โลกของเราคือโลกแห่งมหาสมุทร

Coral gardens in the early morning light on Kanawa Island, Komodo, Flores, Indonesia, 16th May 2014. Photo: Paul Hilton / Greenpeace

เมื่อมองจากห้วงอวกาศจะพบว่าโลกของเราถูกปกคลุมไปด้วยน้ำเป็นส่วนใหญ่  เป็นดาวเคราะห์ที่แผ่นดินถูกล้อมรอบด้วยผืนมหาสมุทรอันแสนกว้างใหญ่เสมือนเป็นอาณาจักรแห่งท้องทะเลขนาดมหึมา ซึ่งพื้นที่ส่วนหนึ่งในผืนน้ำขนาดใหญ่นั้นเป็นพื้นที่ของอ่าวไทยและทะเลอันดามัน ชายฝั่งทะเลของประเทศไทย

กว่าร้อยละ 80 ของสรรพชีวิตบนโลกล้วนมีถิ่นฐานซ่อนเร้นอยู่ภายใต้เกลียวคลื่นและท้องทะเล มหาสมุทรมีระบบนิเวศทางทะเลที่หลากหลาย เป็นแหล่งอาหารของโลก ช่วยสร้างออกซิเจนมากกว่าครึ่งหนึ่งของปริมาณออกซิเจนทั้งหมด เป็นตัวขับเคลื่อนปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ และรักษาสมดุลของชีวิตบนโลก  ดังนั้นจึงเป็นสิ่งที่ทำให้โลกสามารถเป็นที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตทุกชนิดได้จนทุกวันนี้

หากปราศจากมหาสมุทรโลกก็ไร้ซึ่งสรรพชีวิต

เป็นที่รู้กันดีว่ากิจกรรมของมนุษย์ได้ก่อให้เกิดผลกระทบอันใหญ่หลวงต่อธรรมชาติ  และเราเพิ่งเริ่มตระหนักถึงผลที่ตามมาเท่านั้น สิ่งที่กำลังเกิดขึ้นกับมหาสมุทรอันมีความสำคัญเหนือคณานับต่อมนุษย์และสิ่งมีชีวิตทั้งโลกก็เป็นหนึ่งผลกระทบที่เกิดจากน้ำมือมนุษย์

ปะการัง บ้านของนานาสัตว์น้ำ ที่กระบี่

 มหาสมุทรและทะเลในอดีตเคยมีความหลากหลายทางชีวภาพ อุดมสมบูรณ์ไปด้วยสิ่งมีชีวิตจำนานมหาศาล ทว่าปัจจุบันมหาสมุทรมีลักษณะแตกต่างไปจากเดิม จำนวนประชากรมนุษย์ที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วได้ส่งผลทั้งทางตรงและทางอ้อมต่อระบบนิเวศทางทะเลของโลกจากการใช้ทรัพยากรมากขึ้นหรือการการบริโภคอาหารที่มาจากทะเลมากขึ้น  และสิ่งที่ตามมาคือปริมาณของสัตว์น้ำในทะเลลดลง แหล่งที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตในท้องทะเลถูกทำลาย และสิ่งมีชีวิตบางสายพันธุ์ขยับเข้าใกล้การสูญพันธุ์  และเมื่อปราศจากความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตและความสมดุล ระบบนิเวศทางทะเลก็ไม่สามารถที่จะฟื้นฟูได้ตามธรรมชาติ

ท้องทะเลไทยนับว่ามีความหลากหลายของสัตว์ทะเลสูงมากเมื่อเทียบกับน่านน้ำ บริเวณอื่นของโลก โดยมีปลามากกว่า 2,000 ชนิด หรือมากถึงร้อยละ 10 ของทั่วโลก มีหอยประมาณ 2,000 ชนิด สัตว์น้ำอื่นๆ รวมกันอีก 11,900 ชนิด นอกจากนั้นยังมีสาหร่าย พืชน้ำ และแนวปะการังนานาชนิด ถือเป็นความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศทางทะเลทั้งในฝั่งอ่าวไทยและทะเลอันดามันตลอดพื้นที่ชายฝั่งทะเล 23 จังหวัดของประเทศไทย ทรัพยากรชายฝั่งจึงเป็นขุมทรัพย์ทางธรรมชาติอันมีค่าซึ่งเป็นสายเลือดที่หล่อเลี้ยงชาวประมง และเป็นครัวเลี้ยงดูปากท้องของคนไทยและทั่วทั้งโลกอีกหลายล้านชีวิตนับไม่ถ้วน

เราจำเป็นต้องปกป้องทะเลของเรา ไม่ใช่เพียงเพื่อชาวไทย แต่เพื่อทุกชีวิตบนโลกที่ต่างพึ่งพาซึ่งกันและกัน เพราะหากปราศจากมหาสมุทรแล้ว โลกใบนี้ก็ไม่สามารถอยู่รอดได้เช่นกัน

สิ้นมหาสมุทรสิ้นมนุษยชาติสิ้นโลก

เราจำเป็นต้องปกป้องมหาสมุทรให้มากกว่าที่เคยทำมา เนื่องจากมหาสมุทรต้องได้รับการฟื้นฟูเพื่อที่จะสามารถต่อกรกับการล่มสลายของระบบนิเวศซึ่งเริ่มก่อตัวในดินแดนแห่งท้องทะเลแล้ว

ประเทศไทยมีทรัพยากรทางทะเลมากเพียงพอที่จะหล่อเลี้ยงชาวไทยและ สามารถส่งออกไปภูมิภาคต่างๆ ของโลกได้อย่างยั่งยืนหากเราตระหนักที่จะดูแลท้องทะเลรักษาประโยชน์ร่วมกัน การใช้ประโยชน์พื้นที่ชายฝั่งและการพัฒนากิจการประมงที่ผ่านมาของไทยเป็นไปในทางทำลายเพื่อกอบโกยทรัพยากรและเงินให้มากที่สุด หากเรายังคงเดินหน้าทำลายทะเลจนเกินสมดุล ผลกระทบที่ตามมาคือปลาและสิ่งมีชีวิตจะหมดไปมหาสมุทร  

ย้อนไปเมื่อ 50 ปีที่แล้วเราสามารถจับสัตว์น้ำในอ่าวไทยได้ชั่วโมงละ 298 กิโลกรัม ต่อมาเมื่อ 10 ปีที่แล้วลดลงเหลือชั่วโมงละ 3 กิโลกรัมเท่านั้น ซึ่งปริมาณปลาที่จับได้ยังเป็นปลาขนาดเล็กและลูกปลาเศรษฐกิจที่ยังโตไม่เต็มวัยถึงร้อยละ 40  ทั้งนี้ การที่ปัจจุบันมีปริมาณการจับปลาสูงนั้น ไม่ใช่เพราะปลาในอ่าวไทยมีจำนวนมากขึ้น แต่เป็นเพราะใช้วิธีการประมงที่มุ่งกวาดล้างสัตว์ทุกชนิด ไม่ใช่เฉพาะในกลุ่มสัตว์น้ำที่เป็นเป้าหมาย และส่วนใหญ่ของผลพวงมาจากการประมงแบบทำลายล้างนั้นล้วนเป็นลูกปลาที่ยังโตไม่เต็มวัย ไม่เหมาะกับการนำมาบริโภค จึงถูกนำไปใข้เพื่อทำอาหารสัตว์เท่านั้น ซึ่งถือว่าเป็นการทำลายล้างระบบนิเวศและความยั่งยืนอย่างรุนแรง 

การจับลูกปลาขนาดเล็กดังกล่าวไม่ใช่เป็นเพราะไม่มีปลาตัวโตเต็มวัยที่เพียงพอกับการบริโภคของมนุษย์ แต่เป็นการกวาดล้างสัตว์น้ำอย่างไร้เหตุผล เป็นเจตนาที่ตั้งใจจับสัตว์น้ำทุกชนิด รวมถึงปลาขนาดเล็กเพียงเพื่อให้ได้น้ำหนักปริมาณมากที่สุด ถือเป็นการประมงด้วยความโลภ หากปล่อยให้บรรดาลูกปลาเจริญเติบโตต่อไปจนกระทั่งเป็นตัวโตเต็มวัยก็สามารถสืบพันธุ์และรักษาระดับความสมดุลของระบบนิเวศได้ต่อไป และปลาโตเต็มวันดังกล่าวยังมีมูลค่าทางเศรษฐกิจสูงมากกว่าลูกปลาอย่างเปรียบเทียบไม่ได้  ซึ่งลูกปลาได้เพียงถูกนำมาเป็นอาหารสัตว์เนื่องจากไม่สามารถทำประโยชน์อื่นได้

ทั้งหมดนี้ทำให้ทะเลเริ่มขาดแคลนปลา หากยังขาดระบบการจัดการประมงที่นำไปสู่ความความยั่งยืนแล้วนั้น ต่อไปลูกหลานของเราคงจะรู้จักปลาทะเลธรรมชาติเพียงจากคำเล่าขานเท่านั้น

โครงการปกป้องทะเลไทยภายใต้งานรณรงค์ทั่วโลกปกป้องผืนมหาสมุทรโดยกรีนพีซนี้มีขึ้นเพื่อคุ้มครองและอนุรักษ์มหาสมุทรและทะเลทั้งในประเทศไทยและทั่วโลกเพื่อมวลมนุษย์ชาติทั้งในปัจจุบัน และสืบเนื่องไปจนถึงอนาคตด้วยการสร้างเขตคุ้มครองระบบนิเวศทางทะเลจากการแสวงผลประโยชน์ เป็นการให้มหาสมุทรและทะเลมีเวลาหยุดพักเพื่อสามารถฟื้นฟูคืนสภาพกลับมาดังเดิมได้


ข้อมูลอ้างอิง:

"ทะเลไทย" โดยภาคภูมิวิธานติระวัฒน์จากหนังสือ "ปลาหายไปไหน"
รายงานการประมงในประเทศไทยโดยกรีนพีซมิถุนายนพ..2555

ข้อมูลล่าสุด

 

รายงานการอันดับปลาทูน่ากระป๋อง ปี 2558

สิ่งพิมพ์ | กันยายน 29, 2558 ที่ 12:00

คุณรู้ไหมว่าอะไรอยู่ใน “ทูน่ากระป๋อง” ?

รายการบล็อก จาก รัตนศิริ กิตติก้องนภางค์ | กันยายน 28, 2558

ทูน่ากระป๋อง น่าจะเป็นอาหารอันดับแรกๆ ที่คนกินอาหารทะเลสามารถหาซื้อได้ง่ายตามซูเปอร์มาร์เก็ต แต่คุณรู้ไหมก่อนที่ปลาทูน่าจะมาอยู่ในกระป๋องนั้นมีที่มาที่ไปและมีเบื้องหลังอย่างไรบ้าง หากอุตสาหกรรมปลาทูน่าและบริษัทจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ไม่มีน...

จากเลสู่จาน: รู้ถึงที่มาของอาหารทะเล เพื่อสุขภาพของคนกินและท้องทะเล

รายการบล็อก จาก รัตนศิริ กิตติก้องนภางค์ | กันยายน 14, 2558

ทะเลไทย คือสมบัติของคนไทยทุกคน และหากคุณรักทะเลและอาหารทะเล การรู้และถามไถ่ที่มาของอาหารทะเล ว่าจับขึ้นมาจากที่ไหนและด้วยเครื่องมือชนิดใด ถือเป็นการช่วยดูแลสุขภาพของท้องทะเลได้ ควบคู่ไปกับสุขภาพของเรา งานกิจกรรม จาก’เลสู่จาน ...

กิจกรรม จาก'เล สู่จาน

แกลเลอรี่ภาพ | กันยายน 11, 2558

จากเลสู่จาน: กินอย่างรับผิดชอบ สร้างทางออกของอนาคตทะเลไทยด้วยพลังผู้บริโภค!

รายการบล็อก จาก รัตนศิริ กิตติก้องนภางค์ | กันยายน 11, 2558

เชื่อไหมคะว่า แค่กินอย่างรับผิดชอบ ก็ช่วยปกป้องทะเลได้ ก่อนที่จะมาเป็นต้มยำปลาเก๋า กุ้งแช่น้ำปลา หมึกผัดพริกไทยดำ และเมนูซีฟู้ดอื่นๆ คุณเคยตั้งคำถามไหมว่า ปลาที่คุณกินมาจากไหน และถูกจับมาด้วยวิธีใด เพราะเราอาจมีส่วนเกี่ยวโยงต่อการทำ...

จากเลสู่จาน: โครงการประมงพื้นบ้าน-สัตว์น้ำอินทรีย์

รายการบล็อก จาก รัตนศิริ กิตติก้องนภางค์ | กันยายน 8, 2558

“ทางเลือกใหม่ของผู้บริโภคที่ใส่ใจสุขภาพ และต้องการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ทะเลไทย” นี่คือแนวคิดดีๆ ของโครงการประมงพื้นบ้าน สัตว์น้ำอินทรีย์ โดยมูลนิธิสายใยแผ่นดิน ผู้ส่งมอบอาหารทะเลออร์แกนิคให้กับคนกิน จากมือของคนจับ ถือเป็นโครงการดีๆ...

“อดีตของสืบ สู่ปัจจุบันของเรา” สืบสาน 25 ปี แห่งเสียงปืนปลุกการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

รายการบล็อก จาก รัตนศิริ กิตติก้องนภางค์ | กันยายน 2, 2558

“ผมขอพูดในนามของสัตว์ป่าทุกตัว  เพราะพวกเขาพูดเพื่อตัวเองไม่ได้” คำพูดที่ออกมาจากหัวใจด้วยเสียงกังวานดังก้องของชายที่ชื่อ สืบ นาคะเสถียร ที่ยังคงดังสะท้อนอยู่ในใจของคนไทยหัวใจอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม แม้จะผ่านมานาน 25 ปี  ...

ฉลามก็ไม่ใช่ วาฬก็ไม่เชิง แต่มันคือฉลามวาฬ!

รายการบล็อก จาก Sumardi Ariansyah | สิงหาคม 31, 2558

วันที่ 30 สิงหาคม ของทุกปี คือวันฉลามวาฬสากล ถึงเจ้าฉลามวาฬจะมีชื่อที่ดูน่ากลัว แต่ที่จริงแล้วไม่น่ากลัวเลย เพราะถึงแม้ฉลามวาฬจะมีหน้าตาเหมือนวาฬ และร่างกายที่เหมือนฉลาม ที่จริงแล้วเป็นยักษ์ใหญ่ใจดีแสนสุภาพมาก ฉลามวาฬมักอาศัยอยู่ในแถ...

จากเลสู่จาน: ใส่ใจในอาหารทะเลที่คุณกินวันนี้ เพื่อความยั่งยืนของท้องทะเล

รายการบล็อก จาก รัตนศิริ กิตติก้องนภางค์ | สิงหาคม 28, 2558

ก่อนที่เราจะเลือกซื้อเลือกกินอาหารทะเลแต่ละครั้ง เคยถามผู้ขายบ้างไหมว่า ปลาที่เรากำลังจะกินนั้นมีที่มาอย่างไร มาจากทะเลแห่งไหน จากชาวประมงกลุ่มใด จับปลามาด้วยวิธีใด และก่อนที่จะมาถึงจานอาหารของเรานั้นผ่านสารเคมีอะไรมาบ้าง   ...

ประมงพื้นบ้าน: จับอย่างพอเพียง เพื่อมีกินมีใช้อย่างเพียงพอ

รายการบล็อก จาก รัตนศิริ กิตติก้องนภางค์ | สิงหาคม 25, 2558

“หากเราทุกคนจ้องแต่จะจับปลาให้ได้มากที่สุด โดยไม่คำนึงถึงผลเสียที่จะตามมา เราจะมีรายได้จากการทำลายล้างเพียงไม่นาน  แต่สิ่งที่จะตามมาคือการทำลายตัวเราเอง ทั้งวิถีชุมชน และทะเลที่เราพึ่งพาอาศัย เราเอาจากทะเลมามาก เราควรทำอะไรคืนให้กับทะ...

141 - 150 ของ 186 ผล