กังหันลมน้อยช่วยพ่อ

โดย วีรากานต์ เก่งกาจ ผู้ประสานงานเยาวชนยุคพลังงานสะอาด(Solar Generation) กรีนพีซ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้

© ธัชกร กิจไชยภณ/กรีนพีซ

กังหันลมน้อยที่ตั้งเรียงรายหลากหลายรูปแบบเพื่อสูบน้ำไว้ใช้ในหน้าแล้งในถิ่นทุรกันดารเหล่านี้เป็นฝีมือสิ่งประดิษฐ์ของพ่อมนูญ ภูผาและเครือข่ายชาวนา พ่อเล่าให้ฟังว่า ที่มาที่ไปของกังหันลมมาจากความขาดแคลนน้ำ พ่อต้องเจาะน้ำบาดาลสูบน้ำขึ้นมาใช้ แต่ไฟฟ้าเข้าไม่ถึง ต้องอาศัยน้ำมัน ทำให้สิ้นเปลืองค่าใช้จ่าย จึงตั้งคำถามกับตัวเองว่าจะทำอย่างไรให้มีพลังงานใช้โดยไม่ต้องลงทุนสูง

โชคดีที่พ่อเป็นสมาชิกกลุ่มเกษตรอินทรีย์ จึงมีโอกาสได้เข้าร่วมอบรมการทำกังหันลมโดยการสนับสนุนจากมูลนิธิแห่งหนึ่งซึ่งเข้ามาช่วยเหลือด้านการจัดการน้ำ ในครั้งนั้นมีผู้สนใจเข้าร่วมอบรมจำนวน 6 คน พอกลับมาทางมูลนิธิสนับสนุนเงินเราครึ่งหนึ่ง ให้เราออกเองครึ่งหนึ่ง เป็นทุนตั้งต้นในการผลิตกังหันลม เรื่องราวกังหันลมของพ่อจึงเริ่มขึ้น ณ ตอนนั้น มีการพัฒนารูปแบบกังหันลม แลกเปลี่ยนเรียนรู้เพื่อปรับปรุงจากเครือข่ายต่างๆและสถาบันการศึกษาหลายแห่ง จนคลอดกังหันลมแนวตั้งทำจากสังกะสีและกังหันลมสูบน้ำทำจากผ้าใบเหนียวๆซึ่งมีคุณสมบัติลู่ลม ไม่ขาด ทำให้กังหันลมไม่หัก นอกจากนี้ยังมีการทดลองทำกังหันลมจากแผ่นฟิวเจอร์บอร์ดที่ใช้แล้ว ซึ่งมีประสิทธิภาพการหมุนดีไม่แพ้กัน

กังหันลมของพ่อมนูญ สร้างด้วยต้นทุนต่ำประมาณ 1,500 – 7,000 บาท สามารถรับลมได้ทุกทิศทางต่างจากกังหันลมรูปแบบอื่นที่รับลมได้แค่สองทาง และเหมาะกับพื้นที่แห้งแล้ง ไม่มีน้ำ ไม่มีไฟฟ้า และไม่ต้องการใช้น้ำมันเป็นเชื้อเพลิงหลัก ในช่วงฤดูหนาว พ.ย. – มี.ค.เป็นช่วงลมที่เหมาะสมสำหรับการใช้กังหันลม พ่อพูดได้เต็มปากว่า กังหันลมช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายกว่าร้อยละ 80 ลดปัจจัยการผลิต ไม่ใช้น้ำมัน ลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้

พ่อบอกเราอย่างภาคภูมิใจ แววตามุ่งมั่นว่า “พ่อจะสร้างครอบครัวให้พออยู่ พอกิน ทำนาและปลูกพืชผักสวนครัวได้ตลอดปีเพราะใช้กังหันลมเพื่อช่วยสูบน้ำมาเก็บเผื่อไว้ในหน้าแล้ง  สร้างความมั่นคงทางด้านพลังงานและอาหาร ทำให้มีอาหารกินตลอดปี ถ้าเหลือจะแบ่งให้คนอื่น ที่เหลือก็ขาย เราจะได้กินอาหารได้ทุกฤดูกาล ครบ 5 หมู่ มีผลไม้ พืชยืนต้น ครอบครัวพ่อสุขใจ เพื่อนบ้านสุขใจ สุขภาพดี มีสุข กระเป๋าเงินก็ไม่ฉีก”

พ่อเน้นย้ำว่า กังหันลมเป็นสิ่งประดิษฐ์มหัศจรรย์ที่สามารถพัฒนาไปเรื่อยๆ มีลม ก็สร้างกังหันลมได้

ขอขอบคุณ มนูญ ภูผา บ้านหนองเลิง ต.คนน้อย อ.คำเขื่อนแก้ว จ.ยโสธร