รางวัลเพื่อสิ่งแวดล้อมโกลด์แมน เป็นหนึ่งในรางวัลยิ่งใหญ่ที่สุดในโลกเพื่อจดจำบรรดานักเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อม ผู้ชนะรางวัลนี้ก็คือ บุคคลจากทั่วโลกที่ได้ใช้ความมุมานะอย่างใหญ่หลวงเพื่อปกป้องสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติ บ่อยครั้งต้องเสี่ยงชีวิตของตนไม่น้อย ท่านสามารถอ่านเรื่องราวความสำเร็จอันมหัศจรรย์ของบุคคลเหล่านี้ได้ที่นี่

ปีนี้ หนึ่งในผู้ชนะรางวัล ได้แก่ ซูซานา คาปูโทว่า นักกฎหมายเพื่อประโยชน์สาธารณะ ผู้เป็นหัวเรี่ยวหัวแรงที่สำคัญของการรณรงค์อันประสบผลสำเร็จในการปิดแหล่งทิ้งสิ่งปฎิกูล ซึ่งก่อมลพิษทั้งต่อดิน อากาศและน้ำที่บ้านเกิดของเธอ

ผมรู้สึกโชคดีเหลือเกินที่ได้ทำงานกับซูซานา สนับสนุนเธอในการต่อสู้เพื่อสิ่งแวดล้อมที่ปลอดภัยและยุติธรรมยิ่งขึ้นในเมืองโบราณแห่งเพซิโนก ประเทศสโลวาเกีย

เมื่อซูซานาเป็นหัวหน้าการเคลื่อนไหวที่ชื่อ “เมืองไม่ใช่ที่ของกองขยะ” (Dumps don’t belong in towns) นั้น กรีนพีซ สโลวาเกียได้สนับสนุนการรณรงค์โดยแบ่งปันประสบการณ์ในการวางแผน การขับเคลื่อนและการสื่อสาร เราร่วมกันชุมนุมอย่างสันติ และดึงเอากลุ่มคนหลากหลายจากทั่วชุมชุนที่ได้รับผลกระทบเข้ามาร่วมด้วย กลุ่มคนเหล่านี้รวมถึงบรรดาศิลปิน ผู้ผลิตไวน์และนักเรียน อันได้กลายเป็นการเคลื่อนไหวของประชาชนขนาดใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่การปฎิวัติกำมะหยี่ (Velvet Revolution) ปี พ.ศ. 2532

แหล่งทิ้งปฎิกูลแรกในเมืองเพซิโนกสร้างขึ้นในช่วงปี ค.ศ.1960 ห่างจากบ้านที่อยู่อาศัยไปเพียง 500 ฟุต โดยไม่มีใบอนุญาตหรือการป้องกันสารเคมีอันตรายที่ชะล้างลงดินแต่อย่างใด อัตราการเกิดโรคมะเร็ง โรคทางเดินหายใจและภูมิแพ้ในพื้นที่เริ่มเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดหนึ่งมีรายงานว่าสูงกว่าอัตราเฉลี่ยของประเทศถึงแปดเท่า

เมื่อแหล่งทิ้งสิ่งปฎิกูลเริ่มจะถึงขีดความจุที่สามารถรับขยะได้แล้ว เศรษฐีผู้บุกเบิกผู้หนึ่งซึ่งมีเส้นสายกับเจ้าหน้าที่ระดับภูมิภาคได้ผลักดันแผนสร้างแหล่งทิ้งขยะอีกแห่งขึ้น แม้ว่าพระราชบัญญัติปี พ.ศ. 2545 จะห้ามมิให้มีหลุมฝังกลบขยะภายในเขตตัวเมืองก็ตาม แผนการสร้างแหล่งทิ้งขยะแห่งที่สองก็ผ่าน โดยไม่มีการรับฟังความคิดเห็นสาธารณะหรือรับข้อมูลจากชุมชนท้องถิ่น

นี่คือสิ่งที่ผลักดันให้ซูซานาเริ่มลุกขึ้น เธอไม่อยากเห็นบ้านเกิดของตัวเองถูกใช้เป็นสถานที่ทิ้งขยะมูลฝอยของทวีปยุโรปอย่างที่ลือกัน เธอเหลือทนกับกลิ่นจากหลุมฝังกลบขยะที่ลอยเข้ามาในบ้านและสารเคมีอันตรายต่างๆ ซึ่งคุกคามสุขภาพของตัวเองและลูกสาว

การเดินขบวนครั้งแรกของเรามีชาวบ้านในท้องถิ่นเข้าร่วมเดินหลายพันคน สิ่งนี้ช่วยให้กลุ่มผู้นำของเทศบาลเข้าร่วมการรณรงค์แม้มีความลังเลในตอนแรก ในที่สุดการประท้วงก็รวบรวมผู้คนได้กว่า 7,000 คนที่จตุรัสกลางเมือง เราจัดคอนเสิร์ต นิทรรศการภาพถ่ายและยื่นคำร้องพร้อมรายชื่อจำนวน 8,000 รายชื่อต่อสภายุโรป

ในปี 2556 ศาลสูงสุดของสโลวาเกียตัดสินให้แหล่งทิ้งปฎิกูลแห่งใหม่นั้นผิดกฎหมาย พร้อมยกเลิกใบอนุญาตเพื่อดำเนินงาน พื้นฐานของการตัดสินคดีนี้สะท้อนถึงการตัดสินใจที่ชัดเจนของศาลยุติธรรมสหภาพยุโรปที่ลักเซมเบิร์ก เพื่อการมีส่วนร่วมด้านสิ่งแวดล้อมอย่างมีประสิทธิภาพในรัฐสมาชิกทั้งหมดของสหภาพยุโรป

การรณรงค์อันประสบผลสำเร็จนี้ช่วยให้เมืองเล็กๆ อย่างเพซิโนกจุดประกายการเปลี่ยนแปลงกฎหมายที่ใช้กันกว้างขวางในสหภาพยุโรป การกระทำอันกล้าหาญของซูซานากำลังสร้างแรงบันดาลใจให้คนทั่วประเทศลุกขึ้นต่อสู้เพื่อสิทธิที่จะมีสิ่งแวดล้อมสะอาดและปลอดภัย เธอเป็นวีรสตรีด้านสิ่งแวดล้อมตัวจริง

ขอแสดงความยินดีกับซูซานาด้วย!

ซูซานา คาปูโทว่า เป็นสมาชิกของทีมกฎหมายมหาชน VIA IURIS  ทีมนี้ร่วมกันต่อสู้กฎหมายใหม่เกี่ยวกับการก่อสร้างในประเทศสโลวาเกีย ซึ่งอาจทำให้สาธารณะเข้าถึงข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อมหรือมีส่วนร่วมในการตัดสินใจได้น้อยลง และยังจัดหาการช่วยเหลือด้านกฎหมายให้ชุมชนและองค์กรพัฒนาเอกชนด้านสิ่งแวดล้อมในการต่อสู้ด้านสิ่งแวดล้อมต่างๆ ซึ่งรวมถึงกรีนพีซ สโลวาเกียด้วย

จูราจ ริซแมนเคยดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการสำนักงานกรีนพีซ สโลวาเกีย (2551-2556) และเป็นที่ปรึกษาด้านการสื่อสารและการรณรงค์ให้กลุ่มริเริ่มในท้องถิ่นเพื่อต่อต้านหลุมฝังกลบสิ่งปฎิกูลในเพซิโนก (2551-2553)


แปลโดย โปรดปราน คลาสเซ่น อาสาสมัครกรีนพีซในโครงการแปลเปลี่ยนโลก