Akdeniz'in
ne yazık ki ancak %1'i tam koruma altındadır. Türkiye'de deniz alanını
da içeren yalnızca yaklaşık 14-15 adet ve farklı statü altında koruma
alanı mevcuttur, ancak bunların hiçbiri deniz rezervi kapsamında
olmadığı gibi, yasaların oluşturduğu kısıtlamalar ve yasaklar da
denetim yetersizliği nedeniyle tam anlamıyla işleyememektedir. Oysa
Türkiye denizleri son derece zengin bir biyoçeşitliliğe ve canlı
zenginliğine sahiptir, bu değerlerin korunamaması ve sayılarının
arttırılmaması her geçen güngeri dönüşü olmayan zararlara yol
açmaktadır.
Bu
alanlar ile ilgili yetkili kurum, T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı'dır.
Denetim yetkisi ise, yine Çevre Bakanlığı yetkilileri, sahil güvenlik,
ve balıkçılık ile ilgili kısıtlamalar ise T.C. Tarım ve Köyişleri
Bakanlığı yetkilililerine aittir.
- Tatilinizi geçireceğiniz yer koruma alanı olabilir, öncelikle bunu öğrenin.
- Koruma
alanı ise, nedenini (kaplumbağa yumurtlama alanı? deniz koruma alanı?
fok koruma alanı?) ve kapsamını (özel çevre koruma alanı? milli park?
vs) mutlaka öğrenin, bilgilenin, böylece gittiğinizde dikkat etmeniz
gereken noktaları önceden detaylı olarak bilebilir ve zarar
vermediğinizden emin olarak davranabilirsiniz.
- Söz
konusu koruma alanındaki canlılar hakkında ve onlara nasıl davranmanız
gerektiği konusunda mümkünse önceden bilgi edinin, bu bilgiyi ve
deneyimi başkalarına da aktarın.
- Koruma
alanınını desteklediğinizi bölgedeki yetkililere, orada yaşayanlara,
çalışanlara aktarın ki bu tür alanların artması gerektiğine ve
desteklendiğine inançları artsın.
- Söz
konusu alanının kapsamına göre yasadışı olan faaliyetleri yerel ve
ulusal yetkililere bildirin (yukarıda önerdiğimiz yöntemler ile), o
bölgedeki yetkililere gerekirse yardımcı olun.
-
Özellikle deniz koruma alanlarında yukarıda bahsedildiği gibi
balıkçılık çok kısıtlanmış, ya da tamamen yasaklanmıştır. O bölgeye ait
yasakları öğrenin ve aksi yöntemlerle avlananları bildirin.
-
Türkiye'de koruma altında olan deniz canlılarını öğrenin (su ürünleri
sirkülerinde belirtilmiştir) ve herhangi bir şekilde bu canlılara zarar
veren bir faaliyete izin vermeyin. Örneğin; yunus avlanması yasaktır/
deniz kaplumbağalarının yumurtlama alanları olan sahilllerin yumurtlama
döneminde kullanılmaması gerekir, ya da yuvalar işaretlenmiş ise
kesinilkle ellenmemesi gerekir/ akdeniz fokları (mediterranean seal)
avlanması yasaktır.
-
Türkiye denizlerinde görünen ve özellikle koruma altındaki canlı
türleri hakkında bilimsel çalışma yapan ve korunması için çalışan
kurumlara destek verin (örneğin bu canlıları gördüğünüzde kayıt tutun
ve bildirin, böylece onların gözlemlerine ve araştırmalarına katkıda
bulunun. Örnek, www.sadafag.org, www.tudav.org
- Bir
deniz bitkisi olan posedonia oceanica (genelde deniz çayırı olarak
bilinir) koruma altındadır ve özellikle Ege kıyılarımızda çok
yaygındır. Bu bitki deniz canlıları için son derece önemli yaşam
alanları oluşturur. En çok zarar veren faaliyetlerin başında kirlilik,
teknelerden atılan çapalar ve trol ile balık avcılığı gelir. Bu nedenle
bu faaliyetleri uygulamayın ve yaptırmamaya çalışın.
- Koruma
alanında (yasak değilse) dalış yapıyorsanız her zamankinden daha da
özenli olmanız ve sualtından hiçbir şey çıkarmayın, hiçbir canlıyı
yuvasında rahatsız etmeyin.
- Tatillerinize yenilik getirin ve koruma alanlarındaki projelerde gönüllü çalışmalara katılarak bir tatil geçirin.