Φυτοφάρμακα SOS

δελτίο τύπου - 19 Ιουλίου, 2013
Ο δεύτερος κύκλος αναλύσεων σε φρούτα και λαχανικά που πραγματοποίησε το ελληνικό γραφείο της Greenpeace, έρχεται να επιβεβαιώσει πως δεκάδες φυτοφάρμακα καταλήγουν στο πιάτο μας. Από τον Απρίλιο μέχρι τον Ιούνιο του 2013 πραγματοποιήθηκαν αναλύσεις σε 34 δείγματα 11 λαχανικών και φρούτων ευρείας κατανάλωσης τα οποία πωλούνται στην ελληνική αγορά(1). Στα δείγματα εντοπίστηκαν υπολείμματα από 32 επικίνδυνα φυτοφάρμακα(2) (πολλά από αυτά απαγορευμένα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης). Ανάμεσά τους, δραστικές ουσίες των οποίων η επίσημη έγκριση αναγράφει πως είναι ύποπτες καρκινογενέσεων, μπορούν να βλάψουν το έμβρυο κατά τη διάρκεια της κύησης, έχουν εξαιρετική τοξικότητα, είναι πολύ τοξικές για τους υδρόβιους οργανισμούς, πολύ τοξικές για τις μέλισσες και πολλά άλλα(3). Η Greenpeace απαιτεί από τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης να απαγορεύσει οριστικά όλα τα φυτοφάρμακα που βλάπτουν σοβαρά την υγεία μας και να στηρίξει τη βιώσιμη γεωργία στην Ελλάδα.

Χημικά κοκτέιλ στο πιάτο μας

Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα αφορά στα χημικά κοκτέιλ, δηλαδή στην παράλληλη χρήση πολλών φυτοφαρμάκων στο ίδιο φρούτο ή λαχανικό. Για παράδειγμα, στα 4 δείγματα μήλων εντοπίστηκαν 17 διαφορετικές δραστικές ουσίες με το ένα δείγμα να συγκεντρώνει 9 από αυτές ταυτοχρόνως. Στα 2 δείγματα αχλαδιών βρέθηκαν 7 δραστικές ουσίες, εκ των οποίων οι 6 βρέθηκαν στο ίδιο δείγμα. Αντίστοιχα, στα 4 δείγματα κερασιών βρέθηκαν συνολικά 7 δραστικές ουσίες και 4 ουσίες στα 2 δείγματα ντομάτας. Να σημειωθεί πως το κάθε δείγμα είχε βάρος 1 κιλό, δηλαδή ποσότητα που θα κατανάλωνε μια οικογένεια μέσα σε λίγες μόνο μέρες. Με δεδομένο μάλιστα πως σε όλα τα προϊόντα εξετάστηκαν από δύο έως τέσσερα δείγματα, είναι σαφές πως τα ευρήματα δεν είναι ψύλλοι στα άχυρα, αλλά ένα μαζικό και άκρως επικίνδυνο φαινόμενο για το οποίο φέρει βαρύτατες ευθύνες το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και συγκεκριμένα ο Υπουργός Αθ. Τσαυτάρης.

Οι εξαιρέσεις βλάπτουν σοβαρά την υγεία

Ένα ακόμα εύρημα της έρευνάς μας, για το οποίο φέρει ευθύνες αποκλειστικά το αρμόδιο Υπουργείο είναι οι περιβόητες εξαιρέσεις των 120 ημερών. Πρόκειται για την επιλεκτική και παράτυπη ερμηνεία του άρθρου 53 του Ευρωπαϊκού Κανονισμού 1107/2009, το οποίο επιτρέπει παρεκκλίσεις για χρήση απαγορευμένων ουσιών και για μέγιστο διάστημα 120 ημερών σε ‘επείγουσες καταστάσεις φυτοπροστασίας’. Συγκεκριμένα, ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός λέει πως ‘σε ειδικές περιπτώσεις ένα κράτος μέλος μπορεί να αδειοδοτήσει, για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει τις 120 ημέρες, τη διάθεση φυτοπροστατευτικών προϊόντων στην αγορά, για περιορισμένη και ελεγχόμενη χρήση, σε περίπτωση που το μέτρο αυτό κρίνεται αναγκαίο λόγω κινδύνου, ο οποίος δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί με άλλα εύλογα μέσα’. Στην Ελλάδα, όμως, αυτή η πολύ συγκεκριμένη εξαίρεση, γίνεται ο κανόνας ακόμα και όταν υπάρχουν εναλλακτικές. Παράδειγμα αυτής της απαράδεκτης πρακτικής είναι η απαγορευμένη εντός ΕΕ, εξαιρετικά επικίνδυνη, τοξική και ύποπτη για καρκινογενέσεις δραστική ουσία 1,3-dichlοropropene η οποία στην Ελλάδα παίρνει 'προσωρινές' εγκρίσεις 120 ημερών εδώ και 4 χρόνια, παρόλο που υπάρχουν 5 άλλες εγκεκριμένες ουσίες οι οποίες αντικαθιστούν τη δράση της.

Διασυστηματικά φυτοφάρμακα

Ο όρος 'διασυστηματικά' χρησιμοποιείται για τα φυτοφάρμακα τα οποία δεν παραμένουν μόνο στον εξωτερικό φλοιό του φρούτου και του λαχανικού, αλλά εισχωρούν στους ιστούς του με αποτέλεσμα να βρίσκονται σε ολόκληρο τον καρπό και όχι μόνο στην επιφάνειά του. Οι αναλύσεις μας έδειξαν πως από τις 34 δραστικές ουσίες που εντοπίστηκαν στα δείγματα, οι 17 ήταν διασυστηματικές, δηλαδή πάνω από τις μισές.

Εξαφανίζονται οι μέλισσες, εξαφανίζεται η τροφή μας

Οκτώ από τις δραστικές ουσίες που βρέθηκαν στα δείγματα είναι πολύ επικίνδυνες για τις μέλισσες, 5 εκ των οποίων ανήκουν στην κατηγορία των νεονικοτινοειδών. Θα μπορούσε κανείς να πει πως όταν εντοπίζουμε φυτοφάρμακα τα οποία περιγράφονται ως ύποπτα καρκινογένεσης στην επίσημη έγκρισή τους, οι επιπτώσεις στις μέλισσες είναι λιγότερο σημαντικές. Όμως, δεν είναι έτσι αφού επτά στα δέκα λαχανικά και φρούτα εξαρτώνται από την επικονίαση των μελισσών. Οι πληθυσμοί των μελισσών καταρρέουν λόγω της χρήσης φυτοφαρμάκων τα οποία τις βλάπτουν και μαζί με τις μέλισσες χάνουμε την πρόσβαση σε βασικά είδη διατροφής. Πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την απαγόρευση 3 νεονικοτινοειδών ακριβώς λόγω των πολύ σοβαρών τους επιπτώσεων (οι δραστικές ουσίες ήταν οι Clothianidin, Thiamethoxam και Imidacloprid ). Τελικά οι 3 δραστικές ουσίες απαγορεύτηκαν για 2 χρόνια, χωρίς όμως την υποστήριξη του ελληνικού αρμόδιου Υπουργείου. Η Ελλάδα αρχικά τάχθηκε κατά της απαγόρευσης και τελικά περιορίστηκε στην αποχή. Αξίζει να σημειωθεί πως οι δύο από τις τρεις ουσίες έχουν εντοπιστεί στις αναλύσεις μας (Τhiamethoxam και Imidacloprid). Η κυκλοφορία των ουσιών αναστέλλεται σε όλη την Ευρώπη για δύο χρόνια, ξεκινώντας από το Δεκέμβριο. Μένει να δούμε αν το ελληνικό Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων θα εφαρμόσει την πανευρωπαϊκή απαγόρευση ή θα βρει για άλλη μια φορά κάποιο τέχνασμα που θα τις 'εξαιρέσει' και αυτές, θέτοντας σε μόνιμο κίνδυνο την υγεία μας, το περιβάλλον και τη διατροφή μας.

Απαγορευμένα και επικίνδυνα

Τα αποτελέσματα των αναλύσεων αναδεικνύουν άλλο ένα τεράστιο πρόβλημα: την χρήση απαγορευμένων φυτοφαρμάκων, είτε πρόκειται για ουσίες των οποίων η χρήση απαγορεύεται συνολικά στην ΕΕ, είτε πρόκειται για ουσίες οι οποίες δεν έχουν άδεια χρήσης στα προϊόντα στα οποία εντοπίστηκαν. Κάποια από τα πιο ανησυχητικά παραδείγματα είναι το δείγμα καρότου στο οποίο εντοπίστηκε η άκρως βλαβερή δραστική ουσία Linuron, ενώ απαγορεύεται η χρήση της στο καρότο αλλά και οι δραστικές ουσίες Carbendazim και Novaluron οι οποίες εντοπίστηκαν στο ίδιο δείγμα μήλων ενώ απαγορεύεται η χρήση τους στη μηλιά. Αποκαλύπτεται, λοιπόν, η αδιαφορία και η απραγία του αρμόδιου Υπουργείου αφού ουδείς γνωρίζει ποιες ουσίες έχουν χρησιμοποιηθεί σε ποιες καλλιέργειες.

Η Greenpeace ζητά από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και συγκεκριμένα από τον αρμόδιο Υπουργό, κ. Τσαυτάρη:

  • Να πάψει η αλόγιστη, συνεχής και επαναλαμβανόμενη χρήση των υποκριτικών 'προσωρινών αδειών 120 ημερών' τις οποίες δίνει για χρήση διάφορων φυτοφαρμάκων. Η συγκεκριμένη, απαράδεκτη πρακτική, πέρα από την άδεια χρήσης επικίνδυνων φυτοφαρμάκων, εμποδίζει την εξεύρεση σταθερότερων και ηπιότερων εναλλακτικών.
    • Να εφαρμοστεί η νομοθεσία για τον έλεγχο των ουσιών οι οποίες χρησιμοποιούνται στις καλλιέργειες, ώστε να σταματήσει η χρήση απαγορευμένων και ακατάλληλων φυτοφαρμάκων.
    • Να δημιουργηθεί τάχιστα βάση δεδομένων λιανικής πώλησης φυτοφαρμάκων ώστε να γνωρίζουμε ποιες ουσίες έχουν χρησιμοποιηθεί σε ποιες καλλιέργειες και από ποιους.
    • Να εφαρμοστούν οι κανόνες ορθής γεωργικής πρακτικής (που άλλωστε είναι υποχρεωτική για όλους τους Έλληνες παραγωγούς), ως την ελάχιστη προϋπόθεση για την καλλιέργεια της τροφής μας, με στόχο τη μείωση χρήσης χημικών. Η Ελλάδα είναι ουραγός και σε αυτό το θέμα σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
    • Να διαφυλάξει την ελληνική παραγωγή από καλλιέργειες μεταλλαγμένων αλλά και ακατάλληλων ειδών υψηλού ρίσκου επιμόλυνσης με μεταλλαγμένα, όπως η σόγια.
    • Να προωθήσει και να επενδύσει σε καλλιέργειες ντόπιων ποικιλιών και ντόπιων ειδών λόγω ελάχιστων απαιτήσεων προστασίας και με σκοπό την ανάδειξη του ελληνικού ποιοτικού προϊόντος.

 

Σημειώσεις προς συντάκτες:

(1) Οι πρώτες αναλύσεις πραγματοποιήθηκαν τον Απρίλιο και έγιναν σε δείγματα πατατών, αχλαδιών, μήλων, μπανανών, κολοκυθιών, κρεμμυδιών και καρότων. Οι δευτέρες αναλύσεις πραγματοποιήθηκαν τον Ιούνιο και έγιναν σε δείγματα κερασιών, βερίκοκων, ροδάκινων και ντοματών.

(2) Ο αναλυτικός πίνακας με τα αποτελέσματα των αναλύσεων εδώ

(3) Σε αλφαβητική σειρά, οι δραστικές ουσίες οι οποίες εντοπίστηκαν είναι οι: Acetamiprid, Azoxystrobin, Boscalid, Captan, Carbendazim, Chlorpyrifos, Cypermethrine, Cyprodinil, Deltamethrine, Diflubenzuron, Diphenylamine, Dodine, Ethoxyquin, Etofenprox, Flonicamid, Flufenoxuron, Fluopicolide, Imazalil, Imidacloprid, Indoxacarb, Linuron, Metalaxyl-M, Novaluron, Oxamyl, Propargite, Pyraclostrobin, Pyridaben, Tebuconazol, Thiabendazole, Thiacloprid, Thiamethoxam, Thiophanate-methyl

 

Κατηγορίες