Πρωτόκολλο για τη Βιοασφάλεια (20/1/2000)

Προς διεθνείς περιορισμούς στα μεταλλαγμένα προϊόντα;

δελτίο τύπου - 20 Ιανουαρίου, 2000

20-1-2000

Την ανάγκη να υπάρξουν διεθνείς κανόνες που να διέπουν την απελευθέρωση γενετικά μεταλλαγμένων οργανισμών στο περιβάλλον, καθώς και το εμπόριο μεταλλαγμένων προϊόντων, επισημαίνει η διεθνής περιβαλλοντική οργάνωση Greenpeace, με αφορμή σχετική διεθνή διάσκεψη που ξεκινά την ερχόμενη Δευτέρα στο Μόντρεαλ του Καναδά.

Οι τελικές διαπραγματεύσεις του Πρωτοκόλλου για τη Βιοασφάλεια θα πραγματοποιηθούν στο Μόντρεαλ μεταξύ 24-28 Ιανουαρίου 2000. Το Πρωτόκολλο αυτό θα ορίσει διεθνείς κανόνες για την προστασία από τους μεταλλαγμένους οργανισμούς. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διαπραγμάτευση για το αμφισβητούμενο από ορισμένους δικαίωμα των διαφόρων χωρών να αποφασίζουν εκ των προτέρων εάν επιθυμούν ή όχι να δεχτούν την εισαγωγή φορτίων μεταλλαγμένων οργανισμών.

Η κινητήρια δύναμη των προσπαθειών της βιομηχανίας βιοτεχνολογίας είναι οι ΗΠΑ. Εδώ αξίζει να σημειώσουμε ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν προσυπογράψει τη Σύμβαση για τη Βιοποικιλότητα και ως εκ τούτου δεν θεωρούνται "Μέρος" της όλης διαδικασίας. Οι ΗΠΑ οδηγούν τον αγώνα εναντίον του Πρωτοκόλλου για τη Βιοασφάλεια και προστατεύουν τα συμφέροντα των αμερικανικών εταιρειών βιοτεχνολογίας. Οι ΗΠΑ δημιούργησαν την ομάδα Miami Group, η οποία αποτελούμενη από τις μεγάλες σποροεξαγωγικές χώρες (Καναδάς, Αργεντινή, Αυστραλία, Ουρουγουάη, Χιλή) έχει ως στόχο την παρεμπόδιση όλων των κανόνων που αφορούν στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας. Η ομάδα αυτή ήταν η αποκλειστικά υπεύθυνη για την πλήρη αποτυχία των αρχικών διαπραγματεύσεων του Πρωτοκόλλου, τον Φεβρουάριο του 1999, στην Καρθαγένη της Κολομβίας, όπου και θα έπρεπε να συμφωνηθεί το τελικό κείμενο.

Οι ΗΠΑ και ο Καναδάς προσπάθησαν να επηρεάσουν επίσης τις πρόσφατες διαπραγματεύσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ - Σιάτλ, Νοέμβριος 1999), ούτως ώστε οι εισαγωγές και εξαγωγές μεταλλαγμένων τροφίμων να ρυθμίζονται από τους κανόνες του διεθνούς εμπορίου και όχι από κανόνες που αφορούν στην προστασία του περιβάλλοντος και της υγείας. Με δεδομένη την επικρατούσα λογική του ΠΟΕ (άνευ όρων προώθηση του ελεύθερου εμπορίου), κάτι τέτοιο θα σήμαινε ότι, πρακτικά, μια χώρα δεν θα μπορούσε να αρνηθεί την εισαγωγή μεταλλαγμένων οργανισμών με βάση τις πιθανές επιπτώσεις τους στο περιβάλλον. Η συγκεκριμένη προσπάθεια απέτυχε, μαζί με το σύνολο των συγκεκριμένων διαπραγματεύσεων του ΠΟΕ.

"Είναι εξαιρετικά πιθανό, οι ίδιες χώρες να προσπαθήσουν να οδηγήσουν και πάλι σε αποτυχία τις διαπραγματεύσεις του Πρωτοκόλλου για τη Βιοασφάλεια, σε μια ακόμα προσπάθεια να θέσουν τους κανόνες του ελεύθερου εμπορίου υπεράνω κάθε έννοιας προστασίας της δημόσιας υγείας, του φυσικού περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας", επεσήμανε ο Νίκος Χαραλαμπίδης, υπεύθυνος εκστρατειών του ελληνικού γραφείου της Greenpeace.

Παρά το γεγονός ότι ισχυρότατες δυνάμεις, πολύ στενά δεμένες με τη βιομηχανία της βιοτεχνολογίας, υψώνουν κραυγές υπέρ του άνευ όρων ελεύθερου εμπορίου, δεν είναι λίγες οι κυβερνήσεις και οι βιομηχανίες που στηρίζουν την εφαρμογή της Αρχής της Πρόληψης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), για παράδειγμα, ύστερα από ελληνική πρωτοβουλία, υιοθέτησε (Ιούνιος 1999) μια de-facto απαγόρευση στις εμπορικές καλλιέργειες νέων μεταλλαγμένων οργανισμών, τουλάχιστον μέχρι το 2001. Η ΕΕ συμφώνησε ακόμη στην ανάγκη εκ των προτέρων ενημέρωσης, πληροφόρησης και συμφωνίας, για τους μεταλλαγμένους οργανισμούς που προορίζονται για τρόφιμα, ζωοτροφές, επεξεργασία ή παραγωγή σπόρων. Η ΕΕ έθεσε επίσης την ανιχνευσιμότητα των μεταλλαγμένων οργανισμών, ως προαπαιτούμενο για τη σήμανση και το διαχωρισμό των μεταλλαγμένων προϊόντων.

Οι αναπτυσσόμενες χώρες αναγνωρίζουν ότι κινδυνεύουν να χάσουν τα μέγιστα υπό την πίεση των εταιρειών βιοτεχνολογίας (οι περισσότερες από τις οποίες έχουν έδρες στις πλέον αναπτυγμένες χώρες) και ζητούν ισχυρά δικαιώματα για την προστασία της υγείας και του φυσικού περιβάλλοντος υπό το Πρωτόκολλο για τη Βιοασφάλεια.

Η χρήση της Αρχής της Πρόληψης είναι εξαιρετικά σημαντική στην περίπτωση των μεταλλαγμένων οργανισμών, δεδομένης της έλλειψης επιστημονικής βεβαιότητας ή συμφωνίας σχετικά με τις επιπτώσεις τους στα οικοσυστήματα και την ανθρώπινη υγεία. Η ΕΕ εφαρμόζει την Αρχή της Πρόληψης στην εσωτερική διαδικασία λήψης αποφάσεων για τους μεταλλαγμένους οργανισμούς. Γι' αυτόν ακριβώς το λόγο προτάθηκε και εφαρμόζεται η de facto απαγόρευση στις νέες εμπορικές καλλιέργειες μεταλλαγμένων οργανισμών από τον Ιούνιο 1999. Ήδη, η Νορβηγία, η Αυστρία και το Λουξεμβούργο έχουν εφαρμόσει την Αρχή της Πρόληψης στην περίπτωση του μεταλλαγμένου καλαμποκιού της εταιρείας Novartis, απαγορεύοντας την κυκλοφορία του.

"Οι μεταλλαγμένοι οργανισμοί είναι ζωντανοί και μπορούν να πολλαπλασιαστούν, να μεταφέρουν τα γονίδιά τους και να εξαπλωθούν. Δεν είναι δυνατό να περιοριστούν από τα όρια του αγρού όπου καλλιεργούνται ή από τα εθνικά σύνορα. Οι αγρότες με συμβατικές καλλιέργειες κινδυνεύουν να χάσουν το εισόδημά τους στην περίπτωση που οι καλλιέργειές τους επιμολυνθούν από τη διαρροή γονιδίων που προέρχονται από γειτονικές καλλιέργειες μεταλλαγμένων φυτών", τόνισε ο Νίκος Χαραλαμπίδης.

"Ποιός πληρώνει τη ζημιά αν κάτι πάει στραβά με ένα μεταλλαγμένο οργανισμό; Στην περίπτωση που ένας μεταλλαγμένος οργανισμός προκαλέσει βλάβη στο φυσικό περιβάλλον ή στη σοδειά ενός αγρότη ή στην υγεία, ποιός πρέπει να πληρώσει την αποζημίωση και ποιός θα είναι υπεύθυνος απέναντι στο νόμο;". Η συζήτηση περί "αντικειμενικής ευθύνης" και αποζημιώσεων θα είναι στο επίκεντρο της συνόδου του Μόντρεαλ, διχάζοντας και πάλι τα δύο στρατόπεδα στα οποία έχουν χωριστεί οι συμμετέχουσες χώρες.

Η Greenpeace ζητά από τους συμμετέχοντες στη σύνοδο του Μόντρεαλ:

1. Η Αρχή της Πρόληψης να αποτελέσει τη βάση για όλες τις αποφάσεις και δράσεις που σχετίζονται με τους μεταλλαγμένους οργανισμούς, στο πλαίσιο του Πρωτοκόλλου για τη Βιοασφάλεια.

2. Τα Μέρη του Πρωτοκόλλου να έχουν τη δυνατότητα να απαγορεύσουν τις εισαγωγές μεταλλαγμένων οργανισμών στην περίπτωση που δεν έχουν πεισθεί ότι αυτοί είναι ασφαλείς για την υγεία και το περιβάλλον και ότι δεν θα προκαλέσουν αρνητικές κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις στις κοινωνίες και κοινότητες που χρησιμοποιούν βιώσιμες πρακτικές χρήσης της βιοποικιλότητας και των φυσικών πόρων.

3. Το Πρωτόκολλο για τη Βιοασφάλεια να περιέχει σαφείς κανόνες που θα αποτελέσουν ένα διεθνές νομικό καθεστώς αντικειμενικής ευθύνης.

4. Το Πρωτόκολλο για τη Βιοασφάλεια να περιέχει προϋποθέσεις και απαιτήσεις για το διαχωρισμό των μεταλλαγμένων οργανισμών και προϊόντων από τα μη μεταλλαγμένα, καθώς και για τη σαφή σήμανση των μεταλλαγμένων προϊόντων.

Κατηγορίες
Ετικέτες