วันที่ 24 - 26 ตุลาคม 2559 ที่ผ่านมา กลุ่มตัวแทนเยาวชนอาสาสมัครกรีนพีซ ลงพื้นที่เก็บขยะและคัดแยกขยะที่เก็บบริเวณชายหาดในยาง กะรน และไม้ขาว ในจังหวัดภูเก็ต โดยกิจกรรมในครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการสร้างรักให้ทะเลของกรีนพีซ ที่มีจุดประสงค์หลัก คือ การรณรงค์ปกป้องทะเลและมหาสมุทร สร้างความตระหนักแก่ประชาชนในเรื่องขยะพลาสติก ขยะที่ย่อยสลายยากในท้องทะเลและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมให้ลดและเลิกใช้พลาสติกโดยเฉพาะพวกที่เป็น Single Use หรือที่เป็นพลาสติกที่ใช้ครั้งเดียวทิ้ง

ชายหาดที่ทอดยาว สีขาวละเอียดของเม็ดทราย สีน้ำทะเลคราม ตัดกับแสงแดดอ่อนๆยามเช้า มันคงเป็นภาพที่สวยงามไม่น้อยหากเราจะนึกถึงภาพภาพหนึ่งที่จินตนาการในมุมมองของเรา แต่ภาพที่เห็นหลังจากที่พวกเราได้ลงพื้นที่จริง คือ ภาพถุงพลาสติกที่ลอยมาติดกิ่งไม้บนหาด เชือกอวน อุปกรณ์ประมงจมฝังในทรายยากที่จะดึงออก ขยะในชีวิตประจำวันของเราอยู่ปะปนกัน ขวดเบียร์จากการดื่มสังสรรค์ของนักท่องเที่ยวบนหาดกะรน ตลอดจนไฟแช็คขนาดเล็กที่มีปริมาณเยอะกว่าขยะชนิดอื่นใดบนหาดในยาง นอกจากภาพหาดทรายทะเลที่ไม่เป็นไปตามจินตนาการภาพที่นึกไว้

สายฝนที่ตกลงมายังสร้างอุปสรรคในการเก็บขยะของเรามากขึ้น แต่ด้วยความตั้งใจ และความแน่วแน่ในการร่วมกิจกรรมครั้งนี้ สายฝนแห่งอุปสรรคนั้นกลับไม่ได้ทำให้ความตั้งใจที่เรามาเก็บขยะในวันนี้ลดน้อยลงเลย ปริมาณขยะจำพวกไฟแช็คประมาณ 1,000 ชิ้น ฝาขวดประมาณ 1,200 ฝา รองเท้าแตะประมาณ 200 ข้างและขยะอื่นๆ เช่น แปรงสีฟัน แว่นตา อุปกรณ์ทำการประมง

ปัญหาขยะส่งผลต่อสัตว์น้ำและระบบนิเวศใต้ท้องทะเล เพราะขยะพวกถุงพลาสติก เต่าทะเลอาจคิดว่าเป็นแมงกะพรุนเมื่อกินเข้าไปก็จะทำให้เกิดการอุดตันในระบบทางเดินอาหาร สุดท้ายแล้วเต่าตัวนั้นก็จะตายและไม่ใช่เพียงแค่สัตว์ทะเลได้รับผลกระทบ ขยะเหล่านี้อาจย้อนกลับมาทำร้ายเราเองได้ หากสัตว์ได้รับสารพิษจากการกินขยะ สารต่างๆที่อยู่ภายในสัตว์ทะเลนั้นเมื่อเราจับสัตว์มารับประทาน สารนั้นก็คงยังอยู่ในช่วงโซ่อาหารจากการกินเป็นทอดๆ เพราะท้ายที่สุดแล้วมนุษย์จะได้รับสารเหล่านี้ในที่สุด

ขยะที่เราเก็บได้ในครั้งนี้ จะถูกนำไปสร้างสรรค์เป็นผลงานศิลปะ โดยครูป้อม ประสพสุข เลิศวิริยะปิติ โดยจะจัดแสดงในช่วงต้นปีหน้า  พวกเราเยาวชนกรีนพีซ พร้อมที่จะสร้างความตระหนักถึงปัญหาขยะในทะเล และจะเล่าความตั้งใจนั้นผ่านการจัดแสดงทางศิลปะ เรามองว่าการนำเอาขยะมาทำงานศิลปะในเชิงสร้างสรรค์นั้น เปรียบเหมือนกับการเล่นเกมส์สด มันสนุกและท้าทาย เพราะถ้าทำแล้วมันเป็นขยะ ก็ถือว่าสอบตก เปรียบเหมือนคำพูดที่ว่า “เอาขยะมาทำงานศิลปะ สุดท้ายก็ได้ขยะเพิ่มมาอีกชิ้น” 

เราหวังว่าขยะที่เราเก็บมา จะช่วยจุดประกายให้คนอื่นๆ เห็นปัญหาขยะพลาสติกในทะเล แบบเดียวกับที่เราพบเจอตลอดการเก็บขยะในครั้งนี้

แนวทางจุดเริ่มต้นง่ายๆสำหรับพวกเราเยาวชนกรีนพีซและเยาวชนคนไทยทุกคนคือการมีความรับผิดชอบในการทิ้งขยะในถูกที่ลดการใช้ถุงพลาสติกที่ใช้ครั้งเดียวทิ้งแชร์เรื่องราวและประสบการณ์ความคิดมุมมองให้ผู้คนใกล้ชิดรู้และเข้าใจตระหนักถึงปัญหาที่จะตามมาจากการทิ้งขยะไม่ถูกที่จุดเริ่มต้นเล็กๆตรงนี้จะเป็นกระบอกเสียงสำคัญที่จะผลักดันให้ท้องทะเลของเราเป็นท้องทะเลในจินตนาการของใครหลายหลายคนฝากไว้เพียงรอยเท้าและท้องทะเลในความทรงจำ

 “ครูเชื่อว่าเราทุกคนจำได้ว่าเราเก็บชิ้นไหนมา” คำพูดของครูป้อม ครูผู้สร้างศิลปะจากขยะทะเลคนเดียวในประเทศไทย ที่สะกิดใจให้นึกภาพตาม มันใช่เราอาจจะจำไม่ได้ว่าเราเป็นคนทิ้งขยะชิ้นไหนไป แต่เราจะจำได้ว่าเราเก็บขยะชิ้นไหนมา และคำพูดนี้เองที่ทำให้พวกเรากลุ่มอาสมัครเยาวชนกรีนพีซตระหนักได้ว่า พวกเราไม่ได้ทำเพียงเพราะว่ามันคือหน้าที่ แต่เราทำด้วยการเติมเต็มในส่วนที่ขาด ตรงนี้ไม่มีคนทำ เราทำ ตรงนี้ขาดคนดูแล เราใส่ใจ ตรงนี้ขาดกำลังใจ เราส่งหัวใจให้กัน จะเห็นได้เลยว่าบางครั้งคำว่า “หน้าที่” ก็ไม่ได้ถูกจำกัดแค่คำว่า “การกระทำ” เพราะหากเป็นเช่นนั้นแล้วหน้าที่ดูแลท้องทะเลก็คงเป็นแค่เพียงของกลุ่มบุคคลใดบุคคลหนึ่งที่ทำงานทางด้านนี้ แต่มันจะดีกว่าไหม? ถ้าทุกคนทำหน้าที่ตรงนี้ไปพร้อมๆกัน

คอยติดตามว่าขยะจากทะเลเหล่านี้ น้องเยาวชนจะนำมาสร้างสรรค์เป็นอะไรต่อไป 


 ลลิล โพธิ์ศรี เป็นเยาวชนกรีนพีซ และผู้เขียนบทความนี้เพื่อเล่าเรื่องราวกิจกรรมเก็บขยะที่ชายหาดในจังหวัดภูเก็ต