางโจว ประเทศที่เป็นแหล่งการค้าและการผลิตใกล้กับฮ่องกง ได้ถูกบันทึกว่าระดับค่า PM2.5 เกินค่ามาตรฐานไปเรียบร้อย

ในปีพ.ศ. 2544 PM10 เคยถูกใช้เป็นตัวบ่งชี้อนุภาคของมลพิษในอากาศ อย่างไรก็ตามตั้งแต่ช่วงปลายปีพ.ศ. 2555 ถึง ต้นปีพ.ศ. 2557 ระบบบันทึกไม่สามารถตรวจสอบได้เนื่องจากระบบที่เปลี่ยนไป

 

แผนระดับชาติ

ระดับมลพิษทางอากาศในปักกิ่งลดลงในช่วงฤดูหนาว หลังจากที่รัฐบาลได้ใช้แผนปฏิบัติการด้านคุณภาพอากาศ

โดยการตรวจสอบโรงงานอุตสาหกรรมอย่างเข้มงวด และจำกัดการดำเนินงานในอุตสาหกรรมที่ปล่อยมลพิษ รวมถึงการปิดโรงงานเหล็กครั้งที่ใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์

นอกจากนี้ยังมีการประกาศห้ามใช้เตาเผาถ่านในการให้ความอบอุ่นในครัวเรือน ซึ่งจะนำไปสู่การเพิ่มคุณภาพอากาศ แต่ปัญหาก็คือนำไปสู่วิกฤตความร้อนในวงกว้างที่ทำให้หลายล้านคนไม่มีที่ให้ความอบอุ่นเป็นเวลาหลายสัปดาห์

หนีห่างให้ไกลจากปักกิ่ง

ในขณะเดียวกัน ความคืบหน้าในการลดมลพิษทางอากาศระดับประเทศก็เกิดการชะลอตัวลงอันเนื่องมาจากแผนปฏิบัติการลดระดับมลพิษทางอากาศในช่วงฤดูหนาวของรัฐบาลในปัจจุบันครอบคลุมบางพื้นที่ในปักกิ่งเท่านั้น จึงทำให้เพราะภาคอุตสาหกรรมที่อยู่นอกเหนือแผนของรัฐบาลยังคงปล่อยมลพิษขึ้นสู่อากาศ

ซี่ยงไฮ้และกวางโจว เมืองที่ถูกล้อมรอบไปด้วยฐานการผลิต พบการเพิ่มขึ้นของระดับ PM2.5 อย่างต่อเนื่อง ถึงร้อยละ 9 และ 7  ในช่วง 3 เดือนที่ผ่านมา

เนื่องจากผลผลิตทางอุตสาหกรรมขยับตัวออกห่างจาก 28 เมืองที่อยู่รอบๆ กรุงปักกิ่งหลายพื้นที่ในภาคกลางและภาคใต้ของจีนจึงได้รับการจดทะเบียนอนุญาตในการปล่อยก๊าซที่เพิ่มขึ้นโดยได้แรงหนุนจากมาตรการที่ช่วยผลักดันอุตสาหกรรม เหล็ก ซีเมนต์ และถ่านหิน

แผนในอนาคต

แผนปฏิบัติการจัดการมลพิษทางอากาศแห่งชาติฉบับแรกของประเทศจีนที่ถูกเผยแพร่ในปีพ. ศ. 2556 ได้กำหนดเป้าหมายคุณภาพอากาศสำหรับปีพ.ศ.2560 แม้ว่าระดับมลพิษ PM2.5 ในปีพ.ศ. 2560 ของกรุงปักกิ่งก็ยังคงสูงกว่ามาตรฐานแห่งชาติถึงร้อยละ 65 และสูงกว่ามาตรฐานขององค์การอนามัยโลกถึงหกเท่า แต่ก็ถือว่าไปถึงเป้าหมายในการลดระดับมลพิษทางอากาศ

คาดว่าแผนปฏิบัติการและเป้าหมายในการลดระดับมลพิษทางอากาศชุดใหม่จะออกมาภายในปีนี้ ซึ่งเจ้าหน้าที่ของจีนกล่าวว่าเป็น "แผนยุทธศาสตร์สามปีของสงครามในการปกป้องท้องฟ้าสีคราม"

มาตรการเพิ่มเติมในการแบนการเผาถ่านหินเพื่อให้ความอบอุ่นในภาคเหนือของจีนได้ถูกประกาศควบคู่ไปกับมาตรฐานการปล่อยมลพิษที่เข้มงวดมากขึ้นในปักกิ่ง 

แม้ว่าแผนปฏิบัติการชุดใหม่นี้จะครอบคลุมพื้นที่นอกเหนือกรุงปักกิ่ง แต่มาตรฐานการปล่อยมลพิษอุตสาหกรรมในบริเวณอื่นๆ ในประเทศยังไม่ได้รับการแก้ไข

ประเด็นด้านการจัดการคุณภาพอากาศของจีนมีแนวโน้มที่จะมีปักกิ่งจะเป็นจุดศูนย์กลางของการต่อกรกับปัญหามลพิษ คำถามสำคัญสำหรับผู้กำหนดนโยบายของประเทศจีนก็คือ กล้าหรือไม่ที่จะนำนโยบายที่เด็ดขาดของปักกิ่งไปใช้ในระดับประเทศหรือไม่

บทความแปลจากต้นฉบับภาษาอังกฤษ สามารถอ่านบทความต้นฉบับได้ที่นี่


ติดตามกรีนพีซเพิ่มเติมที่